تا دانش: سال سرمایه گذاری برای تولید
 
مطالب
 
امیدواریم مطالب و محصولات ارزشمندی در اختیار شما عزیزان قرار داده باشیم.

search

اعتقادات و اصول مذهبی آیین بودیسم (1)

توضیحات کوتاه:

آیین بودیسم یکی از شاخه های کیش هندوست که در هندوستان و حدود دو قرن بعد از مرگ بودا به همت فرمان روایی به نام «آشوکا» رشد و گسترش یافت و بعدها از سرزمین اصلی کوچ و در ...

توضیحات:

آیین بودیسم یکی از شاخه های کیش هندوست که در هندوستان و حدود دو قرن بعد از مرگ بودا به همت فرمان روایی به نام «آشوکا» رشد و گسترش یافت و بعدها از سرزمین اصلی کوچ و در خارج از مرزهای هند، به خصوص در آسیای جنوب شرقی، چین و ژاپن، پیروان فراوانی برای خود دست و پا کرد. برخی از مستشرقان از آیین بودا تعبیر به «فلسفه» می کنند و برخی نیز نام «دین» بر آن می نهند. جان بی. ناس در این مورد می گوید: این مسئله که آیا فلسفه بودیسم را می توان در واقع دین و مذهب نامید یا نه، مورد بحث و نظر است. البته از لحاظ عقاید آن مرد بزرگ در باب جهان هستی و روش های پیچ در پیچ می توان آن را به عنوان دین تعریف کرد ولی اگر به دیده تحقیق بنگریم، شاید بهتر باشد که بودیسم را یک «مکتب اخلاقی» بدانیم تا یک مکتب فلسفی؛ چرا که بودا به هیچ وجه وارد بحث های متافیزیک و فلسفی نمی شود و می کوشد مسائل فلسفی را هم با تمثیل بیان کند و بحث درباره خدا و روح را بی فایده می انگارد و به دادن چند تذکر اخلاقی در این باره بسنده می کند. از دیدگاه علمای ادیان ابراهیمی نیز نمی توان آیین بودا را «دین» نامید؛ زیرا آن گونه که خواهد آمد، این آیین، مبدأ اعلی و وجود امور ماوراء الطبیعی و غیر مادی را برنمی تابد و ماده را تنها موجود ازلی و ابدی می شمارد که خالقی نداشته است. به تعبیر دیگر، مفهوم ذهنی بودا از دین، مفهومی کاملا اخلاقی است. او در همه چیز به رفتار و سلوک توجه دارد و به مراسم آیینی یا پرستش ما بعدالطبیعه یا خداشناسی...» بی اعتناست. آیین بودا را باید نهضتی اصلاحی در آیین هندو شمرد که سعی می کرد برخی از عقاید و اعمال افراطی و خشن آیین هندو را تعدیل کند. این آیین «راه نجات را در روش اعتدال و میانه روی و عقل سلیم قرار داده و ریاضت های افراطی را خلاف مصلحت عقلانی» می دانست. بودیسم با جامعه طبقاتی (کاست) که آیین هندو مبلغ و محافظ آن بود مخالفت می ورزید و به همین دلیل «هر کس که در صف پیروان بودا در می آمد از تنگنای رسم و رعایت اصول طبقاتی (کاست) آزاد می شد.» هر چند خودش دچار خرافات و ریاضت های افراطی ای بود که داعیه ی مخالفت با آنها را داشت. اساس آیین بودیسم بر این اصل واقع شده که عالم سراسر رنج و بدبختی است و انسان برای رهایی از این رنج باید تلاش کند.

چهار حقیقت عالی و مقدس در آیین بودا
نخستین گفتار بودا از «رنج و رهایی» می گوید؛ دو بیراهه هست که هر دو به رنج می انجامد، یکی کامرانی و دیگری خودآزاری. بودا، که خود سالها پیش از بودا شدن این دو بیراهه را راه می پنداشته، پس از «بودا» شدن درمی یابد که راه نه آن است و نه این؛ و به راه میانه راه می برد، که به خلاف آن دو بیراهه، بزرگوار و جلیل است. راه میانه به راه هشتگانه جلیل معروف است. بودا از پیمودن این راه هشتگامه یا راه هشتگانه جلیل به چهار حقیقت رسید؛ یعنی به حقیقت رنج، حقیقت خاستگاه رنج، حقیقت رهایی از رنج و حقیقت راهی که به رهایی از رنج می انجامد. این راه خود به تنهایی هدف نیست، مقصد و مقصودش نیروانه است. به هر حال محور آئین بودا بر حقیقت جوئی استوار است و طالبان حقیقت باید اصول اساسی چهارگانه ای را باور داشته و به آنها عمل نمایند. بودا آیین خود را بر چهار اصل که نام آن را «چهار حقیقت والا» می نهد، بنا نهاده است، این اصول دارای فروعی است که فروع آن نیز متفرع بر فروعی دیگر است. آن چهار اصل و حقیقت جلیل عبارت اند از:

اصل اول: دوکا؛ یعنی حقیقت جلیل رنج
بودا می گوید زاییده شدن رنج است؛ پیری رنج است؛ بیماری رنج است؛ مرگ رنج است؛ از عزیزان دور بودن رنج است؛ با ناعزیزان محشور بودن رنج است؛ به آرزو نرسیدن رنج است. سخن کوتاه، همه ی پنج توده ی دلبستگی رنج اند. طبق این اصل این جهان پر از محنت است، زندگی رنج است از ولادت تا مرگ، رنج کودکی، رنج نوجوانی، رنج جوانی، رنج پیری بیماری فقر، اضطراب مرگ و... این رنج ها را باید شناخت.

اصل دوم: حقیقت علت تألم یا منشأ رنج
خاستگاه رنج، تشنگی است، یعنی تشنگی کام، تشنگی هستی و تشنگی نیستی. و همین تشنگی است که به دوباره زاییده شدن می برد و به کامرانی بسته است. آمال و آرزوها، هوسها و علائق فراوان آدمی که بنیادش بر شوق شدید به زیستن است، منشاء رنج است. این منشاءها را نیز باید شناخت.

اصل سوم: حقیقت پایان تألم یا قطع رنج
ریشه کن کردن میل و هوس، راه پایان دادن به رنج و تألم است. ستیز با خواسته ها و غرایز مادی هوس ها و آنچه رنج آور است و این با ریاضت بودائی ممکن است. رهایی از رنج همان رهایی از تشنگی یا قطع و توقف تشنگی است، یعنی رها کردن آن، رو گرداندن از آن، آزادی و وارستن از آن است تا نشانی از آن به جا نماند. چون تشنگی از راه حواس پیدا می شود، پس رهایی از آن نیز در خودداری و مراقبت از درهای حواس است.

اصل چهارم: راه رهایی از رنج
«همان راستی و درستی در شناخت، در اندیشه، در گفتار، در کردار، در زیست، در کوشش، در آگاهی و در یکدلی، یعنی سمادی است». که همان راه هشتگانه ی جلیل است. حقیقت طریقت والا برای رفع مایه تألم یا طریق قطع و دفن رنج است که باید جوینده حقیقت آن را بیاموزد. و این تعالیم بوداست. در حقیقت، بودا دو مطلب را اصل آیین خود قرار داده است:
اصل اول: شر و درد و رنج بودن عالم هستی و مایه ی اندوه دانستن هر آنچه انسان ها به آن دل می بندند و از آن به زندگی تعبیر می کنند.
اصل دوم: تنها راه نجات از رنج و شر عالم و اندوه زندگی، پیوستن به «نیروانا» است که می توان آن را نوعی عدم و رها شدن از قید وجود دانست.

راه های هشتگانه عالی در آئین بودا
روش ریشه کن کردن میل و هوس استفاده از هشت راه است. این هشت راه که «هشت منزلت والا» نامیده می شوند عبارت اند از:

1. بینش درست یا شناخت، دید، نظر (یا فهم) درست (سمادیتی)
شناخت چهار حقیقت جلیل خصوصا و آموزه های بودا عموما. به آن ایمان پاک نیز می گویند، یعنی در زندگی به راستی و درستی باید گام نهاد.

2 - نیت (یا اندیشه) درست
یعنی به کار بردن آموزه های بودا با الزامی شرافتمندانه. به آن اراده پاک نیز می گویند؛ با ایمان پاک اراده پاک حاصل تواند شد.

3 - گفتار درست
دم فروبستن از دروغگویی، از چرندبافی، از درشت گویی، و از یاوه گویی، آگاهی فرد از تأثیر سخنان خود. از آن به گفتار پاک نیز تعبیر می شود یعنی؛ راست باید گفت و به حق باید گفت.

4- کردار درست
روگردانی از آزردن زندگی، یعنی کشتن، از دزدی، از آلوده دامنی، یعنی کامرانی و شهوترانی، آگاهی فرد از تأثیر اقدامات خود. به آن کردار پاک نیز می گویند؛ کردار پاک از ایمان پاک می باشد.

5- معیشت درست
خودداری از پیشه های زیان آور، چون اسلحه فروشی، برده فروشی، طالع بینی و مانند اینها، به تعبیر درست تر اجتناب از مشاغل نادرست و پرداختن به مشاغلی که به تقویت آموزه های بودا بینجامد. از آن به کسب و کار پاک نیز تعبیر می شود؛ کسب پاک و مشروع با اخلاق و امانت داری باید باشد.

6- کوشش درست
برای دور ماندن از هر گونه بدی، پیروز شدن به هر گونه بدی، شکوفاندن و نگاهداشتن هر گونه نیکی است که در رهرو پیدا می شود. کنترل درهای حواس در این مرحله صورت می پذیرد. از آن به کوشش پاک نیز تعبیر می شود؛ یعنی پرهیز از وسوسه های ناپاک و بدی ها و...

7- بینش درست
این است که رهرو به تن، احساس ها، دل و نیز دمه ها، یعنی چیزها و نمودهای خاص دانستگی و آگاهی روشن دارد و دانسته زندگی می کند. به آن اندیشه پاک نیز می گویند، یعنی تصورات پاک و اندیشه پاک باید داشت.

8- تمرکز درست یا تمرکز کامل اندیشه (گونه ای از مراقبه بودایی)
باید تمرکز فکر و اندیشه داشت تا کارها درست آید. دو راه اخیرالذکر از راههای هشتگانه، اشاره به موضوع مراقبه دارد. این هر دو راه، دو گونه مراقبه هستند که دومی، متضمن مراقبه تمرکزگراست و اولی متضمن مراقبه بینش یابانه، دست برداشتن از پندارها و دست یافتن به نیروانه ست. هر بودائی باید به اصول و فروع عمل کند تا آرامش خاطر یابد و از رنج رها شود و نجات یابد.

طریق سه آموزش راه های هشتگانه
رهرو، هشت گام راه هشتگانه ی جلیل را از طریق سه آموزش پیش می گیرد، یعنی نخست از برترین رفتار آغاز می کند که همان راستی و درستی در «گفتار»، «کردار» و «معیشت» است. سپس به برترین مراقبه رومی آورد که همانا سیر در عوالم درونی و نظاره و مراقبه ی دل است یعنی به راستی و درستی در کوشش، به مراقبه توجه می کند، و آنگاه به برترین شناسایی (پرجنا) می رسد که مشتمل بر نیت درست و شناخت درست است .. بنابراین مشاهده می شود، راه نجات و رستگاری و راه رسیدن به شناخت درست از نظر بودا، با «عمل» آغاز می گردد. رهرو ابتدا سخن، اعمال و نحوه زیست و معیشت خود را مطابق آموزه های بودا به سامان می آورد، سپس، در گام دوم همت او مصروف «سیر درون » است. در این گام، رهرو با فراگرفتن تمرکز، ذهنیت خویش را تسکین داده و سپس به مرحله عمیق تر مراقبه که بینش یابی باشد، نائل می گردد. در گام سوم، دو حاصل، پدیدار می گردد، یکی دستیابی به «آزادی» برای رهایی از تعلقات و به کاربردن آموزه های بودا با الزامی شرافتمندانه و دیگری دستیابی رهرو به «شناخت درست»؛ که این هردو، برترین شناسایی (پرگیا)، است.

زنجیر علی یا همزایی مشروط
بودا در هر یک از سه پاس شبی که به روشن شدگی می رسد به یک دانش یا شناخت دست می یابد. در پاس میانی شب به شناخت زادن و از میان رفتن موجودات می رسد و در آن به نظاره می پردازد. آنگاه از خود می پرسد کدام علت است که از آن پیری و مرگ برمی خیزد، و پی می برد که زاییده شدن علت پیری و مرگ است و با دنبال کردن نتیجه گیری در این گونه نسبت های میان علت ها می بیند که زاییده شدن، از وجود برمی خیزد و این هم از رو آوردن به محسوس برای خشنود ساختن حواس، یعنی دلبستگی. این دلبستگی چگونه پیدا می شود؟ از تشنگی؛ و این خود از احساس؛ و این از تماس برمی خیزد؛ و تماس هم از باقیمانده شش بنیاد حس برمی خیزد؛ و این از باقیمانده نام و شکل، یعنی منش و شخصیت؛ و باز این نیز از باقیمانده دانستگی؛ و دانستگی هم از نیروهای مؤثر در نادانی، یعنی از کردار سازها؛ و اینها هم که جوانه های هر گونه وجود را در خود دارند، از نادانی برمی خیزند. بدین سان به شناخت قسمی «زنجیر علی» می رسد. پس وجود ساخته یک زنجیر علی دوازده حلقه ای است. (ادامه دارد...).

منابع
حسین توفیقی- آشنایی با ادیان بزرگ- صفحه 45 به بعد
جان بی ناس- تاریخ جامع ادیان- ترجمه علی اصغر حکمت- صفحه 204، صفحه 188 و صفحه 189
عبدالله مبلغی آبادانی- تاریخ ادیان و مذاهب جهان- جلد اول- بخش بودیسم
داریوش شایگان- ادیان و مکتب های فلسفی هند- ص فحه 167-161
کانون ایرانی پژوهشگران فلسفه و حکمت- بخش فلسفه بودایی
ع. پاشایی- سخن بودا- نشر میترا- صفحه 47-30
سایر اطلاعات:
کد مطلب: tdba
وضعیت مطلب: فعال
گروه اصلی: مذهبی     زیرگروه: اصول اعتقادی

دفعات بازدید: 7     محبوبیت: 4   (کمترین=0 و بیشترین=5)    تعداد شرکت کننده در نظر سنجی مجبوبیت: 
تاریخ ثبت: 1401/10/12 ب.ظ 8:34:30


لینک صفحه ی مطلب: https://tadanesh.ir/t?c=tdba


هم گروهی ها
image
اساطیر در ادیان ایرانی غیر از زرتشتمیترا پرستان معتقد بودند هنگامی که جهان به پایان رسد، جسم نیز در سعادت ابدی سهیم است؛ همانگونه که روح از آن بهره می برد. به عقیده ...


image
نکات قابل توجه در نظریه دورکیمبا توجه به این تحلیل در نظریه دورکیم چند نکته گفتنی است:1. دین به هیچ روی با جادو پیوندی ندارد. بر خلاف نظر مردم شناسان معاصر دورکیم، که ...


image
چنین برآورد شده که امروزه هنوز 30 تا 40 درصد جمعیت آفریقا به دین سنتی آفریقایی عمل می کنند. چنان چه مسیحیان و مسلمانان را هم که بعضی از مواقع به آداب سنتی عمل می کنند ...


image
مسیحیت و اسلام هر دو در آفریقا مانند ادیان بومی هستند و عمیقا در تاریخ این قاره ریشه دارند. این دو دین به ویژه با هجوم به مناطق نفوذ ادیان سنتی از قرن نوزده مدعی مردم ...


image
نهضتهای کلیسایی آفریقایی و تاکید بر استقلال از نظارت میسیونرینهضت های کلیسایی آفریقایی صورتی از مسیحیت را در این قاره به نمایش می گذارند. بیشتر آنها بر استقلال از ...


image
این افراد را به واسطه حرفه تخصصی و دانش و تجربه آنها در موضوعات مذهبی متخصصین می نامند، اما واژه های دیگری مانند «اشخاص مقدس»، «افراد ویژه»، «مقدسین» یا «متخصصین ...


image
ازدواج و تولیدمثل ازدواج رابطه ای پیچیده با جنبه های اقتصادی، اجتماعی و مذهبی است که اغلب چنان با یکدیگر تداخل دارند که نمی توان آنها را از یکدیگر جدا کرد. برای مردم ...


image
منشأ و ماهیت شر در باورهای مذهبی مردم آفریقامردم آفریقا از وجود شر در عالم بسیار آگاهی دارند، و به شیوه های گوناگون تلاش می کنند با آن مبارزه کنند. چندین نظر در رابطه ...


image
ب _ صفات اخلاقی خدااز صفات اخلاقی خداوند اطلاع اندکی در دست است. بسیاری از اقوام، نظیر قبایل آکامبا، بانیارواندا، ایلا، هررو و قبایل دیگر خدا را رحیم می دانند که نسبت ...


image
خدا و رنج و آلامدر حالی که، خداوند فعالانه حافظ مخلوقات خود است و معاش آنها را فراهم می سازد، در زندگی انسان رنج هایی وجود دارد که بسیاری از جوامع را دچار حیرت می کند. ...