- ماکس وبر: صفت سیاسی، به معنای اموری است که لاجرم با روابط اقتدار در
چارچوب آن چه که طبق تعریف کنونی ما یک سازمان سیاسی یا دولت نامیده
می شود سروکار دارد.
- ماکس وبر: دولت جدید دارای این ویژگی های صوری اولیه است: وجود اقتدار
اداری و قضایی که تابع تغییرات قانونی است و فعالیت صنفی و سازمان یافته ی
کارکنان اداری (که این نیز تابع تغییرات قانونی است) معطوف بدان است. این
نظام اقتدار نه فقط خود را در نظر اعضای دولت، بلکه تا حد زیادی برای
کلیه ی اعمالی که در قلمرو حاکمیتش صورت می گیرد، معتبر می داند.
- ریمون آرون می گوید اصطلاح «سیاست» در کادر دولت از دو جنبه و دو معنی مطرح است:
الف) نظر یا برنامه یا عمل
سیاسی
ب) صحنه ی سیاست
- رمز اعمال حاکمیت و بقاء ساخت دولت، در قدرت سازمانی و شبکه ای از
روابط اقتداری است که به آن «بوروکراسی» گویند و ما به آن اصطلاح
«توانسازمانی» داده ایم.
- بوروکراسی گاهی برای عقلائی کردن امور دسته جمعی که باعث افزایش
کارآیی سازمان می شود و گاهی برای معرفی کارهای سنگین و بیهوده ی اداری،
روش های نامطلوب سازمان ها و سلسله مراتب از حدفزون اداری به کار رفته است.
بر این اساس می توان گفت، بوروکراسی را بعضی از جامعه شناسان با دید مثبت و
بعضی با دید منفی مطرح کرده اند، که به نظر می رسد در مفهوم منفی آن
می توان همان اصطلاح کاغذبازی را در زبان فارسی ارائه نمود ولی در مفهوم
مثبت آن از واژه ی توانسازمانی استفاده نمود.
- ماکس وبر: توانسازمانی عبارت است از کوشش عقلائی برای بهترین روش هماهنگی هر نوع فعالیت اقتصادی– اجتماعی در عصر صنعت.
- گی روشه: توسعه ی اقتصادی یا صنعتی شدن عبارت است از بازدهی مستمر و
فزاینده ای از رشد کار با توسل به ابداع تکنیک و سازمان عقلائی نیروی کار.
- توسعه ی اجتماعی عبارت از کلیه ی امور و فعالیت هایی است که برای رساندن جامعه به شرایط مطلوب زندگی اجتماعی و فردی صورت می گیرد.
- توسعه مبتنی بر استفاده از عوامل اجتماعی– اقتصادی مختلفی به منظور
افزایش درآمد ملی، بالا بردن سطح زندگی عموم مردم یک کشور است که در نتیجه
بهبود و رفاه عمومی مردم را شامل می گردد.
- توانسازمانی عبارت است از نیروی عقلائی کار و فعالیت های متشکل از
گروه های انسانی و ابزار و وسایل که با ایجاد هماهنگی در انجام امور جمعی،
توان رسیدن به اهداف و توسعه ی اجتماعی را ممکن می سازد.
- هگل: جامعه متشکل از گروه هایی است با منافعی مختلف و دولت حافظ منافع مشترک عموم افراد جامعه است، بوروکراسی وسیله ای است که توسط آن منافع خاص گروه ها تبدیل به منافع عمومی می شود.
- مارکس: نقش بوروکراسی در یک جامعه طبقاتی این است که با وضع قوانین و
مقرراتی، تسلط طبقه ی حاکمه را قانونی جلوه دهد و مزیت نظم موجود را توجیه
نماید.
- آلن تورن سیستمی سازمانی را که در آن اساسنامه ها، مشاغل، حقوق و
وظایف، شرایط تصدی یک پست، کنترل و وضع مقررات، با توجه به شرایطی که در یک
نظم سلسله مراتب تعریف شده باشد، همراه با انتقال بعضی قدرت ها را
بوروکراسی می داند.
- پیتر بلو: سازمان ها و تشکیلاتی را که با نظم خاصی به منظور ایجاد
هماهنگی بین کار افراد سازمان برای اجرای نقش های مختلف پیچیده ی اداری به
وجود آمده اند بوروکراسی یا توانسازمانی می نامد.
- اتزیونی بوروکراسی را سازمانی می داند اجتماعی که برای نیل به هدف های مشخص ساخته شده است.
- کروزیه، سازمان های اجتماعی و بوروکراسی را فونکسیونل (کارکردی)
می داند او تأکید می کند در تکوین پدیده ی بوروکراسی اصل مسئله ی قدرت است.
- کروزیه در تحقیقات خود همواره سه مسئله را مد نظر قرار داده است:
1- قدرت اداری در داخل سازمان، 2- مشخصات امور عقلایی در کارهای دسته جمعی، 3- بوروکراسی به معنای عامیانه ی کلمه
- کروزیه: اگر برای شروع کار، تئوری واقعاً قابل درکی چون تئوری کارکردی
یا «فونکسیونالیستی» سیستم های سازمانی داشته باشیم، فکر می کنیم که اکنون
دیگر زمینه ی فرم ها و سیستم های سازمانی می توانند به طور جدی مورد
مطالعه قرار گیرند. در حقیقت در عمل باید از بین مدل های سازمانی، اجباراً
یکی از آنها را پذیرفت تا گروه ها و جامعه بتوانند تکلیف هدف های خود را
روشن کنند و نیز سیاست محیط را تعیین نمایند.
- قدرت عبارت است از فرصتی که در چارچوب رابطه ی اجتماعی وجود دارد و به
فرد امکان می دهد تا قطع نظر از مبنائی که فرصت مذکور بر آن استوار است،
اراده اش را حتی علیرغم مقاومت دیگران بر آنها تحمیل کند.
- مک آیور، مالکیت و مقام اجتماعی را دو منبع مهم قدرت می داند ولی از
انواع گروه قدرت نیز نام می برد که اولی مربوط به بوروکراسی یا توانسازمانی
است و دومی تکنوکراسی که اصطلاحاً به آن فن سالاری گفته اند و بالاخره
قدرت اقتصادی است که ابزار و وسایل اعمال قدرت اقتصادی، سازمان ها ومؤسسات
مربوط به آن است.
- مقصود از اقتدار حق مستقری است که در هر نظام اجتماعی برای تعیین
خط مشی آن جامعه و اظهارنظر در مسایل مربوط به آن و رفع مناقشات، به طور
کلی برای رهبری و هدایت دیگر مردم وجود دارد. وقتی از یک اقتدار سخن
می گوییم، مقصود شخص و یا هیأتی است که این حق را دارند و در آن تأکید بر
حق است نه قدرت. اقتدار را غالباً قدرت بالفعل تعریف کرده اند یعنی قدرتی
که مستلزم اطاعت است.
- سلطه عبارت است از فرصتی که بتوان به مدد آن گروه مفروضی از افراد را به اطاعت از فرمانی با محتوای معین وادار کرد.
- انظباط، عبارت است از فرصتی که بتوان به خاطر جهت گیری مکرر و عادتی
گروه مفروضی از افراد به سمت یک فرمان، اطاعت سریع و غیرارادی آنان را به
شکل قابل پیش بینی به دست آورد.
- دوورژه: منظور از رابطه ی اقتداری، رابطه ی نابرابری است که در آن یک
یا چند نفر بر دیگران مسلط می شوند و آنان را کم وبیش تحت اراده ی خویش
قرار می دهند.
- ماکس وبر: برداشت از سیاست عبارت خواهد بود از مجموعه ی کوشش هایی که
به منظور شرکت در قدرت به کار می رود، یا فشاری که در تقسیم آن اعم از این
که بین دولت ها باشد یا بین گروه های داخلی یک کشور، اعمال می شود.
- انواع مشروعیت از نظر ماکس وبر:
1- مشروعیت سنتی، 2- مشروعیت فرمندی یا فرهمندی، 3- مشروعیت قانونی عقلائی.
- در نظام توانسازمانی، قانون و مقررات به منزله ی ابزار و وسایل کار
«توانسازمان»هاست و همچون حقی در اختیار آنان قرار می گیرد. هرگونه رابطه ی
اقتداری و هرگونه اعمال سلطه بر اعضای سازمان بر اساس چنین حقی است.
- برنامه ریزی های توسعه در دستگاه های دولتی و برنامه ریزی های تولید،
سطح تولید، کیفیت تولید در نظام اقتصادی نوین و هرگونه فعالیت های صنعتی و
تکنولوژی، تنها از راه نظام توانسازمانی یا بوروکراسی امکان پذیر است.
تلخیص از، جامعهشناسی سازمانها و توانسازمانی - محمدرسول گلشنفومنی
در حال پردازش...
تماس با ما