تا دانش: سال سرمایه گذاری برای تولید
 
مطالب
 
امیدواریم مطالب و محصولات ارزشمندی در اختیار شما عزیزان قرار داده باشیم.

search

مقصود از آیات محکم و متشابه چیست؟ و چگونه باید آن‌ها را شناخت و معنا کرد؟

توضیحات کوتاه:

پرسش:مقصود از آیات محکم و متشابه چیست؟ و چگونه باید آن‌ها را شناخت و معنا کرد؟پاسخ:موضوع محکم و متشابه در آیه‌ی هفتم سوره‌ی آل عمران مطرح شده:«هُوَ الَّذِی ...

توضیحات:

پرسش:
مقصود از آیات محکم و متشابه چیست؟ و چگونه باید آن‌ها را شناخت و معنا کرد؟
پاسخ:
موضوع محکم و متشابه در آیه‌ی هفتم سوره‌ی آل عمران مطرح شده:
«هُوَ الَّذِی أَنْزَلَ عَلَیْکَ الْکِتَابَ مِنْهُ آیَاتٌ مُحْکَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْکِتَابِ وَأُخَرَ مُتَشَابِهاتٌ»
مضمون آیه‌ی شریفه این است که خداوند کتاب را بر تو نازل کرد، که برخی از مطالب و آیات آن محکم است و آن‌ها مرجع هستند و دسته‌ی دوم آیات متشابه.
آیات محکم یعنی چه؟
آیات محکم، به آیاتی گفته می‌شود که نص باشند یا در حد ظهور باشند و احتمال مخالفت در آن نباشد، یا احتمال ضعیف باشد. به عبارت دیگر آیه‌ای مثل آیه‌ی «لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْ‌ءٌ»
هیچ چیز مانند خدا نیست یا آیه‌ی «قل هو اللَّه احد» بگو خدا یکی است؛ این آیات و مانند آن محکم است زیرا هیچ احتمال دومی در آن‌ها وجود ندارد و اگر آیه نص باشد یعنی صدر صدلفظ با معنا مطابقات داشته باشد و احتمال معنای دوم در مورد آیه نرود یا اینکه ظاهر باشد یعنی بیش از 50 درصد احتمال داشته باشد بطوری که انسان به معنا اطمینان پیدا کند، این را می‌گویند آیه ظهور دارد. چنین آیاتی را آیات محکم می‌نامند.
آیات متشابه یعنی چه؟
آیاتی که به عنوان مثال دو احتمال مساوی در آن وجود داشته باشد این آیات متشابه است یعنی اینها مشابه یکدیگرند و انسان را به اشتباه می‌اندازند. حدود 200 آیه در قرآن شمرده‌اند، که از آیات متشابه است.
روش تفسیر آیات متشابه:
در مورد تفسیر آیات متشابه وظیفه مفسر این است که آیات متشابه را به محکمات برگرداند برای مثال اگر شما به آیه‌ی شریفه‌ی «یَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَیْدِیهِمْ»
دست خدا بالای دست‌های آن‌هاست ظاهر واژه‌ی «ید» یعنی دست، ممکن است کسی توهم کند که مقصود این است که خدا مثل ما دست دارد، چون این احتمال در آیه وجود دارد و احتمال دومی هم وجود دارد، که بگوئیم «نه مقصود از دست اینجا قدرت است» چون عقلًا دلیل داریم که «خداوند جسم نیست» بنابراین مقصود اینجا «دست جسمانی نیست» بلکه مقصود قدرت خداست که فرای همه قدرت‌هاست، یا معنای دیگری را در آن احتمال بدهیم.در این موارد که آیه متشابه می‌شود و چند احتمال در آن وجود دارد، باید آیه را به آیات محکم ارجاع بدهیم. به عنوان مثال این آیه‌ی شریفه را ارجاع می‌دهیم به آیه‌ی «لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْ‌ءٌ»
در سوره‌ی شوری می‌فرماید «یداللَّه» و اینجا می‌فرماید: «لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَیْ‌ءٌ» هیچ چیزی مانند خدا نیست یعنی خدامثل ما دست ندارد یعنی جسم نیست، پس معلوم می‌شود که ظاهر این آیه «یداللَّه» مراد نیست و باید آیه را به معنای «قدرت» تأویل کنیم. بنابراین آیات متشابه را باید به محکمات برگردانیم.
در همین آیه‌ی هفتم سوره‌ی آل‌عمران هم، ما را راهنمایی می‌کند و می‌فرماید: «هنّ امّ الکتاب»
یعنی این آیات محکم، مادر «کتاب» است. «ام» یعنی «محل رجوع» به امام جماعت هم که می‌گوئیم «امام» چون دیگران به او رجوع می‌کنند و اقتدا می‌کنند و محل رجوع دیگران است. آیات محکم محل رجوع و اساس است و بقیه به او بر می‌گردند. به «مادر» هم که «ام» می‌گویند به این علت است که فرزند به سوی او باز می‌گردد. بنابراین محکمات در آیات قرآن حکم مادر را دارند و باید آیات دیگر به آن‌ها برگردند تا معنای آن‌ها روشن شود.
مثال دیگر: در سوره‌ی قیامت می‌فرماید: «إِلَی رَبِّهَا نَاظِرَةٌ»
برخی انسان‌ها روز قیامت به پروردگارشان نگاه می‌کنند. اگر ظاهر این آیه‌ی شریفه را بگیریم نتیجه این می‌شود که یا «خداوند جسم است که دیگران می‌توانندبه آن نگاه کنند» یا نه مقصود از «ناظره»، در اینجا «شهود دل» است یعنی با چشم دل او را درمی‌یابند؛ چون دو احتمال در آیه وجود دارد، بنابراین آیه از آیات متشابه می‌شود و برای تفسیرش باید آنرا به آیات محکم ارجاع بدهیم. آیه‌ی محکمی مثل: «لَاتُدْرِکُهُ الأَبْصَارُ وَهُوَ یُدْرِکُ الأَبْصَارَ»
خداوند را چشم‌ها درکش نمی‌کنند ولی او چشم‌ها را درک می‌کند. از این آیه فهمیده می‌شود که خداوند دیدنی نیست، چون جسم نیست که کسی او را ببیند، اگر جسم باشد محدود است و مخلوق است، بنابراین «إلی ربها ناظرة» که دو احتمال در آن بود یکی «شهود با چشم» و یکی «شهود با دل» معلوم می‌شود معنایش شهود با چشم نمی‌باشد که انسان با چشم سر خدا را ببیند زیرا دیدن با چشم سر لازمه‌اش این می‌شود که خداوند جسم باشد از این رو با توجه به آیه‌ی محکم 103 سوره‌ی انعام، معنای آیه‌ی متشابه «الی ربها ناضره» روشن شد.

پرسش و پاسخ‌های قرآنی ویژه جوانان (شبنم مهر)/ زیر نظر محمدعلی رضایی‌اصفهانی و جمعی از پژوهشگران قرآنی/ قم: انتشارات پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن ۱۳۸۶
سایر اطلاعات:
کد مطلب: t24ac
وضعیت مطلب: فعال
گروه اصلی: مذهبی     زیرگروه: قرآن

دفعات بازدید: 20     محبوبیت: 4   (کمترین=0 و بیشترین=5)    تعداد شرکت کننده در نظر سنجی مجبوبیت: 
تاریخ ثبت: 1401/10/14 ب.ظ 5:53:00


لینک صفحه ی مطلب: https://tadanesh.ir/t?c=t24ac


هم گروهی ها
image
پرسش: تفسیر و تأویل قرآن به چه معناست؟ و تفاوت آن‌ها چیست؟پاسخ:معنای لغوی: «تفسیر»، در لغت به معنای پرده برداری، کشف، و آشکار کردن معنای چیزی می‌باشد.معنای اصطلاحی: ...


image
پرسش:مقصود از روش‌های تفسیری چیست؟پاسخ:بحث روش‌های تفسیری بحث پر دامنه‌ای است و بسیاری از قرآن‌پژوهان و صاحب نظران در این زمینه قلم زده‌اند شاید بتوانیم ...


image
پرسش:چرا خداوند قرآن را آخرین کتاب قرار داد مگر نمی‌شد از اول خلقت آدم، قرآن کتاب بشریت باشد؟پاسخ:در اینجا لازم است که نخست به یک پرسش مقدماتی پاسخ دهیم که:رابطه‌ی ...


image
پرسش:مقصود از نسخ و تغییر قوانین الهی چیست؟در سوره‌ی بقره آیه‌ی 106 می‌فرماید: «هیچ آیه‌ای را منسوخ نمی‌کنیم و از یاد مردم نمی‌بریم مگر اینکه بهتر از آن یا مانند آن ...


image
پرسش:نور چیزی دیدنی و محسوس است پس چگونه خدا نور است؟خداوند متعال در قرآن می‌فرماید: «لیس کمثله شی» و از این آیه بر می‌آید که خداوند قابل دیدن نیست و از طرفی در آیات ...


image
پرسش:آیه بلاغ (یا ایها الرسول بلغ ما انزل) و آیه اکمال (الیوم اکملت) در کجا و چه زمانی نازل شد؟وقتی پیامبر در حج مطالب را بیان کردند و از مردم اقرار گرفتند که آیا من ...


image
پرسش:آیا با توجه به آیات سوره واقعه، تعداد اندکی از انسان های آخر الزمان به بهشت می‌روند؟در سوره‌ی واقعه آیات 12 و 13 می‌فرماید: «بسیاری از امم پیشینیان به بهشت ...


image
پرسش:چرا در قرآن بیشتر از حوریان مونث یاد شده آیا این بدین معنا است که زن‌ها کمتر به بهشت می‌روند؟پاسخ:در قرآن کریم گاهی از حوریان بهشتی یاد شده مثل سوره‌ی الرحمن و ...


image
پرسش:آیا صفات ناپسند در ذات انسان است یا با گذشت زمان و نوع برخوردها شکل می‌گیرد. پاسخ:با توجه به آیات قرآن در می‌یابیم که خداوند متعال برای انسان فطرتی قائل است. این ...


image
پرسش:چگونه می‌توان همیشه به یاد خدا بود؟ پاسخ:مقدمه: خدای متعال در قرآن کریم می‌فرماید: «فَاذْکُرُونِی أَذْکُرْکُمْ»؛ «مرا یاد کنید تا شما را یاد کنم؛»و در سوره‌ی ...