تا دانش: سال سرمایه گذاری برای تولید
 
مطالب
 
امیدواریم مطالب و محصولات ارزشمندی در اختیار شما عزیزان قرار داده باشیم.

search

ایمان در کلام مسیحی (رهیافت تاریخی از ایمان و وحی)

توضیحات کوتاه:

رهیافت تاریخی از ایمان و وحی تلقی دیگری نیز نسبت به ایمان وجود دارد. این تلقی با تعریف خاصی که از وحی می کند، ایمان را از سنخ یک تجربه و ادراک قلبی آن امر وحیانی می ...

توضیحات:

رهیافت تاریخی از ایمان و وحی
تلقی دیگری نیز نسبت به ایمان وجود دارد. این تلقی با تعریف خاصی که از وحی می کند، ایمان را از سنخ یک تجربه و ادراک قلبی آن امر وحیانی می داند که در ظرف زمانی معینی ظاهر شده است. این نگاه با این تصور که وحی یک حادثه تاریخی است، آن را به عنوان مجموعه ای از آموزه های نازل شده از سوی خداوند، طرد می کند. «ولفهارت پانن برگ» یکی از برجسته ترین چهره های نسل جدید متال هان آلمانی می باشد که نظریه تاریخی نسبت به وحی دارد. «پانن برگ» از این رهگذر رویکرد خاصی به ایمان نیز پیدا می کند. پانن برگ با طرد نگاه آموزه ای به وحی و نیز طرد نگاه شلایر ماخر به وحی، آن را، با انکشاف نقش خداوند در تجربه دینی یکی می دانست. وی در بیان نظریه اش به رد نگاه شلایر ماخر می پردازد. مبنای رد نگاه شلایر ماخر، از نگاه وی این است که ایمان دینی مورد نظر (شلایر ماخر)، نمی تواند از درون خود تکوین یابد. وقوع ایمان مستلزم واقعه ای خارجی است. لذا نگاه پانن برگ به وحی را می توان با نگاه «بارت» هم افق دانست (البته در این امر نیز دارای اختلاف هستند)، که وحی را به منزله انکشاف نفس خداوند در وقایع تاریخی می دانست و به هر روی، پانن برگ خواستار آن است که وحی به مثابه انکشاف نفس به صورتی تمام مورد تفسیر تاریخی قرار گیرد وحی همان واقعه تاریخی است. حال می توان با توجه به نگاه تاریخی وی به وحی و رابطه آن با ایمان، به تحلیل ماهوی ایمان از منظر ایشان پرداخت: پانن برگ در تحلیل ماهوی از ایمان سعی می کند آن را با رویکرد تاریخی اش سازگاری دهد، زیرا احکام تاریخی صرفا گویای احتمال هستند (و در واقع انکشاف غیر مستقیم هست)، در حالی که ایمان یک معرفت اعتقادی تزلزل ناپذیر است (انکشاف مستقیم)، حال چگونه می توان ایمان را برای این احکام تاریخی استوار کرد؟ بر این اساس وی درصدد پاسخ این سوال می باشد؛ «آلن گالووی» در تبیین نگاه پانن برگ می نویسد: «راه حل او آن است که نخست ایمان را بدقت از معرفتی که مبنای آن است، جدا و متمایز می سازد، در گام بعدی او روابط منطقی و روانشناختی ایمان و معرفت را بدقت از هم تمییز دهد. معرفتی که ماهیتی صرفا احتمالی دارد به لحاظ روانشناختی با حتمیت و یقین متوکلانه ایمان سازگار است. البته این امر، ایمان را از معرفت مستقل می سازد. هر جا که بنیادی عقلانی برای اعتقاد در کار نباشد، اعتماد نیز نخواهد بود مگر بی مسئولیتی صرف، ولی ایمان دینی با آن درجه ای از عدم یقین که جزء ذات معرفت تاریخی و همچنین هرگونه معرفت متناهی بشری است، سازگار است. بدین ترتیب راه میانه را برمی گزیند. راهی میان تلاش برای استقرار آن بر پایه حقایق تردید ناپذیر». البته نگاه تاریخی پانن برگ به مقوله وحی و تلقی ایشان از آن به مثابه انکشاف نفس غیر مستقیم خداوند در تاریخ، که در واقع یک نوع الهیات طبیعی و عقلانی است. قید ماوراء الطبیعه اعتقاد را در انسان، آزاد و رها می کند. لذا یک رویه عقلانی را بر انسان در پی گیری از حقیقت وحی حاکم می کند. در این مفهوم از وحی، دیگر نیازی نیست که ایمان، ابزاری برای رسیدن به معرفت باشد. بلکه می توان معرفت و قضاوت عقلانی برای، مبنای ایمان فراهم آورد. با توجه به آنچه گفته شد می توان تعریف پانن برگ از ایمان را دریافت. «در هرحال ایمان به منزله (Fidvcia) چیزی نیست مگر پایبندی به مشاهدات و بصیرت عقلانی از وقایع وحیانه، ایمان خود، ابزار یا قوه ای برای مشاهده و ادراک نیست، ایمان حالتی حاکی از ساده لوحی وخوش باوری سرور آمیز نیست، ایمان نحوی از رویارویی با زندگی بویژه بخش آینده آن است که مبنای آن دروسی برگرفته شده از وقایع وحیانی تاریخ، ایمان یعنی توکل و اعتماد به وعده های مشهود خداوند در تاریخ و انتظاری امیدوارانه برای آن آینده ای که متکی بر تحقق این وعده هاست. آنچه ضامن رستگاریهاست همان ایمان بخدا است که در پی معرفت حاصل می شود، نه خود معرفت به وحی». بر اساس آنچه گفته شد می توان، تلقی جان هیک از وحی و ایمان را یک نگاه تاریخی و غیر زبانی دانست، جان هیک می نویسد: «بر طبق دیدگاه غیر زبانی، مضمون وحی مجموعه ای از حقایق درباره خداوند نیست. بلکه خداوند از راه تأثیر گذاشتن در تاریخ به قلمرو تجربه بشری وارد می گردد. از این دیدگاه احکام کلامی مبتنی بر وحی نیستند بلکه بیانگر کوشش های انسان برای شناخت معنا و اهمیت حوادث وحیانی بشمار می روند». جان هیک، مفهومی که از ایمان اراده می کند، چیزی نیست جز اینکه انسان معنا و احساسی را، در موقعیتی که در ارتباط و مواجه شدن با یک وجود عالی در خود می یابد و لذا یک تجربه دینی و یک نوع مفهوم دینی را در موقعیت و هنگام تجربه خود می یابد که آن ایمان دینی است. لذا ایمان واکنشی ارادی است که انسان به هنگام انکشاف خدا در همه وجود خود آن را تجربه می کند. «افعال الهی پیوسته این امکان را برای پاسخ و واکنش از روی اختیار که الهیات آن را ایمان می نامد، فراهم سازد. این همان عنصر در آگاهی از خداوند است که آزادی شناختاری انسان را در ارتباط با واقعیت که بی نهایت بزرگتر و والاتر است، تضمین می کند. این ایمان با آزادی تداوم دارد. نسبت ایمان به شناخت مانند نسبت اختیار به شوق است همان طور که یکی از آباء نخستین کلیسا نوشت «خداوند نه تنها انسان را در اعمالش بلکه همچنین از لحاظ ایمان، آزاد آفریده و اراده انسان را تحت نظارت او قرار داده است. ایمان که براین منوال همچون نوعی شناخت ارادی بین خداوند در تاریخ بشر لحاظ گردیده شامل دیدن، ادراک کردن، یا تعبیر حوادث به طریقی خاص است».

رهیافت جامع گرایانه: (تلفیق رویکرد معرفتی و شهودی)
این نگاه نیز سعی می کند بین تعریفی که در نگاه عقلانی و معرفتی ایمان شده با نگاه شهودی و عرفانی جمع کند. در واقع این تعریف با این برداشت که هر کدام از تلقی های فوق، یک جانبه از تعریف ایمان است. لازم داند با تلفیق آندو تلقی، تمام ابعاد ایمان و جوانب آن را منظور کند. تا ضعف، یک بعدی تعاریف فوق حل گردد. بر اساس این نگاه، فرو کاستن ایمان به هر یک از ابعاد معرفتی یا شهودی و عرفانی نمی تواند حقیقت ایمان را انعکاس دهد. لذا با توجه به این نکته پاره ای از ابعاد ایمان نقش محوری را دارا می باشد و پاره ای دیگر بعد فردی و حاشیه ای ایمان محسوب می شوند. و نیز می توان نسبت ابعاد ایمان را به همدیگر ملاحظه کرد که دارای تلازم غیر قابل انفکاک هستند. از این روی مطابق این تلقی ایمان دارای سه بعد اساسی خواهد بود:
1_ بعد اول عقلی، یا معرفتی است حتی اگر گوهر ایمان را مطابق تلقی عارفانه، نوعی اعتماد و عشق بدانیم. این اعتماد نمی تواند مستقل از اعتقاد باشد. بنابراین لازمه ایمان (مطابق تلقی عارفانه)، لاجرم اعتقاد به صدق پاره گزاره هاست که اصول اعتقادی یا نظام اعتقادات یک دین خاصی را پدید می آورند. این نظام اعتقادی بعد عملی یا معرفتی ایمان است.
2_ بعد دوم ارادی است، ایمان صرفا اعتقاد به پاره ای گذاره نیست. ایمان به شخص مؤمن شخصیت تازه ای می بخشد و این شخصیت نوین نحوه زندگی خاصی را بر وی الزام می کند. تعهد مؤمن به خداوند در اطاعت وی از فرامین الهی جلوه گر می شود و وی با لطبع به انجام اعمال دینی خاصی بر می انگیزد.
3_ بعد سوم، عاطفی است.
البته این نگاه جامع گرایانه ماخوذ از تلقی مایکل پترسون می باشد که سه بعد معرفتی و ارادی و عاطفی ایمان را ملاحظه می کند. اما به بعد عقلی و معرفتی آن تأکید اساسی دارد. لذا رویکرد معرفتی و عقلی را برآن دو نگاه دیگر حاکم می کند. این تحلیل در پی نوشت کتاب عقل و اعتقاد دینی ارائه شده است که بر بعد اعتقادی و عقلی آن تأکید ورزیده است. «لفظ ایمان آنچنان در حوزه های دینی بکار رود معنای پیچیده دارد ایمان متضمن وجهی معرفتی نیز هست لازمه ایمان اعتقاد به صدق اصول اعتقادی آن دین است اما در عین حال معتقدند که ایمان مستلزم یا متضمن وجهی ارادی نیز هست. وجهی که در قالب تعهد به موضوع ایمان و اطاعت از فرامین الهی جلوه گر می شود در عین حال ایمان احتمالا واحد وجهی عاطفی است که از جنس اعتماد یا عشق می باشد. ما در این فصل بیشتر جنبه های اعتقادی ایمان را منظور داریم». چنانچه گفته شد، دیدگاه فوق اگر چه ابعاد ایمان را از نگاه دور نمی کند. اما اصالتی که به بعد معرفتی و عقلانی می دهد. بعد حقیقی ایمان را معرفت می داند. لذا بعد عقلانی و معرفتی ایمان حاکم بر سایر ابعاد آن می باشد. علاوه بر آنچه گفته شد نگاه فوق، به بعد رفتاری ایمان هیچ اشاره ای نمی کند. در حالی که بعد رفتار بایمان نیز از ابعادی است که ایمان بدون آن، ایمان حقیقی نیست. لذا رفتار و عملکرد ایمانی، بعد عینی و لازمه قهری ایمان محسوب می شود. البته چنانچه گفته خواهد شد ایمان قلبی و ایمان عقلانی سبب ساز و بستر ساز رفتار و عمل ایمانی است. رفتار ایمانی نیز در تأثیر متقابل، موجب توسعه ایمان قلبی و ایمان عقلانی خواهد شد. و روابط و نسبت این سه ایمان با توجه به جایگاه محوری، فرعی و تبعی دارای سطح و تأثیر خاصی می باشند. و دارای روابط متقوم و درهم تنیده هستند. نه اینکه سه عنصر مستقل و غیر مرتبط باشند. لذا با نبودن بعدی از آن ابعاد، حقیقت ایمان نظام ایمان دینی کامل نیست.


منابع
محمدرضا خاکی قراملکی- ایمان، معرفت، خدا (تحلیل سیستمی از ایمان دینی)- انتشارات باشگاه اندیشه
کالین براون- فلسفه و ایمان مسیحی- ترجمه طاطه وس میکائیلیان- انتشارات علمی و فرهنگی تهران- 1375
محسن جوادی- نظریه ایمان در عرصه کلام و قرآن- معاونت امور اساتید دروس معارف اسلامی- قم- چاپ اول- زمستان 1376
جان هیک- فلسفه دین- ترجمه بهرام راد- انتشارات بین المللی الهدی- تهران 1372
پل تیلیخ- پویایی ایمان- ترجمه حسین نوروزی- انتشارات حکمت
مصطفی آزادیان- فصل نامه معرفت- شماره 88- مقاله ایمان- مقایسه ای تطبیقی بین اسلام و مسیحیت
محمدتقی فعالی- ایمان دینی در اسلام و مسیحیت- کانون اندیشه جوان- 1378
مایکل پترسون و دیگران- عقل و اعتقاد دینی- ترجمه احمد نراقی و ابراهیم سلطانی- تهران، طرح نو- 1376
سایر اطلاعات:
کد مطلب: f1b6e
وضعیت مطلب: فعال
گروه اصلی: آموزشی     زیرگروه: عمومی

دفعات بازدید: 4     محبوبیت: 4   (کمترین=0 و بیشترین=5)    تعداد شرکت کننده در نظر سنجی مجبوبیت: 
تاریخ ثبت: 1401/10/14 ق.ظ 1:48:30


لینک صفحه ی مطلب: https://tadanesh.ir/t?c=f1b6e


هم گروهی ها
image
در تعریف ایمان نیز مانند تعریف دین، کثرت و تعدد و اختلاف در تعریف وجود دارد. نقطه اختلاف در تعریف ایمان، آغاز کشمکش ها و مجادلات دیگر دین شناختی می باشد. از این روی در ...


image
تجدد گرایان ارتدکس الهیات آبایی نوین، که از نیمه قرن بیستم غالب بوده است، تنها جریان مؤثر در تفکر ارتدکس جدید نیست. سنت فلسفه دینی ای که در قرن نوزدهم در روسیه به ...


image
رابطه سنت جدید ارتدکس با تفکر غربی تامل فلسفی و کلامی در سنت جدید ارتدکس، هم با تفکر غربی ارتباط تنگاتنگ دارد و هم شدیدا از آن فاصله دارد. بیشتر این فاصله ها را می ...


image
در این مقاله، بحث از اموری است که الهیات را می سازند و مقوم آن هستند. البته می توان این امور را (منابع الهیات) نامید، اما جان مک کواری این امور را (عوامل سازنده) نام می ...


image
مراحل نجات و رستگاری در آیین مسیح مسیحیان در مورد رستگاری انسان سه مرحله قایل شده اند: 1- انسان قبل از هبوط آدم 2- انسان بعد از هبوط و قبل از صلیب 3- انسان بعد از ...


image
موانع نجات از دیدگاه مسیحیت در آیین مسیحیت از «گناه» و «شریعت» به عنوان دو مانع مهم نجات و رستگاری بشر یاد شده است. یکی از نظرهای مهم قدیس اگوستین، بزرگ ترین پدر راست ...


image
نقش اندیشه موعودگرایانه یهود در تحولات فکری و اجتماعی تاریخ اروپا باید گفت ملاحظه این شواهد و شواهد متعدد دیگر ما را بدین نتیجه می رساند که مفهوم نجات، منجی و موعود ...


image
گفتگوی عیسی با دو چهره اسطوره ای یهود و بالاخره در فقره ذیل که تأثیر واضح مضامین عهد عتیق در عهد جدید قابل مشاهده است، عیسی مسیح با دو چهره اسطوره ای یهود، یعنی ...


image
الهیات مسیحی، مانند بیشتر رشته ها، بر تعدادی از منابع استوار است. در سنت مسیحی از گذشته بحث های بسیاری در باب هویت این منابع و اهمیت نسبی آن در تحلیل های الهیاتی صورت ...


image
مقدمه وحی در سه دین بزرگ هم تبار یهودیت، مسیحت و اسلام مقوله ای بنیادین از آگاهی دینی است. انسان از خدا و اراده اش آگاه است، زیرا خدا آزادانه خود و صفات، هدف و دستورات ...