تا دانش: سال سرمایه گذاری برای تولید
 
مطالب
 
امیدواریم مطالب و محصولات ارزشمندی در اختیار شما عزیزان قرار داده باشیم.

search

مغایرت داشتن هدفدار بودن جهان با سیر تکاملی آن

توضیحات کوتاه:

نخست باید بدانیم که مساله ی سیر تکامل هستی غیر از موضوع هدف داری جهان هستی است که با دو دلیل اثبات می شود. این دو دلیل به اختصار زیر عبارتند از: دلیل یکم-نظم و قانون که ...

توضیحات:

نخست باید بدانیم که مساله ی سیر تکامل هستی غیر از موضوع هدف داری جهان هستی است که با دو دلیل اثبات می شود. این دو دلیل به اختصار زیر عبارتند از:
دلیل یکم-نظم و قانون که بر همه ی سطوح هستی حکمفرماست.
دلیل دوم- استناد هستی بر خداوند هستی آفرین، که کار باطل و بیهوده ای انجام نمی دهد.

آیات متعددی در قرآن مجید وجود دارد که به صورت های گوناگون هدفدار بودن جهان هستی را گوشزد می کند. از آن جمله است آیات:
«إن فی خلق السماوات والأرض و اختلاف اللیل والنهار لآیات لأولی الألباب، الذین یذکرون الله قیاما وقعودا وعلی جنوبهم ویتفکرون فی خلق السماوات والأرض ربنا ما خلقت هذا باطلا سبحانک فقنا عذاب النار» (آل عمران/ آیه ی 190-191)، «در تعاقب شب و روز، آیاتی است برای خردمندان؛ آنان که در حال ایستادن و نشستن و موقعی که به پهلو خوابیده اند، به یاد خدا می افتند و در آفرینش آسمان ها و زمین می اندیشند که ای پروردگار ما! تو این جهان هستی را بیهوده نیافریده ای، پاک و منزه است خداوند! ما را از عذاب آتش حفظ فرما.»
«و ما خلقنا السماء و الارض و مابینهما لاعبین» (انبیاء /آیه ی 16)، «ما آسمان و زمین و آن چه که میان آن هاست، برای بازیچه و بازیگری نیافریده ایم.»
«افحسبتم انما خلقناکم عبثا و انکم الینا لا ترجعون»(مؤمنون/ آیه ی 115)، «آیا گمان کرده اید شما را بیهوده آفریدیم و به سوی ما بازگشت نخواهید کرد؟»

حتی اگر فرض شود که نظم و قانونی در جهان هستی وجود نداشته باشد، یا وجود داشته باشد و ما آن را درک نکنیم، از آن جهت که کار آفرینش به خود خداوند دانا و بی نیاز و حکیم مستند است، بایستی جهان را به صورت کامل هدفدار تلقی نماییم. اکنون به سراغ مساله ای می رویم که می گوید: آیا سیر جهان هستی تکاملی است یا نه؟ مسلم است که نقص و کمال، دو مفهوم متقابل هستند که بدون تصور یکی از آن دو، تصور دیگری امکان پذیر نیست، و تصور این دو مفهوم بدون تصور سوم تصوری منطقی نخواهد بود. مفهوم سوم عبارت است از: خط میانگین. پس ما در این بحث سه مفهوم داریم: میانگین، نقص، کمال.

اما میانگین گاهی درون ذاتی است و گاهی برون ذاتی. مقصود از «میانگین درون ذاتی» این است: موقعیتی که هر چیزی در مقابل رویدادها، دارای آن بوده و نقص و کمال را با آن موقعیت می سنجد. به عبارت روشنتر، هر شخصی وضع معینی را از نظر خوشی ها و ضرورت های زندگی، برای خود، حالت طبیعی فرض کرده و هر چه را پست تر از آن وضع معین باشد، ناقص و هرچه را که بالاتر از آن باشد، کامل تلقی می کند. به این معنا که یک نظام (سیستم) اجتماعی، ضرورت های حیاتی و مقداری از خوشی ها را برای کارگرش تأمین می کند و آن گاه کارگر، آن موقعیت را «میانگین حیات» خود تلقی نموده، پایین تر از آن را «نقص» و بالاتر از آن را «کمال» می بیند.

این نقص و کمال میانگین – چنان که ملاحظه می شود- امری نسبی است. حتی شاید بتوان گفت: هر فردی. در هر اجتماعی برای خود سه مفهوم مزبور را به طور شخصی می سازد و درست می کند. هم چنین، میانگین و نقص و کمال درون ذاتی درباره ی جهان هستی هر فردی، با موقعیتی که در زندگانی خود با جهان هستی به دست آورده است، برای دانش و بینش و سازندگی تأثر از قوانین هستی، «حد میانگین» و «نقص» و «کمال» معینی دارد.

گفتیم که میانگین گاهی مواقع هم برون ذاتی است. مقصود از میانگین برون ذاتی، امکان تعیین حد به واقعیات عینی و ارزش ها و رویدادهاست که آغاز و وسط و پایان (میانگین و نقص و کمال) را به وجود می آورد. این قسم از میانگین و نقص و کمال نیز در کیفیت ها و پدیده های ارزشی، با موقعیت خاص ناظر نسبی می باشد، زیرا چنانکه نظام (سیستم) باز جهان هستی با فرض میانگین و نقص و کمال حقیقی سازگار نیست، هم چنان اجزاء و روابطش که هر یک دارای حد و مرزی نسبی است، با فرض سه مفهوم مزبور سازگاری نشان نمی دهد.

منابع
محمدتقی جعفری- حرکت و تحول از دیدگاه قرآن– صفحه ی 61الی63
سایر اطلاعات:
کد مطلب: i1a9d
وضعیت مطلب: فعال
گروه اصلی: آموزشی     زیرگروه: عمومی

دفعات بازدید: 4     محبوبیت: 4   (کمترین=0 و بیشترین=5)    تعداد شرکت کننده در نظر سنجی مجبوبیت: 
تاریخ ثبت: 1401/10/14 ق.ظ 12:04:00


لینک صفحه ی مطلب: https://tadanesh.ir/t?c=i1a9d


هم گروهی ها
image
با این که مکتب های زیادی موضوع کمال و تکامل را مطرح می کنند، اما در تفسیر این مفهوم اتفاق نظر کلی وجود ندارد. گروه فراوانی معتقددند که: بدون فرض آگاهی و هدف گیری در یک ...


image
جناب صدرالمتالهین قده درباراه موضوع فلسفه الهی در جلد 1 کتاب اسفار می فرماید: «فموضوع العلم الالهی هو الوجود المطلق»،موضوع فلسفه الهی وجود مطلق است. در این مقام ...


image
در سوره بقره آیه 269 چنین آمده است: «.... ومن یوت الحکمه فقد اوتی خیرا کثیرا»، «هرکس را حکمت دادند خیر فراوان دادند». شماری از عرفا و فلاسفه چنان سخن گفته اند که گویی این ...


image
الف 1- ابو راشد حبرانی (نام او- خضر- یا- نعمان است)؛ عجلی (که از علماء حدیث است) او را از جمله تابعین مورد وثوق و اعتماد دانسته و درباره او گفته در دمشق أحدی افضل از او ...


image
کتب و آثار امامیه در حدیث و تفسیر و تاریخ و کلام پر است از واقعه غدیر خم و اثبات قضیه غدیر و استدلال و احتجاج به مدلول و محصل آن. از روایات مسند که نام سلسله روات متعاقب ...


image
ادامه حرف؛ ع 76- عبدالله بن عباس؛ (در سال 68 وفات یافته) حافظ نسائی در «الخصایص» ص 7، از میمون بن مثنی با ذکر سند روایت نموده که او از قول ابوالوضاح که همان ابوعوانه است ...


image
1- متکلم، قاضی محمد بن طیب بن محمد ابوبکر باقلانی؛ متوفای 403، از اهل بصره است که در بغداد اقامت گزیده، سخنان و تصنیف او در (کلام) بیش از دیگران است، خطیب در جلد 5 تاریخش ...


image
«ذکر نکردن اشخاصی حدیث غدیر را دلیل وهن آن نیست» ادعای این معنی که بسیاری از اصحاب حدیث، حدیث غدیر خم را نقل نکرده اند، پس مخدوش است به آنکه بعد از اطلاع بر اسماء جمعی ...


image
اهل سنت حدیث تأخر بیعت علی (ع) را نیز با اینکه در صحیحین مذکور است رد و قدح کرده اند. حدیث ترک جناب امیرالمؤمنین (ع) بیعت أبی بکر را تا شش ماه که هادم بناء سقیفه است، و به ...


image
در تحلیل و شناخت محتوای قرآن نخستین سؤالی که مطرح می شود این است که آیا اساسا قرآن قابل شناخت و بررسی هست؟ آیا می توان در مطالب و مسائل قرآن تفکر و تدبر کرد یا آنکه این ...