تا دانش: سال سرمایه گذاری برای تولید
 
مطالب
 
امیدواریم مطالب و محصولات ارزشمندی در اختیار شما عزیزان قرار داده باشیم.

search

متفکران الهیاتی یهود در قرن پانزدهم (حسدای کرسکاس)

توضیحات کوتاه:

زندگی و اندیشه های الهیاتی حسدای کرسکاس حسدای کرسکاس، متولد سال 1340، متکلم و سیاستمدار اسپانیایی بود. او اهل بارسلون بود و در آنجا به بازرگانی پرداخته و رهبری دینی ...

توضیحات:

زندگی و اندیشه های الهیاتی حسدای کرسکاس حسدای کرسکاس، متولد سال 1340، متکلم و سیاستمدار اسپانیایی بود. او اهل بارسلون بود و در آنجا به بازرگانی پرداخته و رهبری دینی جماعتی از یهودیان را بر عهده داشت. در سال 1367، به همراه استادش نیسیم گروندی و اسحاق بن ششت، به خاطر بی احترامی به نان مقدس عشای ربانی به زندان انداخته شد، اما بعدا آزاد گشت. در سال 1370 در یک مسابقه با شاعران عبری زبان بارسلون و گرونا شرکت جست. در پی آن به عنوان نماینده جامعه یهودی کاتولونیا که به دنبال تجدید و توسعه امتیازات یهودیان از پادشاه آراگون بود، استخدام شد. در سال 1387، با به سلطنت رسیدن ژان اول، کرسکاس وابسته دربار آراگون شد و لقب مقرب یا عضو دربار سلطنتی به او داده شد. در همان سال به واسطه حکم سلطنتی اختیار یافت تا با اعمال اختیارات قضایی حکم تکفیر مطابق با شریعت یهود صادر نماید.
سپس کرسکاس به ساراگوسا رفت و در آنجا به عنوان حاخام به جای اسحاق بن ششت که در والنسیا ساکن شده بود، استخدام شد. در سال 1390، ژان اول به او اجازه داد تا خبرچین هایی را که بر ضد یهودیان عمل می کردند تحت تعقیب قرار دهد و برای آنان حکم مجازات صادر کند. بعدا ملکه کرسکاس را به سمت قاضی تمام امور مربوط به جاسوسان نفوذی در جوامع یهودی سراسر قلمرو آراگون منصوب کرد. در طی این مدت، یکی از فرزندان کرسکاس در جریان یک آشوب ضد یهودی در بارسلونا شهید شد. خود کرسکاس در ساراگوسا از چنین حملاتی در امان بود، و بودجه هایی را از جامعه یهود آراگون جهت پرداخت در راه چنین حمایت هایی جمع آوری کرد. او در نامه ای متعلق به این دوره، ماهیت این کشتارهای رویداده در جامعه یهود را تشریح می کند. در سال 1393، کرسکاس به همراه دو نماینده از جوامع ساراگوسا و کالاتایود، از طرف حکومت اجازه یافت تا برای اقامت دوباره یهودیان در بارسلون و والنسیا، از جوامع یهودی قلمرو پادشاهی گزینش کند.
به علاوه، این اجازه به او داده شد تا کمک هایی را جهت بازسازی اقامتگاه یهودیان در این شهرها جمع آوری کند. کرسکاس در سال 1401 چندین هفته را در پامپلونا، احتمالا جهت گفتگو در مورد مسائل مربوط به جمعیت یهود با پادشاه شارل سوم سپری کرد. با توجه به این زندگی پر مشغله، کرسکاس وقت چندانی برای پرداختن به دانش یهودی نداشت. با وجود این، به عنوان بخشی از تلاش او برای مبارزه با نوشته های تبلیغاتی مسیحی، مقاله رد و ابطال اصول مسیحیان را در کاتالان در طی سال های 1397 تا 1398 نوشت. به علاوه، اثر دیگری در کاتالان بر ضد مسیحیت تألیف کرد و پروفیات دوران را وادار به نوشتن رساله جدلی ای بر ضد دین مسیحیت کرد. ردیه خود او در بردارنده نقدی بر اعتقادات اساسی مسیحیت است: گناه ذاتی، فدیه، تثلیث، تجسد، تولد عیسی مسیح از باکره، استحاله نان و شراب، غسل تعمید، مسیحا بودن عیسی، عهد جدید، و شیطان شناسی. مهم ترین اثر قلم کرسکاس، رساله ای ضد ارسطویی است با عنوان اورادونای (نور خداوند). در این اثر کرسکاس در تلاش است تا با نقد تعدادی از نظریات موجود در آثار ارسطو و ابن میمون، ارسطوگرایی را ابطال کند.

وجود خلأ نامتناهی بیرون از این عالم
کرسکاس بر خلاف این متفکران قائل به وجود خلأ نامتناهی بیرون از این عالم است از این رو به نظر او عوالم بسیاری می تواند وجود داشته باشد. کرسکاس با فرض وجود امر نامتناهی، تصور ارسطویی محرک غیر متحرک را که مبتنی بر غیر ممکن بودن تسلسل است مورد تردید قرار می دهد. به همین ترتیب، به اعتقاد او برهان های ابن میمون در مورد وجود، وحدانیت و غیر مادی بودن خدا فاقد اعتبار است، زیرا این برهان ها مبتنی بر مفهوم تناهی است. علاوه بر این، کرسکاس با نظریه ابن میمون مبتنی بر غیر ممکن بودن انتساب صفات ایجابی به خدا مخالفت می کند. به نظر کرسکاس، هنگام انتساب واژگان «علت» و «صفت فعل» به خدا، مقایسه او با انسان ها اجتناب ناپذیر است. اشتباه ابن میمون در این بود که گمان می کرد چنین نسبت دادن هایی مستلزم رابطه ای میان خدا و انسان ها نیست.

صفات خدا
کرسکاس این نظر ابن جرسون را پذیرفت که صفات خداوند نمی توانند سلبی باشند، اما بر خلاف سلف خود، تبیین خویش را از تفاوت بین صفات خداوند و صفات موجودات مخلوق، بر تقابل بین یک موجود نامتناهی و موجودات متناهی، متمرکز نمود. به واسطه عدم تناهی است که صفات ذاتی خداوند (مثلا حکمت) از دیگر صفات متناظر و مشابهی که در مخلوقات یافت می شوند متفاوت می گردد. در آموزه کرسکاس همانند اسپینوزا، صفات خداوند از جهت تعداد هم نامحدود هستند. آن شأن محوریی که در نظام کرسکاس به نظریه نامتناهی بودن خداوند، اختصاص یافته است، حاکی از تأثیر الهیات دونس اسکاتس است که به صورت تشابهی، بر تصور نامتناهی بودن خداوند، بنا شده است.

عنایت و مشیت الهی
کرسکاس در مورد عنایت و مشیت الهی معتقد است که خدا یا مستقیما و بدون واسطه عمل می کند یا از طریق واسطه هایی همچون فرشتگان و پیامبران. اساسا خود مشیت بر دو نوع است: عنایت عام، که حاکم بر نظام طبیعت است، و عنایت خاص، که مربوط به ملت یهود و نیز عمر افراد است. کرسکاس در این زمینه عقل گرایی فلاسفه یهود همچون ابن میمون را رد می کند. او تأکید می کند که کمال عقلانی معیاری برای عنایت الهی و یا مبنایی جهت ثواب و عقاب نیست. کرسکاس در بحثش پیرامون نبوت نیز موضعی ضد فلسفی اتخاذ می کند. او بر خلاف ابن میمون، این برداشت سنتی از پیامبر را، که وی فردی است که به خاطر فضایل اخلاقی و نه پیشرفت عقلانی خود توسط خدا برگزیده شده است، می پذیرد. کرسکاس بر آن بود که دفاعی معقول مبتنی بر مبانی غیر ارسطویی از دین یهود ارائه دهد. کرسکاس به هنگام پرداختن به عقاید محوری سنت یهود دیدگاهی از یهودیت ارائه می دهد که مبتنی بر ابعاد معنوی وعاطفی سرشت آدمی است، نه قابلیت های عقلانی ونظری او. کرسکاس در این زمینه همان دیدگاه یهودا هلوی را اتخاذ می کند. او نیز نسبت به تفسیرهای عقلی و فلسفی از یهودیت انتقاد داشت.
اصول بنیادی دین یهود ویژگی دیگر الهیات کرسکاس مربوط به اصول بنیادی دین یهود است. ابن میمون در کتابش با عنوان تفسیری بر میشنا آنچه را به اعتقاد او اصول سیزده گانه یهودیت است مطرح می کند:
1- اعتقاد به وجود خدا
2- اعتقاد به وحدانیت خدا
3- اعتقاد به غیر جسمانی بودن خدا
4- اعتقاد به جاودانگی خدا
5- اعتقاد به اینکه تنها خدا را باید پرستید.
6- اعتقاد به نبوت
7- اعتقاد به موسی به عنوان بزرگ ترین پیامبر
8- اعتقاد به اینکه تورات را خدا به موسی داده است.
9- اعتقاد به اینکه تورات تغییرناپذیر و ابدی است.
10- اعتقاد به اینکه خدا نسبت به افکار و اعمال انسان ها عالم است.
11- اعتقاد به اینکه خدا پاداش می دهد و مجازات می کند.
12- اعتقاد به ظهور ماشیح
13- اعتقاد به رستاخیز مردگان
به نظر ابن میمون، پذیرفتن این اعتقادات برای هر یهودی لازم و ضروری است، در غیر این صورت او در میان بنی اسرائیل خاطی به حساب خواهد آمد: «زمانی که... انسانی از هر کدام از این اصول اعتقادی بنیادی تخطی کند، آنگاه در مورد او گفته می شود که او از مجموعه کلی اسرائیل خارج شده است و او منکر حقیقت بنیادین یهودیت شده است و آنگاه او را مرتد و کافر نامند.»
کرسکاس در نقد این نوع از بیان و تدوین اعتقادات، در کتاب اورادونای، نظام اعتقادی جایگزینی ارائه می دهد. به نظر کرسکاس، اعتقاد محوری یهودیت مبنی بر وجود خدا، و واحد و غیر جسمانی بودن او، در مقوله ای جدای از دیگر معتقدات قرار دارد. علاوه بر این اصل بنیادین یهودیت، سه دسته اعتقادات دیگر وجود دارد:
الف. اصولی که بدون آنها دین یهود غیر قابل تصور و باورنکردنی است:
1- علم خدا به مخلوقاتش. 2- عنایت و مشیت خدا. 3- قدرت خدا. 4- نبوت. 5- اختیار انسان. 6- ایمان به اینکه تورات به امید و آرزوی حقیقی انسان و سعادت نهایی رهنمون می شود.
ب. عقاید صادق; اینها تقسیم می شوند به عقایدی که مستقل از هر حکم و ایمانی هستند و آنهایی که وابسته به احکام و اعتقادات خاصی است. عقاید مستقل از حکم و باور که عبارتند از: خلقت، جاودانگی نفس، ثواب و عقاب، رستاخیز، تغییر ناپذیری و ابدی بودن تورات، موسی، اعتقاد به اینکه کاهن اعظم برخوردار از وحی اوریم و تومیم است، ماشیح.
عقاید مبتنی بر حکم و باور الف: عقایدی که در دل نماز و برکت های کاهنان وجود دارد.
ب: عقایدی که در دل توبه وجود دارد.
ج: عقایدی که در دل یوم کیپور و دیگر موعدهای یهودی مطرح است.
به نظر کرسکاس، کسی که اعتقادات اصولی یا هر یک از عقاید صادق را منکر شود، کافر است، اما تنها فرق میان این دو دسته این است که یهودیت بدون اعتقادات اساسی غیر قابل تصور و درنیافتنی است، در حالی که عقاید صادق آن را فهم پذیر و قابل باور می کند. امور احتمالی نیز تکمیل کننده این دو مقوله اند; اینها عقایدی هستند که بر تعالیمی از یهودیت که کرسکاس آنها را معتبر می داند مبتنیند. اما چون این نتایج بدیهی و ساده نیستند برای مؤمنان یهود اجباری و واجب نیستند.
امور احتمالی که بسیاری از آنها تحت عنوان سؤال بیان شد: آیا جهان جاودان است؟آیا عوالم بسیاری وجود دارد؟ آیا افلاک مخلوقاتی زنده هستند؟ آیا ستارگان بر سرنوشت انسان تأثیر دارند؟ آیا سحر و طلسم مؤثرند؟ آیا شیاطین وجود دارند؟ آیا نظریه تناسخ حقیقت دارد؟ آیا روح یک نوزاد جاودانه است؟ بهشت و جهنم. آیا نظریه های عرفانی مربوط به معسه برشیت (قضیه خلقت) و معسه مرکاوا (حکایت ارابه آسمانی) با طبیعیات و مابعدالطبیعه در نهایت یک چیز واحد خواهند بود؟ ماهیت ادراک، علت اولی،آیا ذات حقیقی خدا قابل ادراک است؟
تمام این موضوعات در منابع سنتی یهود مورد بحث قرار گرفته است، ولی کرسکاس می داند که این سؤالات همواره جای بحث داشته اند; لذا فردی که آرای حکیمان را آن گونه که در نوشته های حاخامی بیان شده است نمی پذیرد کافر محسوب نمی شود. پس از دوره کرسکاس رویکرد فلسفی به دین جاذبه و کشش خود را برای بیشتر متفکران یهود در اسپانیا از دست داد. اگرچه برخی از نویسندگان هنوز مجذوب دستگاه فلسفی ابن میمون بودند، ولی سلطه و غلبه فلسفه ارسطویی در عالم یهود از میان رفت. تعدادی از نویسندگان بعدی یهود به جای تدوین فلسفه یهودی، توجه خود را به تعریف و تعیین عقاید اساسی دین یهود معطوف کردند. این اندیشمندان اسپانیایی، همچون شمعون بن صمح دوران، یوسف آلبو و اسحاق عارمئا نوشته های خود را به نقد صورت بندی اصول سیزده گانه دین یهود توسط ابن میمون اختصاص دادند.
زندگی و اندیشه های الهیاتی شمعون بن صمح دوران شمعون بن صمح دوران در سال 1361 در مایورکا متولد شد و پس از کشتارهای سال 1391 به الجزیره رفت و در آنجا در سال 1408 حاخام اعظم شد. او که به زبان لاتین و عربی مسلط بود به کار پزشکی مشغول گشت. او علاوه بر تحقیقاتی که در زمینه های شریعت یهود انجام داد، تعدادی تحقیق فلسفی نیز تألیف کرد. دو اثر عمده او عبارتند از اوهو میشپاط (دوستدار عدالت) که در رابطه با عنایت الهی، و ماگن آووت (سپرپدران) در مورد اصول اساسی دین یهود است. فصل چهارم از دومین بخش کتاب ماگن آووت (رساله ای جدلی بر ضد مسیحیان و مسلمانان) به صورت جداگانه ذیل قشت و ماگن (کمان و سپر) به چاپ رسید.
دوران در لا به لای نوشته هایش از متفکران یهود و نیز یونانی و عربی نقل قول می کند، اما به رغم این گرایش فلسفی، به نظر او حقیقت فقط از طریق وحی منکشف می شود. گرچه انسان ها با توانایی و استعدادهای عقلی آفریده شده اند، اما کمک الاهی لازم و ضروری است.

نیاز به فلسفه
او می گوید در گذشته فلاسفه به خاطر فقدان چنین کمک الهی آرای غلط و نادرستی را مطرح کرده اند، اما ملت یهود کلام الهی را دریافت کرده اند و لذا جز جهت دفاع از دینشان در برابر انتقادات، نیازی به فلسفه ندارند. اما دوران مخالف استدلال و تعقل نبود. وی موضوعات فلسفی را به سه دسته تقسیم می کند:
1- عقایدی که توسط استدلال مستقیم و درست قابل اثبات است; اینها حقایق بدیهی ای است که باید توسط همه افراد مورد پذیرش قرار گیرد، مگر آنهایی که نسبت به قوانین منطق جهل دارند یا کسانی که فقط در ظاهر مؤمنند. وجود خدا و وحدانیت او نمونه هایی از این عقاید بدیهیند.
2- عقایدی که عقل قادر به اثبات آنها نیست، مانند خلقت عالم. از آنجایی که برهان بر اساس مقدمات و علل اقامه می شود،امکان اثبات حقانیت و صدق چنین عقیده ای وجود ندارد; در اینجا مقدمات و علل، خود خدا است که غیر قابل شناخت است; لذا تنها خدا می تواند نسبت به صدق این موضوع علم پیدا کند.
3- موضوعاتی که انسان ها چیزی درباره آن مطرح می کنند که به ظاهر درتعارض با تجربه است. به عنوان مثال، فلسفه بیان می کند خدا نگران عالم نیست و با عالم رابطه ندارد، در حالی که تجربه نشان دهنده این است که عنایت الهی در همه جا آشکار و نمایان است.
از نظر دوران، تورات بدون توسل به برهان و استدلال در مورد این موضوعات مختلف ادعاهایی مطرح کرده است. کتاب مقدس یک اثر فلسفی نیست، و برهانی که تورات ارائه می دهد خود تورات است. با وجود این، امکان ارتکاب خطا در بررسی دسته سوم عقاید بیشتر از بررسی دو دسته اول است (چنان که در مورد مشیت و عنایت الهی که در کتاب ایوب به تفصیل به آن پرداخته شده، این گونه است). این مطالب همچون مقدمه ای بر بحث دوران از عنایت و مشیت الهی در کتاب ایوب است. به نظر دوران، کتاب ایوب باید همچون تورات مورد توجه قرار گیرد; از دیدگاه او نمی توان میان کتاب های مختلف کتاب مقدس فرق گذاشت. تمام آنها بیانگر وحی راستین خداست.

اصول دین یهود
در مورد فرمان های موجود در کتاب مقدس نیز نظریه مشابهی بیان شده است; تمام آنها اهمیت یکسانی دارند و هیچ کدام را نمی توان کنار نهاد. از نظر دوران، کنار نهادن هر کدام از اندیشه های موجود در کتاب مقدس عبری، موجب کنار نهادن کل تورات خواهد شد. از این رو، اصول دین یهود از حیث تعداد به اندازه تعداد فرمان ها یا تعداد آیات موجود در کتاب مقدس است. او بهواسطه همین اعتقاد، به تلاش ابن میمون برای جداکردن عقاید اصلی یهودیت انتقاد داشت. با وجود رد صورت بندی و تدوین اصول سیزده گانه ابن میمون از دین یهود، بیان می دارد که سه عقیده وحیانی بنیادین در سنت یهود وجود دارد: 1- وجود خدا 2- منشأ الهی تورات 3- ثواب و عقاب.
دوران اظهار می دارد که این عقاید به طور آشکار در میشنا بیان شده است. این سخن اشاره دارد به سه فردی که از جهان آخرت سهمی نخواهند گرفت: یکی آن که می گوید تورات از جانب خدا نیست; دیگری آن که منکر رستاخیز است; و سوم اپیقوروس. از نظر دوران، انکار این سه عقیده اصلی به طور ضمنی مسلتزم انکار دیگر عقاید اساسی است: بنیان ایمان اعتقاد به خداست، که ذاتش مقدس باد، و اعتقاد به اینکه او واحد، ازلی، و غیر جسمانی است و تنها او شایسته پرستش است. تعبیر اپیقوروس متضمن تمام اینهاست. علاوه بر این، انسان باید به پیش گویی های پیامبران و موسی، و به تورات و جاودانگی آن ایمان داشته باشد. عبارت «تورات از جانب خداست» متضمن این عقاید است. همچنین انسان باید به ثواب و عقاب و امور متفرع بر آنها، که عبارت «رستاخیز مردگان» متضمن آنهاست، ایمان داشته باشد.

منابع
انجمن کلیمیان ایران- تعلیمات دینی و فرهنگ قوم یهود
دن کوهن شرباک- فلسفه یهودی در قرون وسطا- مترجم علیرضا نقدعلی- مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب- 1383
فردریک کاپلستون- دیباچه ای بر فلسفه قرون وسطی- ترجمه مسعود علیا- نشر ققنوس 1383
ویکی پدیا- دانشنامه آزاد
نینیان اسمارت، وینگ زای چان، شلوموپینز- کتاب سه سنت فلسفی، گزارشی از فلسفه های هندی، چینی و یهودی- ترجمه ابوالفضل محمودی- صفحه 257-250
سایر اطلاعات:
کد مطلب: t1baf
وضعیت مطلب: فعال
گروه اصلی: آموزشی     زیرگروه: عمومی

دفعات بازدید: 4     محبوبیت: 4   (کمترین=0 و بیشترین=5)    تعداد شرکت کننده در نظر سنجی مجبوبیت: 
تاریخ ثبت: 1401/10/14 ق.ظ 2:21:00


لینک صفحه ی مطلب: https://tadanesh.ir/t?c=t1baf


هم گروهی ها
image
در این مقاله، بحث از اموری است که الهیات را می سازند و مقوم آن هستند. البته می توان این امور را (منابع الهیات) نامید، اما جان مک کواری این امور را (عوامل سازنده) نام می ...


image
مندلسون از روزگار موسی مندلسون به بعد، قلمرو تفکر یهودی در جهان غرب پذیرای الاهیات شد. مجموعه ای از مشکلات مرتبط با رویداد آزادسازی فرهنگی، سیاسی و اجتماعی یهودیان ...


image
آیاتی که خداشناسی یهود را نقد کرده اند آیات مورد بحث، گاهی مستقیما درباره خدا و صفات او هستند، گاهی درباره انسان هایی که درباره آنها غلو شده سخن می گویند و گاهی به ...


image
فیلون این دیدگاه که خدا به رغم قدرت مطلق خود، پاره ای امور را انجام نمی دهد، دیدگاهی است که می توان آن را در کتاب مقدس عبری و نزد فیلون یافت و به مسئله ای در باب امور ...


image
نظریه های تأیید نشده در باب آفرینش عرب ها، پیش از آنکه آثار فلسفی اصلی یونانی در اوایل قرن نهم میلادی به عربی ترجمه شود، از طریق آثار سوداپیگرافا و کتب ملل و نحل حاصل ...


image
سوال: اگر بحث و گفتگو درباره خدا فطری است چرا همه افراد به این بحث علاقه نشان نمی دهند؟ پاسخ این پرسش این است که اولا لازمه فطری بودن یک بحث این نیست که همه اوقات همه ...


image
گذشته از اینکه بدی ها، در جلوه دادن به زیبایی ها و در پدید آوردن یک مجموعه عالی، رل مهمی دارند، مطلب اساسی دیگری در رابطه بدی و خوبی نیز وجود دارد. بین آنچه ما به عنوان ...


image
گوشه ای از اخلاق اجتماعی پیامبر اکرم به شرح زیر می باشد: تنفر از بیکاری و بطالت از بیکاری و بطالت متنفر بود. می گفت: خدایا! از کسالت و بی نشاطی، از سستی و تنبلی و از عجز ...


image
جواب اجمالی اشکال تبعیضها و شرور در عالم این است که یک سلسله مصالح در کار است و به خاطر منافع و فوائد و مصالحی که بر آنها مترتب است وجود آنها شر محض نیست، بلکه شر ...


image
روسو کتابی دارد به نام "امیل" که در فن تربیت کودک نوشته است، کتاب جالبی است، امیل نام کودک فرضی و افسانه ای است که وی در کتاب خود او را تحت تربیت خود قرار می دهد و به ...