تا دانش: سال سرمایه گذاری برای تولید
 
مطالب
 
امیدواریم مطالب و محصولات ارزشمندی در اختیار شما عزیزان قرار داده باشیم.

search

بررسی نظر علامه رفیعی قزوینی درباره معاد مثالی ملاصدرا

توضیحات کوتاه:

مقام علمی، و فهم فلسفی و عرفانی این استاد مسلم فلسفه، و عرفان شناس، یعنی آیت الله علامه سید ابوالفتح رفیعی قزوینی، و همچنین بیان رسای ایشان درباره ی مطالب فلسفی و ...

توضیحات:

مقام علمی، و فهم فلسفی و عرفانی این استاد مسلم فلسفه، و عرفان شناس، یعنی آیت الله علامه سید ابوالفتح رفیعی قزوینی، و همچنین بیان رسای ایشان درباره ی مطالب فلسفی و عرفانی، زبانزد فاضلان و مطلعان از فلسفه و عرفان اسلامی است. ایشان درباره ی «معاد»، چهار قول را یادآور می شوند، و در بیان قول چهارم چنین می گویند:
قول چهارم، مذهب صدرالحکماء است که می فرماید: «نفس بعد از مفارقت از بدن عنصری، همیشه خیال بدن دنیوی خود را نمی نماید، چون قوه ی خیال در نفس، بعد از موت باقی است.. و همینکه خیال بدن خود را نمود، بدنی مطابق بدن دنیوی از نفس صادر می شود؛ و نفس با چنین بدنی- که از قدرت خیال بر اختراع بدن فراهم شده است- در معاد محشور خواهد شد، و ثواب و عقاب او با همین بدن است».
در حقیقت در نزد این مرد بزرگ، بدن اخروی بمنزله ی سایه و پرتوی است از نفس، تا نفس که باشد و این بدن چه باشد، یا نورانی است و یا ظلمانی، به تفصیلی که در کتب خود، با اصول حکمیه، تقریب و تقریر فرموده است. لیکن در نزد این ضعیف، التزام به این قول بسیار صعب و دشوار است، زیرا که -بطور قطع- مخالف با ظواهر بسیاری از آیات، و مباین با صریح «اخبار معتبره» است.
چند توضیح:
چند نکته در اینجا هست، و از بیان علامه رفیعی قزوینی بدست می آید، که خوب است اشاره ای به آنها بشود:
(1)- آنچه از بیان «معاد مثالی»، روشن است این است که بدن مثالی، اختراع خود نفس و تخیل نفس است، و قیام آن به نفس، قیام صدوری است، و ربطی به خدای متعال و قدرت الیه ندارد.
(2)- این مطلب متوقف است بر اصل هشتم از اصول یازده گانه، یعنی «اصل تجرد خیال»، که این اصول و ادله ی آنها، همه جای نقد و بازنگری جدی دارد، بویژه که اصول متاخر، متوقف بر اثبات 3 و 4 اصل نخستین است. و اثبات آنها مبتنی بر ادله ی کشفی مورد ادعاست، نه ادله ی عقلی صرف. در صورتی که در فلسفه، باید استناد ادله و براهین به صرف عقل باشد.
(3)- رد کردن مطلب فلسفی، هرچند با اصول حکمی تقریر و تقریب شده باشد، به صرف مخالفت با ظواهر آیات و اخبار.
(4)- مخالفت قطعی معاد مثالی با ظواهر قرآن و اخادیث.
(5)- حجیت ظواهر، در باب اصول و معارف.
(6)- صرف استناد به اخبار و بدست فراموشی نسپردن آنها، و اعتناء داشتن به معارف اخبار، دلیل هیچ نوع «اخباری» بودن نیست.
علامه رفیعی قزوینی، در حدود 50 سال پیش نیز، در مقاله ای که برای درج در «یادنامه ی ملاصدرا»، زیر عنوان «شرح حال صدرالمتأهلین شیرازی و سخنی در حرکت جوهریه»، مرقوم داشته اند، به موضوع مردود بودن «معاد مثالی» اشاره کرده اند:
تحقیقات مختصات مرحوم صدرالدین متأهلین که ابتکار فرموده، یا آنکه اگر سابقین گفته اند، مبرهن نموده است، یکی مسئله ی اصاله الوجود است، که نحو تحقیق و تشریح کامل، دوم توحید خاصی به نحو صحیح برهانی... دوازدهم، تحقیق معاد جسمانی، به نحوی که خود اختیار نموده، هر چند مرضی حقیر نیست...

منابع
مرتضی پویان- معاد جسمانی در حکمت متعالیه- صفحه 220-223
سایر اطلاعات:
کد مطلب: j834
وضعیت مطلب: فعال
گروه اصلی: مذهبی     زیرگروه: اصول اعتقادی

دفعات بازدید: 6     محبوبیت: 4   (کمترین=0 و بیشترین=5)    تعداد شرکت کننده در نظر سنجی مجبوبیت: 
تاریخ ثبت: 1401/10/12 ق.ظ 8:47:30


لینک صفحه ی مطلب: https://tadanesh.ir/t?c=j834


هم گروهی ها
image
بسیاری از متکلمین مانند فخر رازی و همقطارانش، در باب اعتقاد در حشر اجساد، معاد را مادی طبیعی با همین ماده کثیف ظلمانی میدانند؛ و برای توضیح مرام آنها عین عبارات ...


image
می توان برای معاد جسمانی حتی بصورت بدن عنصری مادی طبیعی نیز تصویری ارائه نمود. برای ارائه این تصویر از معاد لازم است هفت مقدمه بیان گردد:مقدمه اول: شیئیت اشیاء و امور ...


image
آیا اینکه خدا در قرآن کریم می فرماید قیامت واقع شده از باب مستقبل محقق الوقوع است یا نه؟ بعلاوه آنهایی که می گویند قیامت واقع شده، یعنی عالم قیامت الان وجود دارد ولی ...


image
همان گونه که دانش معمای مرگ را نگشوده، معمای خواب را نیز کشف نکرده است، و این دو، دو برادرند، ولی در حالی که انسان با بیرون رفتن بخشی از روحش، یا بر حسب تعابیر (خروج ...


image
شرط اینکه یک عمل، وجهه ملکوتی خوب و "علیینی" پیدا کند این است که با توجه به خدا و برای صعود به ملکوت خدا انجام بگیرد. اگر کسی معتقد به قیامت نباشد و توجه به خدا نداشته ...


image
قرآن کریم چه زیبا می فرماید: «الیه یصعد الکلم الطیب و العمل الصالح یرفعه؛ بسوی او سخن پاک بالا می رود و کردار شایسته بالا می بردش» (فاطر/ 10). این آیه به دو گونه قابل ...


image
عده ای می گویند که بهشت هم علی القاعده باید از همه جای عالم هستی خسته کننده تر و بی لذت تر باشد، زیرا همه موجبات لذت در آنجا فراهم است و بلکه آنجا می شود یک زندان و ...


image
افرادی هستند که بهشت آنها (چون ما جنات داریم و یک بهشت نیست) بهشتی است که شاید تا ابد به سفره مادی بهشت توجه هم نکنند. آنها حسابشان حساب دیگری است. «یا ایتها النفس ...


image
بسیاری از گناهان است که اثرش در نفس شدید است، و مرتکبین آن از رحمت خدا بسیار دور می شوند، و وارد است که آنها بوی بهشت را نمی شنوند، با آنکه بوی بهشت از مسیر پانصد سال و ...


image
زیبائی های زنان بهشتیخداوند متعال در سوره صافات در خصوص زنان بهشتی می فرماید: «و عندهم ق_اصرات الطرف عین * کأنهن بیض مکنون؛ و در نزد بندگان مخلصین خدا زنهائی هستند که ...