تا دانش: سال سرمایه گذاری برای تولید
 
مطالب
 
امیدواریم مطالب و محصولات ارزشمندی در اختیار شما عزیزان قرار داده باشیم.

search

روش تحقیق در جامعه شناسی کار و شغل

توضیحات کوتاه:

- امروزه که پدیده های کار مورد بررسی قرار می گیرند، ضرورتا جنبه های منفردی پیدا می کنند ولی نمی توان روشهای معمول را به این بهانه که در جای دیگر به کار رفته اند و با ...

توضیحات:

- امروزه که پدیده های کار مورد بررسی قرار می گیرند، ضرورتا جنبه های منفردی پیدا می کنند ولی نمی توان روشهای معمول را به این بهانه که در جای دیگر به کار رفته اند و با زمینه های مورد تحقیق کار ناسازگارند، کنار گذاشت. همین وجوه انفرادی، محقق را مجبور می کند که در موارد لازم روشهای تازه ای کشف کند. اساسا بنابر سطحی که واقعیات در آن مورد ملاحظه و بررسی قرار می گیرند، قواعد کم و بیش ویژه ای می توان ارائه کرد، این مسئله خود مستلزم حل مسئله کلی تری است و آن اعتبار قواعد علمی در علوم اجتماعی است. اگر انسان را موجودی طبیعی بدانیم، تعجب آور نخواهد بود که قواعد و قوانین واحد بتواند رفتار انسان و طبیعت را یکسان تبیین کند و بتوانیم به ترتیب، اولی را هدف و دومی را وسیله بدانیم. اما از آنجا که انسانها کار می کنند و با میل و رغبت یا با بی میلی به فعالیتهای تولیدی و تکثیر و افزایش وسایل امرار معاش خویش دست می زنند و در فعالیتهای خود غالبا آرمان و کمال مطلوبی را در نظر می گیرند و از همان ابتدا به نحوی رفتار می کنند که اختصاص به انسان دارد، باید از روشهای خاص استفاده نمود. هر قدر روابط بین پدیده ها به هم نزدیکتر و پیچیده تر باشد، دخالت دادن یک الگوی «ساخت واژه» ضروریتر می نماید. کار رکن اساسی رشد و توسعه است که در عین حال موجب آسایش و رفاه  جامعه نیز می شود. اسپینوزا معتقد است کار عمیق ترین صورت اجتماعی پایدار در حیات آدمی است که بدون آن نه تولید، نه گسترش، نه ازدیاد وسایل و لوازم زندگی، هیچیک قابل تصور نخواهند بود و همین امر سبب شده است که «جامعه شناسی کار» یکی از شعب اصلی جامعه شناسی محسوب شود و به صورت رشته ای درآید که پیش از آنکه از ره آورد سایر شاخه های جامعه شناسی نصیبی ببرد بر آنها چیزی می افزاید. بنابراین به کار گرفتن روشهای علمی در این رشته مستلزم قبول مسئولیت کاملا ویژه ای است. جامعه شناسی کار به آمیخته هایی از روشهای مختلف (بیش از یک روش ویژه) نیاز دارد و از این لحاظ به جامعه شناسی عام شباهت پیدا می کند. همین روشهای مرکب است که یکی از نکات بسیار ظریف تحقیقات را تشکیل می دهد، برای مطالعه کل، یک شیوۀ خاص مناسب نیست و بیشتر اعتراض ها هم متوجه چگونگی ترکیب روشهاست، نه به کار بردن ترکیبی از آنها یا نتایجی که به دست آمده است. آنچه در انتخاب ترکیب بخصوصی از روشها ایجاد مشکل می کند انتخاب متغیرهایی است که باید مستقل و جداگانه در نظر گرفته شود، در حالی که بسیاری از موارد اینگونه انتخابها به دلیل اینکه پاره ای از آنها پیش از آنکه به روشهای موجود مربوط باشند به نهادها بستگی دارند، به هیچوجه رضایتبخش نیستند. باید مشخص شود که تحقیق، چه نوع برداشتی را از پدیده های مختلف کار ممکن می سازد. در حقیقت معنی و ارزش نتایج به دست آمده باید بر حسب نوع تحقیق انجام شده، ارزیابی شود. واقعیات به دست آمده، واقعیتهایی هستند که با توجه به اسلوبهای کسب آن ساخته و پرداخته شده اند. اسلوب را با «طرز تلقی» یکسان می دانند. فن مربوط است به شیوه های اندازه گیری و نشانه گذاری. برای محاسبۀ یک شاخص از فن یا فنون آماری استفاده می شود. روش عبارت است از توالی منظم و منطقی برخی فنون که هدف آن تحقیق دربارۀ پاره ای قوانین است که روابط ثابت پدیده ها را نشان می دهد. روش باید برای توسعه هر چه بیشتر فرضیاتی که بتدریج وارسی می شوند، اعمال شوند. ویژگیهای اساسی روش، پیوستگی منطقی و مداومت آن است که مبتنی بر اصول و قواعدی است که باید پیشاپیش طرح و توجیه شده باشند.
- مسئله کار، ابتدا به صورت یک امر زیست شناختی و فیزیولوژی مطرح شد، سپس از دیدگاه روانشناسی و روابط بین افراد مورد توجه قرار گرفت و بالاخره آن را در قالب اقتصاد سیاسی قرار دادند و امروزه هنوز مدلل نشده که نسبت به این صورتهای سنتی پیشرفتهای چندان زیادی حاصل شده باشد. همین امر دلیل دیگری است برای آنکه سعی شود مقتضیات جامعه شناسی و روشهای مربوط به واقعیات کار بیش از پیش حفظ شود. تجربه نشان داده است که در هر جامعه هدف و غایت کار، تولیداتی است که در وهلۀ نخست به معیشت و بقای نوع اختصاص دارد. سنجش در قلمرو کار، برداشتهای مستقیم و عینی از واقعیات نیست که به دلخواه محقق و صرفا به دلیل تجزیه و تحلیل صورت گیرد، بلکه قبل از هر چیز پاره ای مقتضیات اجتماعی، مانند تامین نیازها از طریق تولیدات و شیوه توزیع آنها در جامعه و ایجاد تعادل میان افراد و گروههای مختلف اجتماعی است که امر سنجش را توجیه پذیر می سازد. این سنجش ممکن است کم و بیش آشکار و پنهان باشد. در جوامع نوین سنجشها بیش ازپیش خصلت آشکار و هماهنگ پیدا می کنند. هدف از این سنجشها به طور ناخودآگاه تامین رشد جامعه و گسترش پایه های مادی آن است و فراهم کردن امکان پیش بینیهای درازمدت و حتی کسب تجارب علمی. سنجش در آغاز ممکن است کمی باشد ولی نوعی سنجش خاص هم داریم که مبتنی بر نظم و ترتیب و ساخت است. بنابراین، سنجش ما را به داده ها هدایت نمی کند، زیرا خود سنجش حاصل این داده ها و دربرگیرندۀ آنهاست، در واقع هدف سنجش رسیدن به یک نظم منطقی است.
- جامعه شناسی کار به دو دلیل با نظم و ترتیب توام است: 1- کار عامل اساسی تنظیم جوامع است. 2- ضوابط اساسی هر روش علمی بر نظام سنجش استوار است.
- روش در جامعه شناسی کار، اغلب بر مجموعه هایی استوار است که از لحاظ انتظام و سازگاری درونی ضعیف است. بعکس در داخل آن، مجموعه های فرعی با قوت نظم یافته اند، در حالی که ارتباط آنها با یکدیگر (یکپارچگی و ساخت مجموع گروهها) این خصوصیت را ندارد. علت آن است که به طور کلی در مورد سنجش و طبقه بندی و از آن مهمتر در مورد مفهوم یا صورت ذهنی هنوز صراحت کافی حاصل نشده است. در نتیجه، فن بررسی در محل و پژوهش به نوعی گرایش در استفاده از ابزارهای محلی و تا اندازه ای ابتدایی محدود می شود، حتی اگر شیوه های ظریف و دقیقی به کار گرفته شوند.
- سنجش در معنای کلی خود استقرار یک نظام صوری مجرد یا مرکب است. که دارای عناصری با مختصات علمی است. این مختصات را نمی توان تعریف کرد مگر هنگامی که بر حسب پاره ای قواعد، ارزشهایی را به عناصر و کاربردها نسبت دهیم. این نظام سنجش را می توان از روی خصوصیات و روابط قابل مشاهده یا از روی اشیا یا حوادث جهان واقعی فراهم ساخت. اما برای اینکه این نظام دقیق باشد، تقریبا همیشه باید انتزاعی و مجرد باشد و حتی ممکن است به صورتی مجرد آن را دستکاری هم کرد تا خصوصیات تازه ای که قابل ردیابی هستند، از آن استخراج شود. بدیهی است که این اصول برای همۀ زمینه های جامعه شناسی و تقریبا در همۀ علوم معتبر است. در اینجا باید تاکید کرد که جامعه شناسی کار بویژه از این نظام پیروی می کند، زیرا به اعلا درجه تابع نظم و ترتیب و ساخت است. امور مادی تولید و کار به صورت کاملا استثنایی برای سنجش مناسب است، زیرا با ساختهای ثابت که تبلور متحدالشکلی پیدا می کنند، سازگار است. کار در معنای رایج یک امر ملموس و از نظر مادی کنترل پذیر یا نظارت پذیر است. از همین جاست که در جامعه شناسی کار به واقع نگری می رسیم.
- مشاهده، نخستین مرحله ای است که امکان طبقه بندی، ترکیب، تبیین و حتی تجربه را در مراحل بعدی فراهم می سازد. مشاهدۀ مستقیم ممکن است درونی، بیرونی، مشارکتی یا ترکیبی از هر سه حالت باشد. بعلاوه مشاهده ممکن است تصادفی یا مبتنی بر نظام باشد. انواع مشاهده شامل مشاهده مستقیم و غیرمستقیم است.
- این واقعیت که هدف هر بررسی به طور آشکار، روشن کردن مسئله ای علمی و یافتن راه حل برای آن است، با کاربرد روشهای علمی دقیقتر به هیچ وجه مغایرتی ندارد. فقط کافی است که هدفها به روشنی مشخص و حدودشان معین شده باشد و این شرطی است که رعایت آن آسان نیست. از آنجایی که بیشتر داده ها و نتایج آنها در جامعه شناسی کار از طریق بررسی حاصل می شوند، بنابراین مفید خواهد بود که عناوین و حدود بررسی هر چه بیشتر مشخص و معین شود. باید گفت هرگونه تحقیق باید به صورت طرحی درآید که تا حد ممکن روشن و بدون ابهام باشد. رعایت اینگونه شروط اساسی است که موجب می شود بتوانیم نتایج را به شیوه ای مفید مورد ارزیابی و نقادی قرار دهیم. در موضوع کار باید نتایج بررسیهای تکراری همۀ دوره های مشخص را در نظر گرفت، مانند دوران عمر، دوره زندگی فعال، دوره های اقتصادی، فصلها، جابه جایی نیروی انسانی، فهرست مواد و وسایل و دوره های فرعی دیگر که اهمیت لحظۀ بررسی را آشکار می کند. در بررسی، اعم از مستقیم یا غیرمستقیم، تفاوت اندازه ها آثار مهمی بر ساخت دارد. این نکته بویژه در زمینۀ مسائل مربوط به کار که به حکم موضوع آن زیر استیلای ساختهای نیرومندی قرار دارد، صادق است. از لحاظ جامعه شناسی مطالعه یک گروه کارگری 5 تا 20 نفره با مطالعۀ جمعیت کارگری یک رشته صنعتی 2 تا 3 هزار نفره بکلی متفاوت است. نظامهای کار هر قدر سازمان یافته باشند، بازده ویژه ای دارند که غالبا بسیار متغیر و تا اندازه ای در سطح پایین است. در مقیاس گروههای واقعی بسیار کوچک، غالبا حداکثر کارایی یک نظام ممکن است مورد تردید واقع شود و این امر می تواند شبهۀ فراوانی در ذهن بررسی کننده برانگیزد، به همین جهت سعی می شود که در این مقیاس تقریبا به گروههای کوچک تجربی و استفادۀ مفروط از آزمونهای معنی دار با تجزیه واریانس توسل جویند. هر بررسی که به مجموعه ای وسیع بسط داده شود، در مجموع اجازه می دهد که به قابلیت انعطاف خاص نظامها بهتر پی ببریم و در عین حال به الگوهای ساده تری دست یازیم. توصیف به دنبال خود تبیین را ایجاب می کند و لازمۀ تبیین هم ابتدا فرضیه ها و گنجینه ای از مفاهیم از قبل فراهم شده است. در مورد جوامع قدیم به برکت صورت گرایی مربوط به زبانهای تطوریافتۀ اروپایی بسیاری از امور را می توان تبیین کرد، در حالی که در دنیای جدید که همۀ فنون تولیدی و به دنبال آن همۀ فعالیت کارگران بیش از پیش زبان تصویری (صورت گرای) دقیق تدام با زبان ریاضی و منطق را به کار می برد، کمتر مطلبی را می توان تبیین کرد. جامعه شناسی در بالاترین سطح خود مطالعۀ قلمرو روابط است، ولی باید در مورد نوع زبان که می تواند بیان کنندۀ این روابط باشد به تفاهم رسید. الگوها به صورت کم و بیش دلخواهانه براساس شکل ماتریسی، تقسیم پذیری، توپولوژی و استوکلاسیک و ... طبقه بندی می شوند، اما مسلم است که این شکل از اثربخش بودن آنها چیزی نمی کاهد، زیرا این امر ثابتی است که الگوهای جامعه شناسی راه را برای تبیین، پیش بینی و تجربه گرایی می گشاید. در مسائل کار مانند سایر مسائل، هر آزمایش منوط به میزان پیش بینی و نظارت بر پدیده هاست. پیش بینی ممکن است دو شکل داشته باشد. شکل احتمالی و شکلی که با یک طرح معین منطبق است و یا ترکیبی از این دو، تجربه ممکن است در آزمایشگاه صورت گیرد یا به صورت طبیعی در محل واقعه، یعنی به عنوان صورت وجودی بلافصل گروههای اجتماعی انجام شود.
- سازمان کار در جامعه تقریبا همیشه نوعی تجربه است. در عصر ما سازمان اقتصادی و تولیدی جوامع نتیجه ساده نظمی طبیعی نیست بلکه زندگی اقتصادی و در نتیجه کاری که پشتوانه آن است بیش از پیش روابطی است که تحت تاثیر و کنترل مشترک انسانها تحقق می یابد و دگرگون می شود. هر نوع قانون و مقررات جدید دربارۀ کار و هر برنامۀ اقتصادی الزامی (مانند برنامه های پنج ساله) به طریق اولی تجربه آموزی است، زیرا بر پیش بینیهای مشخصی تکیه می کند و نه بر گرایش های احتمالی.
- در جامعه شناسی، برخی زمینه ها مانند قلمرو کار می توانند موقتا به طریقی مطالعه شوند که گویی دارای مبحث روش شناسی ویژه ای هستند. کافی است، تناقضهای مداوم مربوط به نظام کار را در ساخت کارکردی جامعه مورد ملاحظه قرار دهیم، تا دربارۀ لزوم استقلال نسبی روش شناسی آن متقاعد شویم. شاید روزی ابداع روشهای واحدی در جامعه شناسی اجازه دهد که پدیده های کار را مانند سایر پدیده های اجتماعی تابع آن کنیم، اما به نظر نمی رسد که امروزه از هر جهت با چنین وضعی روبرو باشیم.

تلخیص از، جامعه شناسی کار و شغل - دکتر غلامعباس توسلی
سایر اطلاعات:
کد مطلب: f2c8c
وضعیت مطلب: فعال
گروه اصلی: آموزشی     زیرگروه: کسب و کار

دفعات بازدید: 26     محبوبیت: 5   (کمترین=0 و بیشترین=5)    تعداد شرکت کننده در نظر سنجی مجبوبیت: 
تاریخ ثبت: 1402/5/15 ب.ظ 11:26:55


لینک صفحه ی مطلب: https://tadanesh.ir/t?c=f2c8c


هم گروهی ها
image
- مطالعه وسایل و دستگاههایی که پست کار را تشکیل می دهند، «تکنولوژی» خوانده می شوند. موضوع تکنولوژی مطالعۀ ابزار و نحوۀ به کاربردن آن در برداشت یگانه و یکپارچه است، ...


image
- به نظر بسیاری از افراد کار جسمانی و خسته کننده قسمتی از بهایی است که ساکنان جوامع صنعتی ناچارند در ازای برخورداری از سطح بالای زندگی مادی بپردازند. بعلاوه گفته می ...


image
- رضایت از کار به دو دلیل اهمیت دارد: 1- تاثیر آن بر رفتار فرد در حین کار، 2- تاثیر آن بر روابط اجتماعی محیط کار. برای بررسی رضایت شغل، سنجشهای زیر ضروری است: 1- ارزیابی ...


image
- مشکلات صنایع در ایران: 1- کمبود نقدینگی در واحدهای کوچک صنعتی و نبودن بانکهای تخصصی صنایع کوچک برای پرداخت وام و اعتبار به آنها، 2- نبودن مراکز علمی و تخصصی کارآمد ...


image
- مک آیور: ما در جوامع زندگی می کنیم نه در دولت ها، ملت که جامعه ای بزرگ است با دولت یکی نیست. در دولت های ملی مرزهای دولت و ملت بر یکدیگر منطبق می شوند و به این ...


image
- ماکس وبر: صفت سیاسی، به معنای اموری است که لاجرم با روابط اقتدار در چارچوب آن چه که طبق تعریف کنونی ما یک سازمان سیاسی یا دولت نامیده می شود سروکار دارد.- ماکس ...


image
- تالکوت پارسونز سازمان را برحسب وظیفه یا هدف طبقه بندی کرد و با توجه به نقش سازمان و رابطه اش با جامعه، چهار نوع سازمان شامل سازمان تولیدی، سازمان سیاسی، سازمان ...


image
- نهادهای اجتماعی حکومت، مدرسه، اقتصاد، علم، هنر، جنگ و در ارتباط با این نهادها سازمان های حزبی، آموزشی، تولیدی، کار، نظامی و....عصر حاضر، همه با تحول گروه های ...


image
- در جامعه ‌شناسی اولاً شناخت جامعه به عنوان یک کل مطرح است که به این اعتبار، جامعه ‌شناسی از یک طرف به مطالعه ی نهادها و پدیده های اجتماعی و چگونگی پیدایش و ...


image
- نخستین ویژگی نامطلوب سازمانی جهان سوم این است که سازمان ها در این گونه جوامع به دلیل ساخت نظام شان، توان بهره گیری از افراد آموزش دیده را ندارند.-‎هانری ژان: ...