بیماریها، دارو و روش درمان

حدیث1
الإمام الصادق علیه‌السلام :
المَحمومُ یُغسَلُ لَهُ السَّویقُ ثَلاثَ مَرّاتٍ ویُعطاهُ ؛ فَإِنَّهُ یَذهَبُ بِالحُمّی ، ویُنَشِّفُ المِرارَ وَالبَلغَمَ ، ویُقَوِّی السّاقَینِ .
امام صادق علیه‌السلام :
به تبدار ، سه بار سویق شسته شده ، داده می‌شود . این ، تب را می‌بَرَد ، تلخه و بلغم را می‌خشکانَد و ساق پاها را تقویت می‌کند .
مستدرک الوسائل ، جلد 16 ، صفحه 337 ، حدیث 20077 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 566
حدیث2
امام کاظم علیه‌السلام :
أطعِمُوا المَحمومَ لَحمَ القِباجِ ؛ فَإِنَّهُ یُقَوِّی السّاقَینِ ، ویَطرُدُ الحُمّی طَرداً .
به تبدار ، گوشت کبک بخورانید ؛ چرا که پاها را نیرو می‌دهد و تب را کاملاً دور می‌کند .
بحارالأنوار ، جلد 65 ، صفحه 43 ، حدیث 1 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 566
حدیث3
الإ مام الرضا علیه‌السلام :
الماءُ المُسَخَّنُ إذا غَلَّیتَهُ سَبعَ غَلَیاتٍ وقَلَبتَهُ مِن إناءٍ إلی إناءٍ ، فَهُوَ یَذهَبُ بِالحُمّی ، ویُنزِلُ القُوَّةَ فِی السّاقَینِ وَالقَدَمَینِ .
امام رضا علیه‌السلام :
آب گرم ، چنانچه آن را هفت جوش بجوشانی و از ظرفی به ظرف دیگر درآوری ، تب را می‌بَرَد و نیرو را به ساق پاها و قسمت پایین‌تر از مچ ، سرازیر می‌کند .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 451 ، حدیث 16 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 566
حدیث4
امام علی علیه‌السلام :
مَن کَتَمَ الأطِبّاءَ مَرَضَهُ خانَ بَدَنَهُ .
کسی که بیماری خود را از پزشکان پوشیده بدارد ، به بدن خود خیانت کرده‌است .
غرر الحکم : 8545
حدیث5
امام علی علیه‌السلام :
مَن کَتَمَ مَکنونَ دائهِ عَجَزَ طَبیبُهُ عَن شِفائهِ .
کسی که درد نهفته خود را کتمان کند ، طبیبش را از درمان خویش ناتوان سازد .
غرر الحکم : 8612
حدیث6
رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
مِن کُنوزِ البِرِّ کِتمانُ المَصائِبِ ، وَالأَمراضِ ، وَالصدَّقَةِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
یکی از گنج‌های نیکی ، پوشیده داشتن مصیبت‌ها ، بیماری‌ها و صدقه است .
کنز العمّال ، جلد 3 ، صفحه 299 ، حدیث 6643 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 162
حدیث7
الإمام علیّ علیه‌السلام :
إخفاءُ الفاقَةِ وَالأَمراضِ مِنَ المُرُوَّةِ .
امام علی علیه‌السلام :
پوشیده داشتن تهی‌دستی و بیماری‌ها از مردانگی است .
غرر الحکم ، حدیث 1146 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 166
حدیث8
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
لِلمَریضِ أربَعُ خِصالٍ : یُرفَعُ عَنهُ القَلَمُ ، ویَأمُرُ اللّه‌ُ المَلَکَ یَکتُبُ لَهُ‌کُلَّ فَضلٍ کانَ یَعمَلُهُ فی صِحَّتِهِ ، ویَتَتَبَّعُ مَرَضُهُ کُلَّ عُضوٍ فی جَسَدِهِ فَیَستَخرِجُ ذُنوبَهُ مِنهُ ، فَإِن ماتَ ماتَ مَغفوراً لَهُ ، وإن عاشَ عاشَ مَغفوراً لَهُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
برای بیمار ، چهار ویژگی است : قلمِ تکلیف از او برداشته می‌شود ؛ خداوند به فرشته فرمان می‌دهد همه پاداش آنچه را در دوران تن‌درستی خویش انجام می‌داده است ، بنویسید ؛ بیماری وی بر همه اندام‌هایش گذر می‌کند و گناهانش را از آن بیرون می‌برد . پس اگر بمیرد ، آمرزیده‌شده می‌میرد و اگر زنده بماند ، آمرزیده‌شده زندگی می‌کند .
بحارالأنوار ، جلد 81 ، صفحه 184 ، حدیث 35 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 156
حدیث9
الإمام الباقر علیه‌السلام :
إنَّ اللّه‌َ عز و جل إذا کانَ مِن أمرِهِ أن یُکرِمَ عَبداً ولَهُ ذَنبٌ ؛ اِبتَلاهُ بِالسُّقمِ .
امام باقر علیه‌السلام :
آن‌گاه که خداوند عز و جل اراده کرده باشد بنده‌ای را که گناهی دارد ، گرامی بدارد ، وی را به بیماری گرفتار می‌سازد .
بحارالأنوار ، جلد 81 ، صفحه 198 ، حدیث 54 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 150
حدیث10
رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَجِبتُ مِنَ المُؤمِنِ وجَزَعِهِ مِنَ السُّقمِ ، ولَو یَعلَمُ ما لَهُ فِی السُّقمِ مِنَ الثَّوابِ ؛ لَأَحَبَّ ألاّ یَزالَ سَقیماً حَتّی یَلقی رَبَّهُ عز و جل .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
از مؤمن و این که از بیماری بی‌تابی کند ، در شگفتم . اگر او می‌دانست که در بیماری چه پاداشی دارد ، دوست داشت پیوسته بیمار باشد تا آن هنگام که به لقای پروردگار خویش پیوندد .
بحارالأنوار ، جلد 81 ، صفحه 206 ، حدیث 12 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 150
حدیث11
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
لَو یَعلَمُ المُؤمِنُ حالَهُ فِی السُّقمِ ، ماأحَبَّ أن یُفارِقَ السُّقمَ أبَداً .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
اگر مؤمن از حال خویش در ناتن‌درستی آگاه بود ، هرگز دوست نداشت که از این ناتن‌درستی جدا شود .
إرشاد القلوب ، صفحه 42 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 150
حدیث12
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
المَرضی أحِبّاءُ اللّه‌ِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
بیماران ، دوستان خدایند .
الفردوس ، جلد 3 ، صفحه 157 ، حدیث 4424 عن دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 148
حدیث13
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
الأَمراضُ هَدایا مِنَ اللّه‌ِ عز و جل لِلعَبدِ ، فَأَحَبُّ العِبادِ إلَی اللّه‌ِ أکثَرُهُم هَدِیَّةً .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
بیماری ، هدیه‌هایی از جانب خداوند عز و جل به بنده است. پس محبوب‌ترینِ بندگان نزد خداوند ، کسی است که بیشترین هدیه به وی رسیده باشد .
الفردوس ، جلد 1 ، صفحه 123 ، حدیث 422 عن أبی اُمامة دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 148
حدیث14
الامام الصادق علیه‌السلام
- فی دُعائِهِ لَمَّا اشتَکی -: اللّهُمَّ اجعَلهُ أدَباً لا غَضَباً .
امام صادق علیه‌السلام
- در دعای خویش آن هنگام که بیمار شده بودند: خداوندا! این را نه [نشان] غضب ، بلکه [مایه] ادب قرار ده .
بحارالأنوار ، جلد 95 ، صفحه 18 ، حدیث 18 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 140
حدیث15
إنَّ الرَّجُلَ لَیَکونُ لَهُ الدَّرَجَةُ عِندَاللّه‌ِ لایَبلُغُها بِعَمَلِهِ ؛ حَتّی یُبتَلی بِبَلاءٍ فی جِسمِهِ ، فَیَبلُغُها بِذلِکَ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
انسان ، گاه دارای مرتبه‌ای در پیشگاه خداوند است که با عمل خویش ، بدان نمی‌رسد تا آن هنگام که به ابتلای در جسم خود ، آزموده شود و بدین واسطه ، بدان مرتبت برسد .
کنز العمّال ، جلد 3 ، صفحه 335 ، حدیث 6822 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 148
حدیث16
رسولُ اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
المَریضُ تَحاتُّ خَطایاهُ کَما یَتَحاتُّ وَرَقُ الشَّجَرِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
گناهان شخص بیمار ، همچون برگ درخت ، می‌ریزد .
الترغیب والترهیب : 4 / 293 / 56 منتخب میزان الحکمة : 510
حدیث17
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
ساعاتُ الوَجَعِ ، یُذهِبنَ ساعاتِ الخَطایا .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
لحظه‌های درد ، [آثار ] لحظه‌های گناه را از میان می‌برد .
بحار الأنوار ، جلد 67 ، صفحه 244 ، حدیث 83، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 140
حدیث18
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
إنَّ المُؤمِنَ لا یُؤجَرُ فی مَرَضِهِ ، ولکِن یُکَفَّرُ عَنهُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مؤمن در بیماری‌اش پاداش داده نمی‌شود ؛ امّا گناه او فرو پوشانده می‌شود .
کنز العمّال ، جلد 3 ، صفحه 312 ، حدیث 6711 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 140
حدیث19
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
إنَّ المُؤمِنَ إذا أصابَهُ السُّقمُ ، ثُمَّ أعفاهُ اللّه‌ُ مِنهُ ، کانَ کَفّارَةً لِما مَضی مِن ذُنوبِهِ ومَوعِظَةً لَهُ فیما یَستَقبِلُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
انسان مؤمن ، چون بیماری به وی برسد و خداوند ، او را عافیت دهد ، این بیماری ، کفّاره گناهان گذشته او و مایه اندرز برای آینده اوست .
کنز العمّال ، جلد 3 ، صفحه 307 ، حدیث 6686 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 140
حدیث20
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
إنَّ اللّه‌َ لَیَبتَلی عَبدَهُ بِالسُّقمِ ، حَتّی یُکَفِّرَ ذلِکَ عَنهُ کُلَّ ذَنبٍ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
خداوند ، گاه بنده خویش را به ناتن‌درستی گرفتار می‌کند تا این ناتن‌درستی ، کفّاره هر گناه وی شود .
کنز العمّال ، جلد 3 ، صفحه 335 ، حدیث 6820 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 142
حدیث21
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
إذا رَأَیتُمُ الرَّجُلَ ألَمَّ اللّه‌ُ بِهِ الفَقرَ وَالمَرَضَ ؛ فَإِنَّ اللّه‌َ تَعالی یُریدُ أن یُصافِیَهُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
چون کسی را دیدید که خداوند ، او را به ناداری و بیماری در میان گرفته ، [بدانید که] خداوند متعال ، اراده کرده است که او را پاک کند .
کنز العمّال ، جلد 6 ، صفحه 472 ، حدیث 16602 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 144
حدیث22
الإمام علیّ علیه‌السلام :
إذَا ابتَلَی اللّه‌ُ عَبداً أسقَطَ عَنهُ مِنَ الذُّنوبِ بِقَدرِ عِلَّتِهِ .
امام علی علیه‌السلام :
اگر خداوند ، بنده‌ای را گرفتار [بیماری] سازد ، به اندازه بیماری‌اش از گناهان او فرو می‌کاهد .
دعائم الإسلام ، جلد 1 ، صفحه 218 ، بحارالأنوار ، جلد 81 ، صفحه 176 ، حدیث 13 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 146
حدیث23
الإمام زین العابدین علیه‌السلام
- لِمَریضٍ قَد بَرَأَ: یَهنِئُکَ الطَّهورُ مِنَ الذُّنوبِ ، إنَّ اللّه‌َ قَد ذَکَرَکَ فَاذکُرهُ ، وأقالَکَ فَاشکُرهُ .
امام سجّاد علیه‌السلام
- خطاب به بیماری که بهبود یافته بود: پاک شدن از گناهان ، بر تو مبارک باد! خداوند ، تو را یاد کرده است . او را یاد کن ، و از تو درگذشته است . او را سپاس گوی .
تحف العقول ، صفحه 280 ، بحارالأنوار ، جلد 78 ، صفحه 138 ، حدیث 10، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 146
حدیث24
الإمام علیّ علیه‌السلام
- فی المَرأَةِ یَموتُ وَلَدُها فی بَطنِها فَیُتَخَوَّفُ عَلَیها -: لا بَأسَ أن یَدخُلَ الرَّجُلُ یَدَهُ فَیُقَطِّعَهُ ، إذا لَم تَرفَق بِهِ النِّساءُ .
امام علی علیه‌السلام
- درباره زنی که فرزندش در شکمش می‌میرد و آن‌گاه ، بیم جان خود او می‌رود -: اشکال ندارد که مردی دست خویش را به درون [رَحِم] ببرد و بچّه را قطعه قطعه کند ، البته اگر زنان را یارای این کار نباشد .
الکافی ، جلد 3 ، صفحه 206 ، حدیث 2 ، تهذیب الأحکام ، جلد 1 ، صفحه 344 ، حدیث 176
حدیث25
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن تَطَبَّبَ ولَم یَکُن بِالطِّبِّ مَعروفاً ، فَأَصابَ نَفساً فَما دونَها ، فَهُوَ ضامِنٌ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس در حالی که به طبابت شناخته شده نیست ، عهده‌دار آن گردد و موجب فوت کسی یا صدمه‌ای کمتر از آن شود ، ضامن است .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 32 ، حدیث 28222 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 68
حدیث26
الإمام زین العابدین علیه‌السلام :
مَن لَم یُعرَف داؤُهُ ، أفسَدَهُ دَواؤُهُ .
امام سجّاد علیه‌السلام :
کسی که بیماری‌اش تشخیص داده نشود ، دارویش او را تباه می‌سازد .
بحار الأنوار ، جلد 78 ، صفحه 160 ، حدیث 21 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 68
حدیث27
امیر المؤمنین علیٌّ علیه‌السلام :
مَن تَطَبَّبَ أو تَبَیطَرَ فَلْیَأخُذِ البَراءةَ مِن وَلِیِّهِ، وإلاّ فهُو لَهُ ضامِنٌ .
امام علی علیه‌السلام :
طبیب و دامپزشک هنگام مداوای مریض یا حیوان ، باید از سرپرست (مریض) و صاحب آن (حیوان) برائت نامه (و اجازه) بگیرد و گرنه در قبال (صدمه دیدن یا تلف شدن مال و جان) او ضامن است .
مستدرک الوسائل: 14 / 37 / 16038 منتخب میزان الحکمه : 340
حدیث28
الإمام الرضا علیه‌السلام :
مَن أرادَ دَفَعَ الزُّکامِ فِی الشِّتاءِ أجمَعَ ، فَلیَأکُل کُلَّ یَومٍ ثَلاثَ لُقَمِ شَهدٍ . . .
وَلیَشُمَّ النَّرجِسَ ؛ فَإِنَّهُ یَأمَنُ الزُّکامَ ، وکَذلِکَ الحَبَّةُ السَّوداءُ .
وإذا جاءَ الزُّکامُ فِی الصَّیفِ ، فَلیَأکُل کُلَّ یَومٍ خِیارَةً واحِدَةً ، وَلیَحذَرِ الجُلوسَ فِی الشَّمسِ .
امام رضا علیه‌السلام :
هر کس می‌خواهد در همه زمستان از زکام ایمن بماند ، هر روز ، سه لقمه عسل با موم آن بخورد . . . و نرگس ببوید ؛ چرا که از زکام ، ایمنی می‌دهد . سیاه‌دانه نیز چنین است .
امّا اگر زکام در تابستان پیش آید ، در هر روز ، یک خیار بخورد و از نشستن در آفتاب ، خودداری ورزد .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 37 وص 38 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 324 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 334
حدیث29
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
ما مِن إنسانٍ إلاّ وفی رَأسِهِ عِرقٌ مِنَ الجُذامِ ، فَیَبعَثُ اللّه‌ُ عَلَیهِ الزُّکامَ فَیُذیبُهُ، وإذا وَجَدَ أحَدُکُم فَلیَدَعهُ ولا یُداویهِ ، حَتّی یَکونَ اللّه‌ُ یُداویهِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هیچ انسانی نیست ، مگر این که در سرِ او رگی از جذام هست . پس خداوند ، زکام را به نابودی آن بر می‌انگیزد و زکام آن را می‌سوزانَد . هر گاه کسی از شما زکام یافت ، آن را واگذارد و درمان نکند ، تا آن که خداوند خود ، آن را درمان سازد .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 54 ، حدیث 28334 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 504
حدیث30
لَولا ثَلاثٌ فِی ابنِ آدَمَ ما طَأطَأَ رَأسَهُ شَیءٌ : المَرَضُ ، وَالفَقرُ ، وَالمَوتُ ، کُلُّهُم فیهِ ، وإنَّهُ مَعَهُنَّ لَوَثّابٌ !
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
اگر سه چیز در آدمیزاد نبود ، هیچ چیز سرِ او را فرو نمی‌آورد : بیماری ، تهی‌دستی و مرگ . اینها همه در انسان هست و با این حال ، انسان ، همچنان گستاخ است .
بحارالأنوار ، جلد 72 ، صفحه 53 ، حدیث 82 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 138
حدیث31
امام علی علیه‌السلام :
لا رَزِیَّةَ أعظَمُ مِن دَوامِ سُقمِ الجَسَدِ .
مصیبتی سخت‌تر از استمرار ناتن‌درستی نیست .
غرر الحکم ، حدیث 10726 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 134
حدیث32
الإمام الرضا علیه‌السلام :
إنَّ اللّه‌َ عز و جل لَم یَبتَلِ البَدَنَ بِداءٍ ؛ حَتّی جَعَلَ لَهُ دَواءً یُعالَجُ بِهِ ، ولِکُلِّ صِنفٍ مِنَ الدّاءِ صِنفٌ مِنَ الدَّواءِ ، وتَدبیرٌ ونَعتٌ .
امام رضا علیه‌السلام :
خداوند عز و جل بدن را به هیچ بیماری‌ای گرفتار نساخت ، مگر آن هنگام که برایش دارویی قرارداد که بدان ، درمان شود ؛ و برای هر نوع دردی ، نوعی درمان است و چاره‌ای و نسخه‌ای .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 309 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 48
حدیث33
امیر المؤمنین علیٌّ علیه‌السلام :
لِکُلِّ حَیٍّ داءٌ ، لِکُلِّ عِلَّةٍ دَواءٌ .
امام علی علیه‌السلام :
هر زنده‌ای را دردی هست و هر بیماری‌ای را درمانی است .
غرر الحکم ، حدیث 7274 و 7275 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 48
حدیث34
رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
لِکُلِّ داءٍ دَواءٌ ، فَإِذا اُصیبَ دَواءُ الدّاءِ بَرَأَ بِإِذنِ اللّه‌ِ عز و جل .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر دردی را درمانی است . پس چون دارو به درد برسد ، به اذن خداوند عز و جل بهبود یابد .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 6 ، حدیث 28086 ؛ بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 76 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 46
حدیث35
الإمامُ الباقرُ علیه‌السلام :
الجَسَدُ إذا لم یَمرَضْ‌أشِرَ ، ولا خَیرَ فی جَسَدٍ یَأشَرُ .
امام باقر علیه‌السلام :
جسم اگر بیمار نشود، سرمست می‌شود و در بدنی که به بیماری دچار نشود و سرمست شود ، خیری نیست .
مشکاة الأنوار : 280 منتخب میزان الحکمه: 512
حدیث36
الإمام علیّ علیه‌السلام :
المَریضُ فی سِجنِ اللّه‌ِ - مالَم یَشکُ إلی عُوّادِهِ - تُمحی سَیِّئاتُهُ .
امام علی علیه‌السلام :
بیمار ، تا آن هنگام که نزد عیادت‌کنندگان خویش شِکوه نکرده ، در زندان خداوند است و گناهانش محو می‌شوند .
بحارالأنوار ، جلد 81 ، صفحه 211 ، حدیث 29 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 170
حدیث37
امیر المؤمنین علیٌّ علیه‌السلام :
مَن کَتَمَ وَجَعا أصابَهُ ثلاثةَ أیّامٍ مِن النّاسِ وشَکا إلَی اللّه ، کانَ حَقّا علَی اللّه أن یُعافِیَهُ مِنهُ .
امام علی علیه‌السلام :
هر کس دردی را که به او رسیده‌است ، سه روز از مردم پنهان بدارد و به خدا شکایت بَرَد ، بر خداست که او را از آن درد بهبود بخشد .
الخصال : 630 / 10
حدیث38
رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
یُکتَبُ أنینُ المَریضِ ، فَإِن کانَ صابِراً کُتِبَ حَسَناتٍ ، وإن کانَ جَزِعاً کُتِبَ هَلوعاً لا أَجرَ لَهُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
ناله بیمار ، نوشته می‌شود . پس اگر شکیبا باشد ، [این ناله ] حسنه نوشته می‌شود و اگر بی‌تاب باشد ، ناشکیبا و بی‌پاداش نوشته می‌شود .
کنز العمّال ، جلد 3 ، صفحه 311 ، حدیث 6706 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 168
حدیث39
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن مَرِضَ یَوماً ولَیلَةً فَلَم یَشکُ إلی عُوّادِهِ ، بَعَثَهُ اللّه‌ُ عز و جل یَومَ القِیامَةِ مَعَ خَلیلِهِ إبراهیمَ خَلیلِ الرَّحمنِ علیه‌السلام ، حَتّی یَجوزَ الصِّراطَ کَالبَرقِ اللاّمِعِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس یک شبانه روز بیمار شود و نزد عیادت‌کنندگانش شکوه نکند ، خداوند ، او را در روز قیامت ، با خلیل خویش ، ابراهیم خلیل الرحمان ، برمی‌انگیزد ، تا به‌سان برقی پُردرخشش ، از صراط بگذرد .
بحارالأنوار ، جلد 81 ، صفحه 177 ، حدیث 17 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 170
حدیث40
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
قالَ اللّه‌ُ عز و جل : مَن مَرِضَ ثلاثا فلَم یَشکُ إلی أحَدٍ مِن عُوّادِهِ أبدَلتُهُ لَحما خَیرا مِن لَحمِهِ ودَما خَیرا مِن دَمهِ ، فإن عافَیتُهُ عافَیتُهُ ولا ذَنبَ لَهُ ، وإن قَبَضتُهُ قَبَضتُهُ إلی رَحمَتی .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
خداوند عز و جل فرمود : هر که سه روز بیمار شود و از آن به هیچ یک از عیادت کنندگانش شکوه نکند ، گوشت و خونی بهتر از آن گوشت و خونی که دارد جایگزینش کنم . پس ، اگراو را عافیت بخشم ، عافیتی بدون گناهش دهم و اگر جانش را بستانم ، او را به جوار رحمت خود برم .
الکافی : 3 / 115 / 1
حدیث41
الإمامُ الکاظمُ علیه‌السلام:
إذا مَرِضَ المؤمنُ أوحَی اللّه‌ُ عز و جل إلی صاحِبِ الشِّمالِ : لا تَکتُبْ علی عَبدی مادامَ فی حَبسی ووَثاقی ذَنبا . ویُوحی إلی صاحِبِ الَیمینِ أنِ اکتُبْ لِعَبدی ما کُنتَ تَکتُبُهُ فی صِحَّتِهِ مِن الحَسَناتِ .
امام کاظم علیه‌السلام :
هرگاه مؤمن بیمار شود ، خداوند عز و جل به فرشته دست چپ او وحی فرماید که برای بنده‌ام ، تا زمانی که در زندان و بند من است ، گناهی منویس و به فرشته دست راست او وحی می‌فرماید که همان حسناتی را که در زمان سلامتی بنده‌ام می‌نوشتی ، برایش بنویس .
الکافی : 3 / 114 / 7
حدیث42
امام صادق علیه‌السلام :
المَعروفُ زکاةُ النِّعَمِ ، والشَّفاعةُ زکاةُ الجاهِ ، والعِلَلُ زکاةُ الأبدانِ ،والعَفوُ زَکاةُ الظَّفَرِ ، وما أدّیتَ زکاتَهُ فهُو مَأمونُ السَّلْبِ .
نیکی ، زکات نعمتهاست و وساطت کردن ، زکات مقام و موقعیت ، و بیماریها زکات بدنها ، و گذشت زکات پیروزی ، و هر چیزی که زکاتش را بدهی ، از خطر نابودی در امان است .
بحار الأنوار : 78 / 268 / 182
حدیث43
الامام علی علیه السلام
فی المَرَضِ یُصیبُ‌الصَّبِیَّ: کفّارةٌ لوالِدَیهِ .
امام علی علیه‌السلام
- دربـاره بـیـماری کودکان- فرمودند : کفاره گناهان پدر و مادر آنهاست .
بحار الأنوار : 81 / 186 / 40
حدیث44
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
حُمّی لیلةٍ کَفّارةُ سَنَةٍ .
یک شب تب داشتن ، کفاره یک سال (گناه) است .
بحار الأنوار : 81 / 186 / 39
حدیث45
کانَ رَسولُ اللّه‌ِ صلی الله علیه و آله و سلّم لا یَتَداوی مِنَ الزُّکامِ ، ویَقولُ : «ما مِن أحَدٍ إلاّ وبِهِ عِرقٌ مِنَ الجُذامِ ، فَإِذا أصابَهُ الزٌکامُ قَمَعَهُ» .
امام صادق علیه‌السلام :
پیامبر خدا ، زکام را درمان نمی‌کردند و می‌فرمودند: «هیچ کس نیست که رگی از جذام در او نباشد ؛ و چون زکام به شخص برسد ، این رگ را درهم می‌کوبد» .
الکافی ، جلد 8 ، صفحه 382 ، حدیث 579 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 185 ، حدیث 8 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 332
حدیث46
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
الزُّکامُ جُندٌ مِن جُنودِ اللّه‌ِ عز و جل ، یَبعَثُهُ اللّه‌ُ عز و جل عَلَی الدّاءِ فَیُزیلُهُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
زُکام ، سربازی از سربازان خداوند عز و جل است که خدای عز و جل ، آن را به سرکوب درد بر می‌انگیزد و درد را از میان می‌بَرَد .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 184 ، حدیث 5 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 332
حدیث47
رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
العُنّابُ یَذهَبُ بِالحُمّی .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عُنّاب ، تب را می‌برد .
طبّ النبیّ صلی الله علیه و آله و سلّم ، صفحه 9 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 232 ، حدیث 1
حدیث48
الإمام الرضا علیه‌السلام :
الهِندَباءُ شِفاءٌ مِن ألفِ داءٍ ، ما مِن داءٍ فی جَوفِ ابنِ آدَمَ إلاّ قَمَعَهُ الهِندَباءُ .
امام رضا علیه‌السلام :
کاسنی ، درمان هزار درد است . هیچ دردی در درون آدمی‌زاده نیست ، مگر این که کاسنی ، آن را در هم می‌کوبد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 209 ، حدیث 23 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 504
حدیث49
الإمام الصادق علیه‌السلام :
مَن باتَ وفی جَوفِهِ سَبعُ طاقاتٍ مِنَ الهِندَباءِ ، أمِنَ مِنَ القولَنجِ لَیلَتَهُ تِلکَ إن شاءَ اللّه‌ُ .
امام صادق علیه‌السلام :
هر کس در حالی بخوابد که در درون او ، هفت تاکه کاسنی باشد ، به خواست خداوند ، آن شب از قولنج ، در امان است .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 208 ، حدیث 15 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 502
حدیث50
الإمام الصادق علیه‌السلام :
مَن أحَبَّ أن یَکثُرَ ماؤُهُ ووَلَدُهُ ؛ فَلیُدمِن أکلَ الهِندَباءِ .
امام صادق علیه‌السلام :
هر کس دوست دارد آب (منی) او و فرزندانش فراوان شود ، بر خوردن کاسنی ، مداومت ورزد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 207 ، حدیث 10 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 504
حدیث51
الإمام الصادق علیه‌السلام :
الغُبَیراءُ لَحمُهُ یُنبِتُ اللَّحمَ ، وعَظمُهُ یُنبِتُ العَظمَ ، وجِلدُهُ یُنبِتُ الجِلدَ ، ومَعَ ذلِکَ ؛ فَإِنَّهُ یُسَخِّنُ الکُلیَتَینِ ، ویَدبَغُ المَعِدَةَ ، وهُوَ أمانٌ مِنَ البَواسیرِ وَالتَّقتیرِ ، ویُقَوِّی السّاقَینِ ، ویَق مَعُ عِرقَ الجُذامِ .
امام صادق علیه‌السلام :
سنجد ، گوشتش گوشت می‌رویانَد ، استخوانش استخوان را رشد می‌دهد و پوستش پوست را می‌پرورد . علاوه بر این ، سنجد ، کلیه‌ها را گرم می‌کند ، معده را پاک می‌سازد ، مایه ایمنی از بواسیر و تقطیر البول است ، ساق پا را قوی می‌کند و رگ جذام را به‌کلّی قطع می‌نماید .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 361 ، حدیث 1 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 414
حدیث52
الإمام الحسین علیه‌السلام :
دَخَلَ رَسولُ اللّه‌ِ صلی الله علیه و آله و سلّم عَلی عَلِیِّ بنِ أبی طالِبٍ علیه‌السلام وهُوَ مَحمومٌ ، فَأَمَرَهُ بِأَکلِ الغُبَیراءِ .
امام حسین علیه‌السلام :
پیامبر خدا بر علی بن ابی طالب علیه‌السلام وارد شد ، در حالی که وی تب داشت . پیامبر صلی الله علیه و آله و سلّم او را به خوردن سنجد ، سفارش کرد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 188 ، حدیث 1 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 414
حدیث53
الإمام الباقر علیه‌السلام
- فی حِزقیلَ النَّبِیِّ علیه‌السلام: خَرَجَت قَرحَةٌ عَلی کَبِدِهِ فَآذَتهُ فَخَشَعَ للّه وتَذَلَّلَ وقَعَدَ عَلَی الرَّمادِ ، فَأَوحَی اللّه إلَیهِ : أن خُذ لَبَنَ التّینِ فَحُکَّهُ عَلی صَدرِکَ مِن خارِجٍ ، فَفَعَلَ فَسَکَنَ عَنهُ ذلِکَ .
امام باقر علیه‌السلام
- درباره حزقیل علیه‌السلام: زخمی بر کبد او رسید و او را آزار می‌داد . وی بر درگاه خداوند ، زاری و خشوع کرد و بر خاکستر نشست . پس خداوند به وی وحی فرستاد که: «شیرِ انجیر بردار و از بیرون ، بر سینه خویش بمال» .
او نیز چنین کرد و آن عارضه از وی برطرف شد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 185 ، حدیث 1 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 446
حدیث54
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
إیّاکُم وَالشُّبرُمَ ؛ فَإِنَّهُ حارٌّ یارٌّ ، وعَلَیکُم بِالسَّنا فَتَداوَوا بِهِ ، فَلَو دَفَعَ شَیءٌ المَوتَ لَدَفَعَهُ السَّنا .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
از شُبْرُمْ (گاو کُشَک) حذر کنید ؛ چرا که سرد و بار است ، و بر شما باد سَیا . با آن ، درمان کنید ؛ چرا که اگر بنا بود چیزی مرگ را دور کند ، سَیا آن را دور می‌کرد .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 219 ، حدیث 4 و ص274 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 372
حدیث55
الإمام الصادق علیه‌السلام :
لَو عَلِمَ النّاسُ ما فِی السَّنا لَبَلَغوا کُلَّ مِثقالٍ مِنهُ بِمِثقالَینِ مِن ذَهَبٍ ! أما إنَّهُ أمانٌ مِنَ البَهَقِ وَالبَرَصِ وَالجُذامِ وَالجُنونِ وَالفالِجِ وَاللَّقوَةِ .
امام صادق علیه‌السلام :
اگر مردم از آنچه در گیاه سَیا هست ، آگاهی داشتند ، هر مثقالِ آن را با دو مثقال طلا به چنگ می‌آوردند . زنهار که این گیاه ، مایه ایمنی از : بهک ، پیسی ، جذام ، دیوانگی ، سست‌اندامی و کژْدهانی است .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 218 ، حدیث 3 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 370
حدیث56
الإمام الکاظم علیه‌السلام :
کانَ دَواءُ أمیرِالمُؤمِنینَ علیه‌السلام السَّعتَرَ ، وکانَ یَقولُ : إنَّهُ یَصیرُ لِلمَعِدَةِ خَملاً ، کَخَملِ القَطیفَةِ .
امام کاظم علیه‌السلام :
داروی امیرمؤمنان علیه‌السلام ، آویشن بود . ایشان می‌فرمودند: «آویشن برای معده ، پُرزی همانند پُرز پارچه‌های مخمل می‌شود» .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 244 ، حدیث 2 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 430
حدیث57
الإمام الکاظم علیه‌السلام :
قَصَبُ السُّکَّرِ یَفتَحُ السُّدودَ ، ولا داءَ فیهِ ولا غائِلَةَ .
امام کاظم علیه‌السلام :
نیشکر ، گرفتگی‌های مجاری و رگ‌ها را باز می‌کند و هیچ بیماری و بدی‌ای در آن نیست.
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 189 ، حدیث 2 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 238
حدیث58
الإمام الرضا علیه‌السلام :
اِستَکثِروا مِنَ اللُّبانِ وَاستَبقوهُ وَامضَغوهُ ، وأحَبُّهُ إلَیَّ المَضغُ ؛ فَإِنَّهُ یَنزِفُ بَلغَمَ المَعِدَةِ ویُنَظِّفُها ، ویَشُدُّ العَقلَ ، ویُمرِئُ الطَّعامَ .
امام رضا علیه‌السلام :
فراوان کُندُر بخورید ، آن را در دهان نگه دارید و بِجَوید. برای من ، جویدن آن ، دوست‌داشتنی‌تر است؛ بلغمِ معده را می‌زداید و آن را تمیز می‌کند ، عقل را استحکام می‌بخشد و غذا را می‌گوارَد.
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 444 ، حدیث 8 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 248
حدیث59
رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن أکَلَ السَّدابَ ونامَ عَلَیهِ ؛ أمِنَ مِنَ الدُّوارِ وذاتِ الجَنبِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس سُداب بخورد و بر آن بخوابد ، از سرگیجه و ذات الجنب ، ایمن باشد .
طبّ النبیّ صلی الله علیه و آله و سلّم ، صفحه 11 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 300 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 348 معنای سداب در ج1 ، ص247 آمد .
حدیث60
رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
السَّدابُ جَیِّدٌ لِوَجَعِ الأُذُنِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
سُداب برای درد گوش ، مفید است .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 144 ، حدیث 2 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 318 . در الکافی آمده است : روایت شده که آن ، برای درد گوش ، مفید است .
حدیث61
الإمام الصادق علیه‌السلام :
إن خَرَجَ بِالرَّجُلِ‌مِنکُمُ الخُراجُ أوِ الدُّمَّلُ فَلیَربِطهُ، وَلیَتَداوَ بِزَیتٍ أو سَمنٍ.
امام صادق علیه‌السلام :
اگر از بدن کسی از شما ، جوش یا آماسه‌ای بیرون زد ، آن را ببندد و با روغن زیتون یا روغن حیوانی ، درمان کند .
الکافی ، جلد 4 ، صفحه 359 ، حدیث 6 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 330
حدیث62
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُوا الزَّیتَ وَادَّهِنوا بِهِ ؛ فَإِنَّ فیهِ شِفاءً مِن سَبعینَ داءً مِنهَا الجُذامُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
روغن زیتون بخورید و خود را با آن ، چرب کنید ؛ زیرا در آن ، درمان هفتاد درد است که جذام ، از جمله آنهاست .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 48 ، حدیث 28299 نقلاً عن أبی نعیم فی الطبّ عن أبی هریرة دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 330
حدیث63
الإمام الصادق علیه‌السلام :
تَأخُذُ دُهنَ بَنَفسَجٍ فی قُطنَةٍ فَاحتَمِلهُ فی سِفلَتِکَ عِندَ مَنامِکَ ؛ فَإِنَّهُ نافِعٌ لِلزُّکامِ إن شاءَ اللّه‌ُ تَعالی .
امام صادق علیه‌السلام :
پنبه‌ای را به روغن بنفشه آغشته می‌کنی و به هنگام خفتن در نشیمنگاهت می‌گذاری . به خواست خداوند ، برای زکام ، سودمند است .
مکارم الأخلاق ، جلد 2 ، صفحه 210 ، حدیث 2533 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 184 ، حدیث 4 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 334
حدیث64
الإمام الصادق علیه‌السلام :
شُربُ السَّویقِ بِالزَّیتِ یُنبِتُ اللَّحمَ ، ویَشُدُّ العَظمَ ، ویُرِقُّ البَشَرَةَ ، ویَزیدُ فِی الباهِ .
امام صادق علیه‌السلام :
نوشیدن سویقی که با روغن زیتون فراهم آمده باشد ، گوشت را می‌رویاند ، استخوان را استحکام می‌بخشد ، پوست را نازک می‌کند و بر توان جنسی می‌افزاید .
بحار الأنوار ، جلد 104 ، صفحه 80 ، حدیث 15 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 480
حدیث65
الإمام الصادق علیه‌السلام - إذا هاجَ الدَّمُ بِأَحَدٍ مِن حَشَمِهِ قالَ لَهُ: اِشرَب مِن سَویقِ العَدَسِ ؛ فَإِنَّهُ یُسَکِّنُ هَیَجانَ الدَّمِ ویُطفِئُ الحَرارَةَ .
امام صادق علیه‌السلام - هنگامی که خون کسی از خدمتگزارانش جوش می‌آمد ، به وی می‌فرمودند: قدری سویق عدس بخور ؛ چرا که جوشش خون را آرام می‌کند و حرارت را فرو می‌نشانَد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 307 ، حدیث 1 ، مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 421 ، حدیث 1427 ،بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 282 ، حدیث 27 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 460
حدیث66
الإمام الکاظم علیه‌السلام :
السَّویقُ ومَرَقُ لَحمِ البَقَرِ یَذهَبانِ بِالوَضَحِ .
امام کاظم علیه‌السلام :
سویق و آبْ‌گوشتی که با گوشتِ گاو فراهم آمده باشد ، پیسی را از میان می‌بَرَد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 311 ، حدیث 7 عن یحیی بن مساور دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 514
حدیث67
الإمام الصادق علیه‌السلام :
السَّویقُ الجافُّ یَذهَبُ بِالبَیاضِ .
امام صادق علیه‌السلام :
سویق خشک ، سفیدی را از میان می‌بَرَد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 279 ، حدیث 17 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 512
حدیث68
الإمام الصادق علیه‌السلام :
ثَلاثُ راحاتِ سَویقٍ جافٍّ عَلَی الرِّیقِ یُنَشِّفُ البَلغَمَ وَالمِرَّةَ ، حَتّی لا یَکادَ یَدَعُ شَیئا .
امام صادق علیه‌السلام :
[خوردنِ] سه کف دست ، سویق خشک در حالت ناشتا ، بلغم و تلخه را خشک می‌کند ، تا جایی که تقریباً چیزی را از آن بر جای نمی‌گذارد .
بحار الأنوار ،ج 66 ، صفحه 278 ، حدیث 11 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 386
حدیث69
الإمام الصادق علیه‌السلام :
ما أعرِفُ لِلسُّمومِ دَواءً أنفَعَ مِن سَویقِ التُّفّاحِ .
امام صادق علیه‌السلام :
برای مسمومیّت ، دارویی سودمندتر از سویق سیب ، سراغ ندارم .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 356 ، حدیث 7 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 384
حدیث70
امام علی علیه‌السلام :
المَضمَضَةُ وَالاِستِنشاقُ سُنَّةٌ وطَهورٌ لِلفَمِ وَالأنَفِ ، وَالسُّعوطُ مَصَحَّةٌ لِلرَّأسِ ، وتَنقِیَةٌ لِلبَدَنِ وسائِرِ أوجاعِ الرَّأسِ .
شستشوی دهان و بینی ، سنّت و مایه پاکی دهان و بینی است و انفیه کردن ، مایه سلامت سر و پاکسازی بدن و همه انواع سردرد است.
بحار الأنوار ، جلد 10 ، صفحه 90 ، حدیث 1 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 264
حدیث71
الإمام الصادق علیه‌السلام :
إنَّ رَسولَ اللّه‌ِ صلی الله علیه و آله و سلّم کانَ إذَا اشتَکی رَأسَهُ استَعَطَ بِدُهنِ الجُلجُلانِ - وهُوَ السِّمسِمُ - .
امام صادق علیه‌السلام :
پیامبر خدا ، چون سردرد می‌کرد ، به روغن کُنجد ، انفیه می‌کرد.
بحار الأنوار ، جلد 16 ، صفحه 290 ، حدیث 153 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 264
حدیث72
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
الحِنّاءُ خِضابُ الإِسلامِ ؛ یَزیدُ فِی المُؤمِنِ عَمَلَهُ ، ویَذهَبُ بِالصُّداعِ ، ویُحِدُّ البَصَرَ ، ویَزیدُ فِی الوِقاعِ ، وهُوَ سَیِّدُ الرَّیاحینِ فِی الدُّنیا وَالآخِرَةِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
حنا ، خضاب اسلام است؛ بر [ثواب] عمل مؤمن می‌افزاید ، سردرد را از میان می‌بَرَد ، چشم را تیزبین می‌کند ، قدرت آمیزش را افزون می‌سازد و مهترِ گیاهان خوش‌بو در دنیا و آخرت است.
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 299؛ ا دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 308
حدیث73
امام صادق علیه‌السلام :
مَن ظَهَرَت صِحَّتُهُ عَلی سُقمِهِ فَیُعالِجُ بِشَیءٍ فَماتَ ، فَأَنَا إلَی اللّه‌ِ مِنهُ بَریءٌ .
هر کس تن‌درستی‌اش بر بیماری‌اش غلبه داشته باشد و خود را به چیزی درمانی کند و پس از آن بمیرد ، من در پیشگاه خداوند ، از او بیزاری می‌جویم .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 64 ، حدیث 5 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 92
حدیث74
الإمام الصادق علیه‌السلام :
مَن ظَهَرَت صِحَّتُهُ عَلی سُقمِهِ فَشَرِبَ الدَّواءَ ؛ فَقَد أعانَ عَلی نَفسِهِ .
امام صادق علیه‌السلام :
هر کس تن‌درستی‌اش بر بیماری‌اش چیرگی داشته باشد و دارو بنوشد ، به زیان خویش ، اقدام کرده است .
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 61 عن سالم بن أبی خیثمة ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 65 ، حدیث 8 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 92
حدیث75
امیر المؤمنین علیٌّ علیه‌السلام :
لا یَتَداوَی المُسلِمُ ؛ حَتّی یَغلِبَ مَرَضُهُ صِحَّتَهُ .
امام علی علیه‌السلام :
مسلمان به دارو توسّل نمی‌جوید ، مگر آن هنگام که بیماری‌اش بر تن‌درستی‌اش چیرگی یابد .
الخصال ، صفحه 620 ، حدیث 10 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 70 ، حدیث 24 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 90
حدیث76
امیر المؤمنین علیٌّ علیه‌السلام :
اِمشِ بِدائِکَ ما مَشی بِکَ .
امام علی علیه‌السلام :
با درد خویش ، تا آن هنگام که با تو مدارا می‌کند ، مدارا کن .
نهج البلاغة ، الحکمة 27 ، بحار الأنوار ، جلد 81 ، صفحه 204 ، حدیث 7 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 90
حدیث77
امیر المؤمنین علیٌّ علیه‌السلام :
لا یَتَداوَی المُسلمُ حتّی یَغلِبَ مَرَضُهُ صِحَّتَهُ .
امام علی علیه‌السلام :
مسلمان خود را مـداوا نـکند مـگر آن‌گاه کـه بیماری او بر سلامتیش چیره گردد .
الخصال : 620 / 10
حدیث78
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَنِ استَقَلَّ بِدائِهِ فَلا یَتَداوَیَنَّ ؛ فَإِنَّهُ رُبَّ دَواءٍ یورِثُ الدّاءَ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس می‌تواند با بیماری خود ، سر کند ، از درمان بپرهیزد ؛ زیرا بسا دارویی که خود ، بیماری بر جای می‌نهد .
نثر الدرّ ، جلد 1 ، صفحه 181 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 90
حدیث79
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن غَلَبَت صِحَّتُهُ مَرَضَهُ فَلا یَتَداوی .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس سلامت تنش بر بیماری‌اش چیرگی دارد ، مداوا نکند .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 66 ، حدیث 14، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 90
حدیث80
رسولُ اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
تَـجَنَّبِ الدَّواءَ مـا احتَمَلَ بَدنُکَ الداءَ ، فإذا لم یَحتَمِلِ الداءَ فالدواءُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
تا زمانی که بدنت بیماری را تحمّل می‌کند ، از مصرف دارو بپرهیز و هرگاه آن را تحمّل نکرد ، آن‌گاه به دارو روی آر .
بحار الأنوار : 81 / 211 / 30
حدیث81
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
الدَّواءُ مِنَ القَدَرِ ، وهُوَ یَنفَعُ مَن یَشاءُ بِما شاءَ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
درمان ، از تقدیر [خداوند] است و هر کس را که او بخواهد ، به همان‌گونه که بخواهد ، سود می‌رساند .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 5 ، حدیث 28082 نقلاً عن ابن السنی عن ابن عبّاس دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 50
حدیث82
رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
الدَّواءُ مِنَ القَدَرِ ، وقَد یَنفَعُ بِإِذنِ اللّه‌ِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
درمان ، از تقدیر [خداوند] است و ممکن است به اذن خداوند ، نافع باشد.
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 5 ، حدیث 28081 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 50
حدیث83
الإمام الصادق علیه‌السلام :
إنَّ اللّه‌َ عز و جل لَم یَجعَل فی شَیءٍ مِمّا حَرَّمَ شِفاءً ولا دَواءً .
امام صادق علیه‌السلام :
خداوند ، در هیچ چیز از آنچه حرام کرده ، نه شفایی قرار داده است و نه دوایی .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 86 ، حدیث 10 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 82
حدیث84
الإمام الصادق علیه‌السلام :
لَیسَ فِی حَرامٍ شِفاءٌ .
امام صادق علیه‌السلام :
در هیچ حرامی ، شفایی نیست .
الکافی ، جلد 8 ، صفحه 193 ، حدیث 229 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 82
حدیث85
الإمام الصادق علیه‌السلام :
نَهی رَسولُ اللّه‌ِ صلی الله علیه و آله و سلّم عَنِ الدَّواءِ الخَبیثَةِ أن یُتَداوی بِهِ .
امام صادق علیه‌السلام :
پیامبر خدا از مداوا کردن با داروی ناپاک ، نهی فرمودند .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 87 ، حدیث 13 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 80
حدیث86
رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن تَداوی بِحرَامٍ ، لَم یَجعَلِ اللّه‌ُ فیهِ شِفاءً .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس به حرام درمان جوید ، خداوند در آن شفایی قرار نمی‌دهد .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 52 ، حدیث 28318
حدیث87
الإمام الکاظم علیه‌السلام :
اِدفَعوا مُعالَجَةَ الأَطِبّاءِ مَا اندَفَعَ الدّاءُ عَنکُم ؛ فَإِنَّهُ بِمَنزِلَةِ البِناءِ قَلیلُهُ یَجُرُّ إلی کَثیرِهِ .
امام کاظم علیه‌السلام :
تا زمانی که بیماری ، به جد با شما درگیر نشده است ، درگیر معالجه طبیبان نشوید ، که درمان به مانند ساختمان است که مقدار کمی از آن ، شخص را به مقدار فراوانش می‌کشاند .
علل الشرائع ، صفحه 465 ، حدیث 17 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 63 ، حدیث 4 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 92
حدیث88
پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلّم) فرمودند:
قَولُ : «لا حَولَ ولا قُوّةَ إلاّ باللّه» فیهِ شِفاءٌ مِن تِسعَةٍ وتِسْعینَ داءً ، أدْناها الهَمُّ
جمله «لا حول ولا قوة الا باللّه» نود و نه درد را شفا می‌دهد که ساده‌ترین آنها اندوه است .
قرب الإسناد : 76 / 244 ، منتخب میزان الحکمه: 148
حدیث89
امام علی (علیه‌السلام) فرمودند:
إذَا اشتَکی أحَدُکُم عَینَیهِ فَلیَقرَأ آیَةَ الکُرسِیِّ ، وَلیُضمِر فی نَفسِهِ أنَّها تَبرَأُ ؛ فَإِنَّهُ یُعافی إن شاءَ اللّه‌ُ .
اگر کسی از شما چشمانش ناراحت بود ، آیه‌الکرسی بخواند و در دل ، نیّت شفا کند . به خواست خداوند ، بهبود خواهد یافت .
مکارم الأخلاق ، جلد 2 ، صفحه 205 ، حدیث 2528 ، بحار الأنوار ، جلد 92 ، صفحه 262 ، حدیث 4 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 312
حدیث90
الإمام الصادق علیه‌السلام :
یُستَحَبُّ لِلمَریضِ أن یُعطِیَ السّائِلَ بِیَدِهِ ، ویَأمُرَ السّائِلَ أن یَدعُوَ لَهُ .
امام صادق علیه‌السلام :
مستحب است بیمار به دست خود ، صدقه‌ای به سائل بدهد و از او بخواهد برای وی ، دعا کند .
الکافی ، جلد 4 ، صفحه 4 ، حدیث 9 ، بحارالأنوار ، جلد 81 ، صفحه 209 ، حدیث 25 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 174
حدیث91
الإمام الرضا علیه‌السلام :
مَن أرادَ ألاّ تُحرِقَهُ السَّوداءُ ، فَعَلَیهِ بِالقَیءِ ، وفَصدِ العُروقِ ، وَالإِطلاءِ بِالنّورَةِ .
امام رضا علیه‌السلام :
هر کس می‌خواهد سودا او را نسوزاند ، بر او باد قی کردن ، رگ زدن و نوره کشیدن .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 42 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 325 وفیه ومداومة النورة، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 464
حدیث92
الإمام الباقر علیه‌السلام :
مَن تَقَیَّأَ قَبلَ أن یَتَقَیَّأَ کانَ أفضَلَ مِن سَبعینَ دَواءً ، ویُخرِجُ القَیءُ عَن هذَا السَّبیلِ کُلَّ داءٍ وعِلَّةٍ .
امام باقر علیه‌السلام :
هر کس پیش از آن که خود به خود ، حالش به هم بخورد ، عمداً قِی کند ، [این کار] از هفتاد دارو بهتر است و این نوع قِی کردن ، هر درد و بیماری‌ای را [که در او هست ، از تنش] بیرون می‌آورد .
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 67 عن حمزة الثمالی ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 123 ، حدیث 53 .
حدیث93
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِالحِجامَةِ فی جَوزَةِ القَمَحدُوَةِ ؛ فَإِنَّهُ دَواءٌ مِنِ اثنَینِ وسَبعینَ داءً ، وخَمسَةِ أدواءٍ مِنَ الجُنونِ ، وَالجُذامِ ، وَالبَرَصِ ، ووَجَعِ الأَضراسِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
بر شما باد حجامت در استخوان پسِ سر ؛ چرا که درمان 72 بیماری است و درمان پنج بیماری ، از جمله : دیوانگی ، جذام ، پیسی و دندان‌درد است .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 14 ، حدیث 28133 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 486
حدیث94
رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَنِ احتَجَمَ یَومَ الثُّلاثاءِ لِسَبعَ عَشرَةَ أو تِسعَ عَشرَةَ أو لاِءِحدی وعِشرینَ مِنَ الشَّهرِ ، کانَت لَهُ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ مِن أدواءِ السَّنَةِ کُلِّها ، وکانَت لِما سِوی ذلِکَ شِفاءٌ مِن وَجَعِ الرَّأسِ وَالأَضراسِ وَالجُنونِ وَالجُذامِ وَالبَرَصِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس در روز سه‌شنبه هفدهم یا نوزدهم یا بیست و یکم ماه ، حجامت کند ، این حجامت برای وی شفای همه دردهای سال خواهد بود و افزون بر آن ، شفای سردرد ، دندان‌درد ، دیوانگی ، جذام و پیسی نیز خواهد بود .
الخصال ، صفحه 385 ، حدیث 68 عن أبی سعید الخدری ، بحار الأنوار ، جلد 59 ، صفحه 38 ، حدیث 6 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 402
حدیث95
رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
الحِجامَةُ فِی الرَّأسِ شِفاءٌ مِن سَبعٍ إذا ما نَوی صاحِبُها : مِنَ الجُنونِ ، وَالجُذامِ ، وَالبَرَصِ ، وَالنُّعاسِ ، ووَجَعِ الضِّرسِ ، وَالصُّداعِ ، وظُلمَةٍ یَجِدُها فی عَینَیهِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
حِجامت در سر ، شفای از هفت چیز است ، آن‌گاه که بر شخص ، عارض شود : دیوانگی ، جذام ، پیسی ، چرت‌آلودگی ، دندان‌درد ، سردرد و تیرگی‌ای که شخص در چشم احساس می‌کند .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 13 ، حدیث 28128 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 308
حدیث96
رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم
- مِن وَصِیَّتِهِ لِعَلِیٍ علیه‌السلام: یا عَلِیُّ ، تِسعَةُ أشیاءَ تورِثُ النِّسیانَ : أکلُ التُّفّاحِ الحامِضِ ، وأکلُ الکُزبُرَةِ ، وَالجُبنِ ، وسُؤرِ الفَأرَةِ ، وقِراءَةُ کِتابَةِ القُبورِ ، وَالمَشیُ بَینَ امرَأَتَینِ ، وطَرحُ القَملَةِ ، وَالحِجامَةُ فی النُّقرَةِ ، وَالبَولُ فِی الماءِ الرّاکِدِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم
- در سفارش‌های ایشان به علی علیه‌السلام: ای علی! نه چیز است که فراموشی می‌آورَد: خوردن سیب تُرش ، خوردن گشنیز ، پنیر و پس‌مانده موش ، خواندن نوشته‌های روی قبر ، راه رفتن میان دو زن ، افکندن شپش ، حجامت در گودیِ پسِ سر ، و ادرار کردن در آب راکد.
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 245 ، حدیث 2 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 254
حدیث97
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
الدّاءُ ثَلاثَةٌ وَالدَّواءُ ثَلاثَةٌ ؛ فَأَمَّا الدّاءُ : فَالدَّمُ وَالمِرَّةُ وَالبَلغَمُ ؛ فَدَواءُ الدَّمِ الحِجامَةُ ، ودَواءُ البَلغَمِ الحَمّامُ ، ودَواءُ المِرَّةِ المَشِیُّ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
درد ، سه چیز است و درمان نیز سه چیز . امّا درد ، عبارت است از : خون ، تلخه و بلغم . درمان خون ، حجامت است ، درمان بلغم ، حمّام است ، و داروی تلخه نیز راه رفتن .
بحار الأنوار ،ج 62 ، صفحه 127 ، حدیث 87 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 462 مقصود از «مشیّ» در پایان روایت ، هر چیزی است که مسهل باشد. از آن رو ، مسهل را «مشی» نامیده‌اند که شخص را به راه رفتن و رفتن به سمت آبریزگاه ، وادار می‌سازد .
حدیث98
رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
إنَّ الحِجامَةَ فِی الرَّأسِ دَواءٌ مِن داءِ الجُنونِ وَالجُذامِ وَالعَشا وَالبَرَصِ وَالصُّداعِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
حجامتِ در سر ، درمانی برای دیوانگی ، جذام ، شب‌کوری ، پیسی و سردرد است.
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 126 ، حدیث 81 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 266
حدیث99
الإمام الرضا علیه‌السلام :
أکلُ المَملوحَةِ وَاللَّحمانِ المَملوحَةِ وأکلُ السَّمَکِ المَملوحِ ، بَعدَ الحِجامَةِ والفَصدِ لِلعُروقِ ، یُوَلِّدَا البَهَقَ وَالجَرَبَ .
امام رضا علیه‌السلام :
خوردن غذای نمکْ‌سود ، گوشت نمکْ‌سود و خوردن ماهی نمکْ‌سود ، پس از رگزنی و حجامت ، بَهَک و گَری ایجاد می‌کند .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 64 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 494
حدیث100
رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
إنَّ أفضَلَ ما تَداوَیتُم بِهِ الحُقنَةُ ، وهِیَ تُعظِمُ البَطنَ ، وتُنَقّی داءَ الجَوفِ ، وتُقَوِّی البَدَنَ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
بهترین درمانی که به کار می‌گیرید ، تنقیه کردن است . شکم را بزرگ می‌کند ، درد درون را می‌شوید و بدن را قوی می‌کند .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 114 ، حدیث 19 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 434
حدیث101
الإمام الصادق علیه‌السلام :
مَن قالَ بَعدَ صَلاةِ الصُّبحِ قَبلَ أن یَتَکَلَّمَ : «بِسمِ اللّه الرَّحمنِ الرَّحیمِ ، لا حَولَ ولاقُوَّةَ إلاّ بِاللّه العَلِیِّ العَظیمِ» یُعیدُها سَبعَ مَرّاتٍ ، دَفَعَ اللّه عَنهُ سَبعینَ نَوعاً مِن أنواعِ البَلاءِ ، ومَن قالَها إذا صَلَّی المَغرِبَ قَبلَ أن یَتَکَلَّمَ ، دَفَعَ اللّه عَنهُ سَبعینَ نَوعاً مِن أنواعِ البَلاءِ ؛ أهوَنُهَا الجُذامُ وَالبَرَصُ .
امام صادق علیه‌السلام :
هر کس پس از نماز صبح و پیش از آن که با کسی سخن بگوید ، هفت بار بگوید : «بِسْمِ اللّه الرَّحْمنِ الرَّحیمِ لا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ اِلاّ بِاللّه الْعَلِیِّ الْعَظیمِ» ، خداوند ، هفتاد گونه بلا را از او دفع کند ؛ و هر کس این [ذکر] را پس از نماز مغرب و پیش از آن که با کسی سخن بگوید ، بر زبان آورد ، خداوند ، هفتاد گونه بلا را که کمترین آنها جذام و پیسی است ، از او دور کند .
بحار الأنوار ، جلد 86 ، صفحه 95 ، حدیث 1 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 490
حدیث102
رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم
- لِأَنـَسٍ: ألا اُعَلِّمُکَ دُعاءً تَدعو بِهِ کُلَّما صَلَّیتَ الغَداةَ ثَلاثَ مَرّاتٍ دَفَعَ اللّه‌ُ عَنکَ الجُذامَ وَالبَرَصَ وَالفالِجَ وَالعَمی فِی الدُّنیا؟ قُل :
«اللّهُمَّ اهدِنی مِن عِندِکَ ، وَأَفِض عَلَیَّ مِن فَضلِکَ ، وأسبِـغ عَلَیَّ مِن رَحمَتِکَ ، وأنزِل عَلَیَّ مِن بَرَکاتِکَ» .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
خطاب به اَنَس - : آیا نمی‌خواهی دعایی به تو بیاموزم که هر گاه نماز صبح گزاردی ، آن را سه بار بگویی تا خداوند ، جذام ، پیسی ، سستْ‌اندامی و کوری را از تو دور کند؟ بگو: «خداوندا ! از پیشگاه خویش، مرا راه نمای ، از فضل خود ، بر من فرو بار ، از رحمت خویش ، نعمتی سرشارم ده ، و از برکات خود ، بر من نازل فرمای».
کنز العمّال ، جلد 2 ، صفحه 145 ، حدیث 3520 نقلاً عن أبی الشیخ فی الثواب عن أنس دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 274
حدیث103
الإمام علیّ علیه‌السلام :
مَرِضتُ فَعادَنی رَسولُ اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم ، فَقالَ :
قُل: «اللّهُمَّ إنّیأسأَلُکَ تَعجیلَ‌عافِیَتِکَ، وصَبراًعَلیبَلِیَّتِکَ، وخُروجاً إلی رَحمَتِکَ».
فَقُلتُها ، فَقُمتُ کَأَنَّما نَشَطتُ مِن عِقالٍ .
امام علی علیه‌السلام :
بیمار شدم و پیامبر خدا به عیادتم آمد و فرمودند: «بگو : خداوندا! از تو می‌خواهم عافیتی را که می‌دهی ، پیش اندازی ، بر امتحان خویش ، بردباری‌ام بخشی ، و مرا به سوی رحمت خویش ببری» .
من ، این دعا را خواندم و پس از آن [دعا] ، از بستر بیماری برخاستم ، گویا که از بندی رَسته باشم .
کنز العمّال ، جلد 2 ، صفحه 190 ، حدیث 3698 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 174
حدیث104
رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم
- فی وَصایاهُ لِعَلِیٍّ علیه‌السلام: یا عَلِیُّ ، لا تُجامِعِ امرَأَتَکَ فی أوَّلِ الشَّهرِ ووَسَطِهِ وآخِرِهِ ؛ فَإِنَّ الجُنونَ وَالجُذامَ وَالخَبَلَ لَیُسرِ عُ إلَیها وإلی وَلَدِها .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم
- در سفارش‌های ایشان به امام علی علیه‌السلام - فرمودند: ای علی! در آغاز ، میان و پایان ماه با همسرت همبستری مکن؛ چه ، [در این صورت] دیوانگی ، جذام و تباه‌مغزی به سوی وی و فرزندش خواهد شتافت.
بحار الأنوار ، جلد 103 ، صفحه 281 ، حدیث 1 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 268
حدیث105
الجِماعُ بَعدَ الجِماعِ مِن غَیرِ أن یَکونَ بَینَهُما غُسلٌ ؛ یورِثُ لِلوَلَدِ الجُنونَ .
امام رضا علیه‌السلام :
آمیزش پس از آمیزش ، بی آن که میان آنها غسلی صورت پذیرفته باشد ، دیوانگی فرزند را در پی می‌آورَد.
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 28 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 268
حدیث106
رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
یُکرَهُ لِلرَّجُلِ أن یَغشَی المَرأَةَ وقَدِ احتَلَمَ ، حَتّی یَغتَسِلَ مِنِ احتِلامِهِ الَّذی رَأی ؛ فَإِن فَعَلَ وخَرَجَ الوَلَدُ مَجنوناً فَلا یَلومَنَّ إلاّ نَفسَهُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
برای مرد ، مکروه است که پس از احتلام ، با زن همبستری کند ، مگر آن که از احتلام پیشین ، غسل کرده باشد ؛ چه ، اگر چنین کند و فرزندش دیوانه زاده شود ، جز خویش را نکوهش نکند .
بحار الأنوار ، جلد 103 ، صفحه 283 ، حدیث 3
حدیث107
رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَنِ احتَجَمَ یَومَ الثُّلاثاءِ لِسَبعَ عَشرَةَ أو تِسعَ عَشرَةَ أو لاِءِحدی وعِشرینَ مِنَ الشَّهرِ ، کانَت لَهُ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ مِن أدواءِ السَّنَةِ کُلِّها ، وکانَت لِما سِوی ذلِکَ شِفاءٌ مِن وَجَعِ الرَّأسِ وَالأَضراسِ وَالجُنونِ وَالجُذامِ وَالبَرَصِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس در روز سه‌شنبه هفدهم یا نوزدهم یا بیست و یکم ماه ، حجامت کند ، این حجامت برای وی شفای همه دردهای سال خواهد بود و افزون بر آن ، شفای سردرد ، دندان‌درد ، دیوانگی ، جذام و پیسی نیز خواهد بود .
بحار الأنوار ، جلد 59 ، صفحه 38 ، حدیث 6 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 402
حدیث108
رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
شُمُّوا النَّرجِسَ و لَو فِی الیَومِ مَرَّةً ، و لَو فِی الاُسبوعِ مَرَّةً ، و لَو فِی الشَّهرِ مَرَّةً ، و لَو فِی السَّنَةِ مَرَّةً ، ولَو فِی الدَّهرِ مَرَّةً ؛ فَإِنَّ فِی القَلبِ حَبَّةً مِنَ الجُنونِ وَ الجُذامِ وَ البَرَصِ و شَمُّهُ یَدفَعُها .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
[گُل] نرگس را ببویید ، هرچند در روز یک بار ، هر چند در هفته یک بار ، هر چند در ماه یک بار ، هر چند در سال یک بار ، و هر چند در همه عمر ، یک بار؛ چراکه در قلب ، هسته‌ای از دیوانگی ، جذام و پیسی وجود دارد و بوییدن نرگس ، آن را دور می‌کند.
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 299
حدیث109
رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم
- لِعَلِیٍّ علیه‌السلام: یا عَلِیُّ ، اِفتَتِح طَعامَکَ بِالمِلحِ وَاختِم بِالمِلحِ ؛ فَإِنَّ مَنِ افتَتَحَ طَعامَهُ بِالمِلحِ وخَتَمَ بِالمِلحِ عوفِیَ مِنِ اثنَینِ وسَبعینَ نَوعاً مِن أنواعِ البَلاءِ ، مِنهُ الجُذامُ ، وَالجُنونُ ، وَالبَرَصُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم
در سفارش‌های ایشان به امام علی علیه‌السلام - فرمودند: ای علی! غذا را با نمک ، آغاز کن و با نمک ، پایان ده؛ چه ، هر کس غذای خویش را با نمک آغاز کند و با نمک پایان دهد ، از هفتاد و دو نوع از انواع بلا که جذام ، دیوانگی و پیسی از آن جمله است ، به دور باشد.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 326 ، حدیث 2
حدیث110
رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم :
الحِجامَةُ فِی الرَّأسِ شِفاءٌ مِن سَبعٍ إذا ما نَوی صاحِبُها : مِنَ الجُنونِ ، وَالجُذامِ ، وَالبَرَصِ ، وَالنُّعاسِ ، ووَجَعِ الضِّرسِ ، وَالصُّداعِ ، وظُلمَةٍ یَجِدُها فی عَینَیهِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
حِجامت در سر ، شفای از هفت چیز است ، آن‌گاه که بر شخص ، عارض شود : دیوانگی ، جذام ، پیسی ، چرت‌آلودگی ، دندان‌درد ، سردرد و تیرگی‌ای که شخص در چشم احساس می‌کند .
المعجم الکبیر ، جلد 11 ، صفحه 24 ، حدیث 10938 عن ابن عبّاس ، کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 13 ، حدیث 28128 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 308
حدیث111
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
السِّواکُ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ إلاَّ السَّامَ ، وَالسَّامُ : المَوتُ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مسواک ، شفای هر دردی است ، مگر سام ، و سام ، مرگ است .
إتحاف السادة المتّقین ، جلد 2 ، صفحه 350 عن عائشة ، کنز العمّال ، جلد 9 ، صفحه 311 ، حدیث 26264 نقلاً عن الفردوس دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 372
حدیث112
الإمام الصادق علیه‌السلام :
ثَلاثٌ یُذهِبنَ النِّسیانَ ویُحدِثنَ الذُّکرَ : قِراءَةُ القُرآنِ ، وَالسِّواکُ ، وَالصِّیامُ .
امام صادق علیه‌السلام :
سه چیز ، فراموشی را از میان می‌بَرَد و حافظه به بار می‌آورد : قرائت قرآن ، مسواک زدن و روزه گرفتن .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 266 ، حدیث 39 وص 275 ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 376 . در السرائر به جای «حافظه به بار می‌آورد» ، عبارت «فکر را تیز می‌کند» آمده است .
حدیث113
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن قَلَّمَ أظفارَهُ یَومَ السَّبتِ ویَومَ الخَمیسِ وأخَذَ مِن شارِبِهِ عوفِیَ مِن وَجَعِ الضِّرسِ ، ووَجَعِ العَینِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
هر کس در روز پنج‌شنبه و شنبه ، ناخن‌های خود را کوتاه کند و قدری از سبیل خود بگیرد ، از دندانْ درد و دردِ چشمْ در امان باشد.
بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 120 ، حدیث 7 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 286
حدیث114
الإمام الباقر علیه‌السلام :
مَن أدمَنَ أخذَ أظفارِهِ کُلَّ خَمیسٍ لَم تَرمَد عَینُهُ .
امام باقر علیه‌السلام :
هر کس به گرفتن ناخن در هر پنج‌شنبه مداومت ورزد ، چشمْ‌درد نمی‌گیرد.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 491 ، حدیث 14 ، بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 121 ، حدیث 10 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 286
حدیث115
الإمام الصادق علیه‌السلام :
تَقلیمُ الأَظفارِ یَومَ الجُمُعَةِ یُؤمِنَ مِنَ الجُذامِ ، وَالبَرَصِ ، وَالعَمی ، وإن لَم تَحتَج فَحُکَّها .
امام صادق علیه‌السلام :
کوتاه کردن ناخن‌ها در روز جمعه از جذام و پیسی و کوری ایمنی می‌دهد ؛ اگر هم نیازی به کوتاه کردن نبود ، آنها را [کمی] بسای .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 490 ، حدیث 2 ، بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 110 ، حدیث 6 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 554
حدیث116
الإمام علیّ علیه‌السلام :
العَسَلُ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ ولا داءَ فیهِ ؛ یُقِلُّ البَلغَمَ ، ویَجلُو القَلبَ .
امام علی علیه‌السلام :
عسل ، شفای هر بیماری‌ای است و بیماری‌ای هم در آن نیست؛ بلغم را کم می‌کند و دل را جلا می‌دهد.
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 359 ، حدیث 1172 ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 294 ، حدیث 18 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 234
حدیث117
امام علی علیه‌السلام :
کُلُّ داءٍ مِنَ التُّخَمَةِ ما خَلاَ الحُمّی ؛ فَإِنَّها تَرِدُ وُروداً .
هر بیماری‌ای از پُرخوری است ، مگر تب ، که ناگاه به بدن درمی‌آید .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 269 ، حدیث 8 ، المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 232 ، حدیث 1711 ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 336 ، حدیث 29 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 46
حدیث118
عن الامام علی - علیه السّلام - قال: اَلْعَنّابُ یَذْهَبُ بِالْحُمّی.
امام علی - علیه السّلام - فرمودند: عناب تب را برطرف می کند.
«مکارم الاخلاق، ص 182»
حدیث119
عن امیرالمؤمنین - علیه السّلام - قال: اَلْعَسَلُ شِفاءٌ مِنْ کُلِّ داءٍ وَ لا داءَ فیهِ یَقِلُّ البَلْغَمَ وَ یَجْلُو الْقَلْبَ.
امام علی - علیه السّلام - فرمودند: عسل شفای هر دردی است و هیچ درد و آسیبی در آن نیست. خوردن آن صفرا را تقلیل داده و کار قلب را آسان می سازد.
«وسائل الشیعه، ج 17، ح 7»
حدیث120
قال اَمیرالْمُؤمنین - علیه السّلام - : اِشْربُوا ماءَ السَّماءِ فَإنَّهُ طَهُورٌ لِلْبَدَنِ وَ یَدْفَعُ الأسْقامَ.
امام علی - علیه السّلام - فرمودند: آب باران بیاشامید؛ زیرا که پاک کننده بدن از امراض و ناراحتی ها است.
«مکارم الاخلاق، ص 161»
حدیث121
سمعت الامام أبا عبدالله - علیه السّلام - یقول فی الغبیرا: إنَّ لَحْمَهُ یُنْبِتُ اللّحْمُ و عَظْمُهُ یُنْبِتُ الْعَظْمَ وَ جِلْدُهُ یُنْبِتُ الْجِلْدَ وَ مَعَ ذلِکَ فَإنَّهُ یُسَخِّنُ الکُلْیَتَیْنِ وَ یَدَبِّغُ المِعْدَةَ وَ هُوَ اَمانٌ مِنَ الْبَواسیرِ وَ التَّقْطیرِ وَ یُقَوِّی السّاقَیْنِ وَ یَقْمَعُ عِرْقَ الْجُذامِ.
از امام صادق - علیه السّلام - شنیدم که درباره سنجد می فرمودند: پوست سنجد برای پوست بدن و قسمت وسط آن برای گوشت و هسته آن برای استخوان مفید است و در عین حال کلیه ها را گرم و معده را ضدّ عفونی و باز دارنده از بواسیر و تسلسل بول است و نیز ساق پاها را تقویت و جذام را از بدن ریشه کن می کند.
«مکارم الاخلاق، ص 182»
حدیث122
عن الامام الصادق - علیه السّلام - قال: اَلْهَندباءُ شِفاءٌ مِنْ ألْفِ داءٍ، وَ ما مِنْ داءٍ فی جَوْفِ الانْسانِ إلا قَمَعَهُ الْهَندباءُ.
امام صادق - علیه السّلام - فرمودند: کاسنی شفای هزار درد است و هر مرضی که در درون انسان باشد آن را ریشه کن می کند.
«مکارم الاخلاق، ص 184»
حدیث123
عن الامام الصادق - علیه السّلام - قال: مَنْ اَصابَهُ ضَعْفٌ فی قَلْبِهِ أوْ بَدَنِهِ فَلْیَأکُلْ لَحْمَ الضَّأنِ بِاللَّبَنِ.
امام صادق - علیه السّلام - فرمودند: کسی که در قلب یا بدنش ضعفی عارض شده، گوشت گوسفند را به همراه شیر بخورد.
«مکارم الاخلاق، ص 163»
حدیث124
قال الامام الرضا - علیه السّلام - : فی القرآن شفاءٌ من کل داءٍ و قال داووا مرضاکم بالصدقه و استشفوا بالقرآن فمن لم یشفِهِ القرآن فلا شفاء له.
امام رضا - علیه السّلام - فرمود: در قرآن دوای هر دردی است، و (سپس) فرمود: مرض های خود را با صدقه مداوا و آنها را با قرآن شفا دهید، پس کسی را که قرآن شفا ندهد، پس هیچ شفایی برای او نیست.
«مستدرک الوسائل، ج 2، ص 98»
حدیث125
قال الامام الصادق - علیه السّلام - : شکا رجلٌ الی النبی - صلّی الله علیه و آله - وجعاً فی صدره فقال - صلّی الله علیه و آله - استشف بالقرآن فان الله عزوجل یقول و شفاء لما فی الصّدور.
امام صادق - علیه السّلام - فرمود: مردی به پیامبر از درد سینه شکایت کرد، پیامبر - صلّی الله علیه و آله - فرمود: از قرآن شفا بجوی زیرا که خدای عز و جل می فرماید: قرآن شفا است برای آن چه در سینه ها است.
«الکافی، ج 6، ص 390»
حدیث126
امام صادق علیه‌السلام :
کانَ أبی علیه‌السلام یَکرَهُ أن یَتَداوی بِالماءِ المُرِّ ، و بِماءِ الکِبریتِ ، و کانَ یَقولُ : إنَّ نوحا علیه‌السلام لَمّا کانَ الطّوفانُ دَعَا المِیاهَ فَأَجابَتهُ کُلُّها إلاَّ الماءَ المُرَّ ، و ماءَ الکِبریتِ ، فَدَعا عَلَیهِما ولَعَنَهُما .
پدرم خوش نداشت به آب تلخ و آب گوگرددار ، درمان کند . او می‌فرمود : «نوح ، آن هنگام که توفان به پا شده بود ، آب‌ها را فرا خوانْد و همه آنها به او پاسخ دادند ، مگر آب‌های تلخ و آب‌های گوگرددار. پس ، این آب‌ها را نفرین کرد» .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 390 ، حدیث 4 ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 481 ، حدیث 5 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 120
حدیث127
امام صادق علیه‌السلام :
نَهی رَسولُ اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم عَنِ الاِستِشفاءِ بِالحَمّاتِ ؛ و هِیَ العُیونُ الحارَّةُ الَّتی تَکونُ فِی الجِبالِ الَّتی توجَدُ فیها رائِحَةُ الکِبریتِ .
پیامبر خدا ، از درمان با چشمه‌های آب گرم ، نهی فرموده است ، و آنها ، چشمه‌هایی از آب گرم در کوهستان‌هاست که بوی گوگرد دارد .
فی المصدر : «بالحمیّات» ، والتصویب من نسخة المجلسی فی بحار الأنوار والمصادر الاُخری .الکافی ، جلد 6 ، صفحه 389 ، حدیث 1 ، تهذیب الأحکام ، جلد 9 ، صفحه 101 ، حدیث 441 ، المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 407 ، حدیث 2424 نحوه وکلّها عن مسعدة بن صدقة ، بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 480 ، حدیث 2 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 118
حدیث128
امام صادق علیه‌السلام :
الاِستِنجاءُ بِالماءِ البارِدِ یَقطَعُ البَواسیرَ .
طهارت گرفتن با آب سرد ، بواسیر را از میان می‌بَرَد .
تحف العقول ، صفحه 102 عن وراجع بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 74 ، حدیث 35 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 446
حدیث129
امام باقر علیه‌السلام :
طولُ الجُلوسِ عَلَی الخَلاءِ یورِثُ الباسورَ .
زیاد نشستن در آبریزگاه ، بواسیر می‌آورد .
بحار الأنوار ، جلد 80 ، صفحه 186 ، حدیث 41
حدیث130
الإمام الرضا علیه‌السلام
- فی ذِکرِ الجِماعِ وآدابِهِ: فَإِذا فَعَلتَ ذلِکَ فَلا تَقُم قائِما ، ولا تَجلِس جالِسا ، ولکِن تَمیلُ عَلی یَمینِکَ ، ثُمَّ انهَض لِلبَولِ إذا فَرَغتَ مِن ساعَتِکَ شَیئاً ؛ فَإِنَّک تَأمَنُ الحَصاةَ بِإِذنِ اللّه تَعالی .
امام رضا علیه‌السلام -درباره آمیزش و آداب آن فرمودند: پس چون آن کار را کردی ، راست مَایست و کامل هم منشین؛ بلکه بر پهلوی راست لَم بده و سپس، زمانی پس از آن که کار خویش به پایان برده‌ای، برای پیشاب کردن برخیز. در این صورت، به اذن خداوند عز و جل از سنگ [مثانه] در امان خواهی بود .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 327 نقلاً عن طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، وقد سقطت من الطبعة التی بأیدینا دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 626
حدیث131
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
لا یُجامِعَنَّ أحَدُکُم وبِهِ حَقنٌ مِن خَلاءٍ ؛ فَإِنَّهُ یَکونُ مِنهُ البَواسیرُ ، ولا یُجامِعَنَّ أحَدُکُم وبِهِ حَقنٌ مِن بَولٍ ؛ فَإِنَّهُ یَکونُ النَّواصیرُ ؛
مبادا کسی در حالی که از قضای حاجت خودداری می‌ورزد ، نزدیکی کند ؛ چرا که این کار ، بواسیر می‌آورد ؛ و مبادا کسی در حالی که پیشاب خود را نگه می‌دارد ، نزدیکی کند ؛ چرا که این کار ، ناسور می‌آور د .
کنز العمّال ، جلد 16 ، صفحه 355 ، حدیث 44902 نقلاً عن ابن النجّار عن أنس ، دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 604 ناسور ، بیماریی است که در محاق چشم، اطراف مقعد و بُن دندان ، ظاهر می‌شود و موجب جراحتی چرکین در موضع بیماری می‌گردد (ر .ک : لغت‌نامه دهخدا : ذیل «ناسور» و «ناصور») .
حدیث132
امام رضا علیه‌السلام :
لا تَقرَبِ النِّساءَ فی أوَّلِ اللَّیلِ لا شِتاءً ولا صَیفاً ؛ وذلِکَ أنَّ المَعِدَةَ وَالعُروقَ تَکونُ مُمتَلِئَةً وهُوَ غَیرُ مَحمودٍ ، یُتَخَوَّفُ مِنهُ . . . ضَعفُ البَصَرِ وَالدِّماغِ ؛
در اوایل شب ، چه زمستان و چه پاییز ، با زنان نزدیکی مکن؛ چرا که معده و رگ‌ها [در این هنگام] ، پُر است و این کار ، ناستوده است و از آن بیمِ... ضعف بینایی و سستْ‌خِردی می‌رود.
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 64 ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 327 نحوه دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 284
حدیث133
رسول اللّه صلی الله علیه و آله و سلّم
- فی وَصایاهُ لِعَلِیٍّ علیه‌السلام -: یا عَلِیُّ ، لا تُجامِعِ امرَأَتَکَ بَعدَ الظُّهرِ ، فَإِنَّهُ إن قُضِیَ بَینَکُما وَلَدٌ فی ذلِکَ الوَقتِ یَکونُ أحوَلَ ، وَالشَّیطانُ یَفرَحُ بِالحَوَلِ فِی الإِنسانِ .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
از سفارش‌های ایشان به امام علی علیه‌السلام - : ای علی! بعد از ظهر با همسرت نزدیکی مکن ، که اگر در این هنگام برایتان فرزندی تقدیر شود ، کژْ چشم خواهد بود ، و شیطان نیز به کژ چشمی انسان ، شادمان می‌گردد.
بحار الأنوار ، جلد 103 ، صفحه 281 ، حدیث 1 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 284
حدیث134
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
خَمسُ خِصالٍ تورِثُ البَرَصَ : النّورَةُ یَومَ الجُمُعَةِ ویَومَ الأَربَعاءِ ، وَالتَوَضُّؤُ وَالاِغتِسالُ بِالماءِ الَّذی تُسَخِّنُهُ الشَّمسُ ، وَالأَکلُ عَلَی الجَنابَةِ ، وغِشیانُ المَرأَةِ فی أیّامِ حَیضِها ، وَالأَکلُ عَلَی الشِّبَعِ ؛
پنج چیز است که پیسی می‌آورَد : نوره کشیدن در روز جمعه و چهارشنبه ؛ وضو گرفتن و غسل کردن با آبی که به آفتاب گرم شده است ؛ خوردن در حال جنابت ؛ آمیزش با زن در هنگام حائض بودنش ؛ و خوردن در حال سیری .
الخصال ، صفحه 270 ، حدیث 9 عن ابن عبّاس ، روضة الواعظین ، صفحه 338 ، بحار الأنوار ، جلد 59 ، صفحه 34 ، حدیث 11 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 508
حدیث135
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن جامَعَ امرَأَتَهُ وهِیَ حائِضٌ ، فَخَرَجَ الوَلَدُ مَجذوماً أو أبرَصَ ، فَلا یَلومَنَّ إلاّ نَفسَهُ ؛
هر کس با زن خود در حالی که وی حائض است ، آمیزش کند و فرزند جذامی یا پیس زاده شود ، مبادا جز خود را نکوهش کند .
کتاب من لا یحضره الفقیه ، جلد 1 ، صفحه 96 ، حدیث 201 ، مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 459 ، حدیث 1557 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 602
حدیث136
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
إنَّ اللّه‌َ تَبارَکَ وتَعالی - - کَرِهَ لَکُم أیَّتُهَا الاُمَّةُ أربَعاً وعِشرینَ خَصلَةً ونَهاکُم عَنها : . . . کَرِهَ لِلرَّجُلِ أن یَغشَی امرَأَتَهُ وهِیَ حائِضٌ ، فَإِن غَشِیَها فَخَرَجَ الوَلَدُ مَجذوماً أو أبرَصَ ، فَلا یَلومَنَّ إلاّ نَفسَهُ ؛
ای امّت! خداوند - تبارک و تعالی - برای شما امّت ، 24 چیز را دوست ندارد و شما را از آنها نهی می‌کند : . . . برای مرد ، این را خوش نمی‌دارد که با زن خویش در حالی که وی حائض است ، آمیزش کند . پس اگر چنین کند و فرزند حاصل از آن جذامی یا گرفتار پیسی زاده شود ، مبادا جز خویش را نکوهش کند .
کتاب من لا یحضره الفقیه ، جلد 3 ، صفحه 556 ، حدیث 4914 ، الخصال ، صفحه 520 ، حدیث 9 ، الأمالی للصدوق ، صفحه 378 ، حدیث 478 کلّها عن الحسین بن زید عن الإمام الصادق عن آبائه علیهم‌السلام ، المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 41 ، حدیث 1131 عن سلیمان بن جعفر البصری عن الإمام الصادق عن آبائه علیهم‌السلام ولیس فیه صدره ، بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 338 ، حدیث 2 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 602
حدیث137
رسول الله صلی الله علیه و آله و سلّم
- فی وَصایاهُ لِعَلِیٍّ علیه‌السلام: یا عَلِیُّ ، لا تُجامِعِ امرَأَتَکَ فی أوَّلِ الشَّهرِ ووَسَطِهِ وآخِرِهِ ؛ فَإِنَّ الجُنونَ وَالجُذامَ وَالخَبَلَ لَیُسرِ عُ إلَیها وإلی وَلَدِها .
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم
- در سفارش‌های ایشان به امام علی علیه‌السلام -: ای علی! در آغاز ، میان و پایان ماه با همسرت همبستری مکن؛ چه ، [در این صورت] دیوانگی ، جذام و تباه‌مغزی به سوی وی و فرزندش خواهد شتافت.
کتاب من لا یحضره الفقیه ، جلد 3 ، صفحه 552 ، حدیث 4899 ، علل الشرائع ، صفحه 515 ، حدیث 5 ، الأمالی للصدوق ، صفحه 663 ، حدیث 896 کلّها عن أبی سعید الخدری ، بحار الأنوار ، جلد 103 ، صفحه 281 ، حدیث 1 دانش نامه احادیث پزشکی : 1 / 268
حدیث138
امام علی(سلام الله علیه):
مَن تَطَبَّبَ فَلْیَتَّقِ اللَّهَ وَلْیَنصَحْ وَلْیَجتَهِدْ؛
هر که طبابت می‌کند باید از خدا بترسد و خیرخواه باشد و سعی خود را به کار برد.
دعائم الإسلام، ج 2، ص 144
حدیث139
امام علی(علیه السلام) فرمودند:
ألا وَ إنَّ مِنَ البَلاءِ الفاقَةَ وَأشَدُّ مِنَ الفاقَةِ مَرَضُ البَدَنِ وَأشَدُّ مِن مَرَضِ البَدَنِ مَرَضُ القَلبِ ؛
آگاه باشید که تنگ‌دستی از جمله بلاهاست و بدتر از آن، بیماری جسم است و بدتر از آن، بیماری دل .
غرر الحکم و درر الکلم، حدیث2775
حدیث140
امام صادق (علیه السلام) :
اگر بیماری از اهل ایمان حق و حرمت و ولایت حضرت امام حسین (علیه السلام) را بشناسد و به اندازه سر سوزنی از خاک پاکش استشفا نماید ، دوا و شفایش خواهد شد .
بحار الانوار ، ج 98 ، ص 125
حدیث141
امام صادق (علیه السلام) فرمود ند:
تربت امام حسین (علیه السلام) شفای هر بیماری است .
کتاب پیام عاشورا صفحه 61
حدیث142
قال ابوعبدالله علیه السلام:
فی طین قبرالحسین علیه السلام الشفاء من کل داء و هو الدواء الاکبر؛
امام صادق (علیه السلام) فرمودند:
شفای هر دردی در تربت قبر حسین علیه السلام است و همان است که بزرگترین داروست.
کامل الزیارات، ص ??? / وسائل الشیعه، ج ??، ص ???
حدیث143
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُوا التّینَ الرَّطبَ وَالیابِسَ ؛ فَإِنَّهُ یَزیدُ فِی الجِماعِ ، ویَقطَعُ البَواسیرَ ، ویَنفَعُ مِنَ النِّقرِسِ والإبرِدَةِ ؛
انجیر تازه و خشک بخورید؛ چرا که بر قدرت همبستری می‌افزاید، بواسیر را ریشه کن می‌کند و برای درمان نِقرِس و سردیِ مزاج، سودمند است .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 186 ، حدیث 6
حدیث144
امام علی علیه‌السلام :
أکلُ التّینِ یُلَیِّنُ السُّدَدَ وهُوَ نافِعٌ لِرِیاحِ القولَنجِ ، فَأَکثِروا مِنهُ بِالنَّهارِ ، وکُلوهُ بِاللَّیلِ ، ولا تُکثِروا مِنهُ؛
خوردن انجیر ، انسدادها را نرم می‌کند و برای بادهای قولنج، سودمند است. در روز ، از آن فراوان بخورید و آن را در شب هم بخورید؛ امّا فراوان، نه.
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 186 ، حدیث 3
حدیث145
امام رضا علیه‌السلام :
التّینُ یَذهَبُ بِالبَخَرِ ، ویَشُدُّ العَظمَ ، ویَذهَبُ بِالدّاءِ حَتّی لا یُحتاجَ مَعَهُ إلی دَواءٍ ؛
انجیر، بوی بد دهان را می‌برد، استخوان‌ها را استحکام می‌بخشد، درد را می‌برد و با وجود آن، دیگر به دارویی نیاز نیست .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 376 ، حدیث 1252
حدیث146
امام صادق علیه‌السلام :
البَصَلُ یُطَیِّبُ النَّکهَةَ ، ویَشُدُّ الظَّهرَ ، ویُرِقُّ البَشَرَةَ ؛
پیاز ، دهان را خوش‌بو می‌کند ، پشت را قوی می‌سازد و پوست را نرمی می‌دهد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 374 ، حدیث 4
حدیث147
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
إذا دَخَلتُم بَلدَةً وَبیئاً فَخِفتُم وَباءَها ، فَعَلَیکُم بِبَصَلِها ؛ فَإِنَّهُ یُجلِی البَصَرَ ، ویُنَقِّی الشَّعرَ ، ویَزیدُ فی ماءِ الصُّلبِ ، ویَزیدُ فِی الخُطی ، ویَذهَبُ بِالحَمَاَ- وهُوَ السَّوادُ فِی الوَجهِ - وَالإِعیاءِ أیضاً ؛
هر گاه وارد آبادی وبا زده‌ای شدید و از وبای آن ترسیدید، از پیاز آن جا بخورید ؛ زیرا که آن ، چشم را جلا می‌دهد ، مو را پاکیزه می‌گرداند ، آب کمر را زیاد می‌کند ، گام‌ها را سرعت می‌بخشد ، تیرگی چهره را می‌بَرَد و خستگی را نیز می‌زداید .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 252 ، حدیث 21
حدیث148
امام صادق علیه‌السلام :
کُلُوا الکُمَّثری ؛ فَإِنَّهُ یَجلُو القَلبَ ، ویُسَکِّنُ أوجاعَ الجَوفِ بِإِذنِ‌اللّه‌ِ تَعالی؛
گلابی بخورید ، که به اذن خداوند متعال ، دل را جلا می‌دهد و دردهای درون را تسکین می‌بخشد.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 358 ، حدیث 1
حدیث149
امام علی علیه‌السلام :
الکُمَّثری یَجلُو القَلبَ ، ویُسَکِّنُ أوجاعَ الجَوفِ ؛
گلابی ، قلب را جلا می‌دهد و دردهای درون را تسکین می‌بخشد .
الخصال ، صفحه 632 ، حدیث 10
حدیث150
کُلِ الفُجلَ ؛ فَإِنَّ فیهِ ثَلاثَ خِصالٍ : وَرَقُهُ یَطرُدُ الرِّیاحَ ، ولُبُّهُ یُسَربِلُ البَولَ ، وأصلُهُ یَقطَعُ البَلغَمَ ؛
تُرُب بخور ؛ چرا که در آن ، سه ویژگی است : برگش بادها را دور می‌کند ، قسمت میانی‌اش پیشاب را جامه می شود و بیخش بلغم را از میان می‌بَرَد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 371 ، حدیث 1 ،
حدیث151
امام صادق علیه‌السلام :
الإِجّاصُ عَلَی الرِّیقِ ؛ یُسَکِّنُ المِرارَ ، إلاّ أنَّهُ یُهَیِّجُ الرِّیاحَ ؛
آلو در حالت ناشتا تلخه را فرو می‌نشاند، هر چند که بادها را نیز تحریک می‌کند .
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 136 و بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 189
حدیث152
امام صادق علیه‌السلام :
ما مِن أحَدٍ إلاّ وفیهِ عِرقٌ مِنَ الجُذامِ ، فَکُلُوا الشَّلجَمَ فی زَمانِهِ یَذهَب بِهِ عَنکُم .
هیچ کس نیست، مگر این که در او رگی از جذام وجود دارد. شلغم را در فصل آن بخورید تا این رگ را از شما ببَرد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 220
حدیث153
امام صادق علیه‌السلام
فی ذِکرِ خَواصِّ البِطّیخِ: یُذیبُ الحَصی فِی المَثانَةِ ؛
درباره ویژگی‌های خربزه: سنگ را در مثانه ، ذوب می‌کند .
الخصال ، صفحه 443 ، حدیث 36
حدیث154
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
تَفَکَّهوا بِالبِطّیخِ ؛ فَإِنَّها فاکِهَةُ الجَنَّةِ ، وفیها ألفُ بَرَکَةٍ وألفُ رَحمَةٍ ، وأکلُها شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ ؛
نیاز خود به میوه را با خربزه برآورید ؛ چرا که میوه بهشت است ، در آن ، هزار برکت و هزار رحمت است و خوردنش شفای هر درد است .
طبّ النبیّ صلی الله علیه و آله و سلّم ، ص8 و بحار الأنوار ، ج62 ، ص296
حدیث155
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِالبِطّیخِ ؛ فَإِنَّ فیهِ عَشرَ خِصالٍ : هُوَ طَعامٌ ، وشَرابٌ ، واُشنانٌ ، ورَیحانٌ ، ویَغسِلُ المَثانَةَ ، ویَغسِلُ البَطنَ ، ویُکثِرُ ماءَ الظَّهرِ ، ویَزیدُ فِی الجِماعِ ، ویَقطَعُ البُرودَةَ ، ویُنَقِّی البَشَرَةَ ؛
بر شما باد خوردن خربزه؛ چرا که در آن، ده ویژگی است: غذاست، آب است، شستشو دهنده است ، خوش‌بو کننده است، مثانه را می‌شوید، شکم را می‌شوید، آب کمر را فراوان می‌سازد، بر نیروی همبستری می‌افزاید، سردی مزاج را از میان می‌بَرَد، و پوست را تمیز می‌کند.
طبّ النبیّ صلی الله علیه و آله و سلّم ، ص 8 و بحار الأنوار ، ج 62 ، ص 297
حدیث156
امام صادق علیه‌السلام :
أکثِروا مِنَ الباذَنجانِ عِندَ جِدادِ النَّخلِ ؛ فَإِنَّهُ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ ، ویَزیدُ فی بَهاءِ الوَجهِ ، ویُلَیِّنُ العُروقَ ، ویَزیدُ فی ماءِ الصُّلبِ؛
در هنگام خرماچینی ، فراوان بادنجان (بادمجان) بخورید؛ چرا که شفای هر درد است ، بر روشنیِ چهره می‌افزاید ، رگ‌ها را نرم می‌کند و آب کمر (نیروی جنسی) را افزون می‌سازد.
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 398 ، حدیث 1355
حدیث157
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِالقِثّاءِ ؛ فَإِنَّ اللّه‌َ تَعالی جَعَلَ فیهِ الشِّفاءَ مِن کُلِّ داءٍ؛
بر شما باد خیار ؛ چرا که خداوند متعال ، درمان هر دردی را در آن نهاده است .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 45 ، حدیث 28281
حدیث158
امام صادق علیه‌السلام :
أکلُ البِطّیخِ عَلَی الرِّیقِ یورِثُ الفالِجَ ؛
خوردن خربزه در ناشتا ، سست‌اندامی می‌آورد .
الخصال ، صفحه 443 ، حدیث 36 ، مکارم الأخلاق ، جلد 1 ،
حدیث159
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
البِطّیخُ قَبلَ الطَّعامِ یَغسِلُ البَطنَ غَسلاً ، ویَذهَبُ بِالدّاءِ أصلاً ؛
خربزه پیش از غذا ، شکم را کاملاً می‌شوید و بیماری را از ریشه می‌کَند .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 46 ، حدیث 28287 .
حدیث160
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُوا التّینَ الرَّطبَ وَالیابِسَ ؛ فَإِنَّهُ یَزیدُ فِی الجِماعِ ، ویَقطَعُ البَواسیرَ ، ویَنفَعُ مِنَ النِّقرِسِ والإبرِدَةِ ؛
انجیر ، تازه و خشک ، بخورید ؛ چرا که بر قدرت همبستری می‌افزاید ، بواسیر را ریشه کن می‌کند و برای درمان نِقرِس و سردیِ مزاج ، سودمند است .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 377 ، حدیث 1254
حدیث161
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن أکَلَ فولَةً بِقِشرِها ، أخرَجَ اللّه‌ُ عز و جل مِنهُ مِنَ الدّاءِ مِثلَها ؛
هر کس یک دانه باقلا را با پوست آن بخورد ، خداوند عز و جل به همان اندازه ، بیماری را از درون او بیرون می‌برد .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 397 ، حدیث 1346
حدیث162
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
أکلُ السَّفَرجَلِ یُذهِبُ ظُلمَةَ البَصَرِ؛
خوردن بِهْ، تیرگی چشم را از میان می‌بَرَد .
طبّ النبیّ صلی الله علیه و آله و سلّم ، صفحه 8 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 296
حدیث163
امام صادق علیه‌السلام :
عَلَیکَ بِأَکلِ السَّفَرجَلِ الحُلوِ مَعَ حَبِّهِ ؛ فَإِنَّهُ یُقَوِّی الضَّعفَ ، ویُطَیِّبُ المَعِدَةَ ، ویُزَکِّی المَعِدَةَ ؛
بر تو باد خوردن بِه شیرین با دانه‌هایش ؛ چرا که قلب ضعیف را تقویت می‌کند ، معده را می‌پالاید و معده را پاک می‌سازد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 176 ، حدیث 36
حدیث164
امام علی علیه‌السلام :
أکلُ السَفَرجَلِ قُوَّةٌ لِلقَلبِ الضَّعیفِ ، ویُطَیِّبُ المَعِدَةَ ، ویَزیدُ فی قُوَّهِ‌الفُؤادِ ، ویُشَجِّعُ الجَبانَ ، ویُحَسِّنُ الوَلَدَ ؛
خوردن بِهْ ، نیرویی برای قلبی است که ضعیف شده باشد ، معده را پاک می‌کند ، بر توانِ دل می‌افزاید ، ترسو را دلیر می‌کند و فرزند را نکو می‌سازد .
الخصال ، صفحه 612 ، حدیث 10
حدیث165
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
إنَّ فی . . . ألبانِها شِفاءً لِلذَّرِبَةِ بُطونُهُم؛
در شیر شتر ، شفای اسهال است .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 46 ، حدیث 28286
حدیث166
امام علی علیه‌السلام :
حَسوُ اللَّبَنِ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ إلاَّ المَوتَ؛
نوشیدن شیر، شفایی برای هر درد است، مگر مرگ .
الخصال ، صفحه 636 ، حدیث 10
حدیث167
عن أبی الحسن الأصبهانی :
کُنتُ عِندَ أبی عَبدِاللّه‌ِ علیه‌السلام فَقالَ لَهُ رَجُلٌ وأنَا أسمَعُ : جُعِلتُ فِداکَ ! إنّی أجِدُ الضَّعفَ فی بَدَنی .
فَقالَ لَهُ : عَلَیکَ بِاللَّبَنِ ؛ فَإِنَّهُ یُنبِتُ اللَّحمَ ، ویَشُدُّ العَظمَ ؛
به نقل از ابو الحسن اصفهانی: نزد امام صادق علیه‌السلام بودم . در حالی که من نیز می‌شنیدم ، مردی به ایشان گفت : فدایت شوم ! من در بدنم احساس ضعف می‌کنم .
امام علیه‌السلام به او فرمودند : بر تو باد شیر؛ چرا که گوشت می‌رویاند و استخوان را استحکام می‌بخشد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 336 ، حدیث 7
حدیث168
امام صادق علیه‌السلام :
ما وَجَدنا لِوَجَعِ الحَلقِ مِثلَ حَسوِ اللَّبَنِ؛
برای گلودرد، چیزی چون نوشیدن شیر نیافته‌ایم .
بحارالأنوار ، جلد 62 ، صفحه 182 ، حدیث 4
حدیث169
امام کاظم علیه‌السلام :
مَن تَغَیَّرَ عَلَیهِ ماءُ الظَّهرِ ، فَإِنَّهُ یَنفَعُ لَهُ اللَّبَنُ الحَلیبُ ، وَالعَسَلُ؛
هر کس که آب کمرش دیگرگون می‌شود، شیر تازه همراه با عسل برایش سودمند است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 337 ، حدیث 8
حدیث170
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِالزَّبیبِ ؛ فَإِنَّهُ یَکشِفُ المِرَّةَ ، ویَذهَبُ بِالبَلغَمِ، ویَشُدُّ العَصَبَ ، ویَذهَبُ بِالإِعیاءِ، ویُحَسِّنُ الخُلُقَ، ویُطَیِّبُ النَّفسَ، ویَذهَبُ بِالغَمِّ ؛
بر شما باد مویز ، چرا که تلخه را می‌زداید ، بلغم را می‌بَرَد ، پِی را استحکام می‌دهد ، رنجیدگی و خستگی را از میان بر می‌دارد ، خوی را خوش می‌سازد ، دل را پاک و پیراسته می‌دارد و اندوه را می‌بَرَد.
الخصال ، صفحه 344 ، حدیث 9
حدیث171
امام علی علیه‌السلام :
مَنِ اصطَبَحَ بِإِحدی وعِشرینَ زَبیبَةً حَمراءَ لَم یَمرَض إلاّ مَرَضَ المَوتِ إن شاءَ اللّه‌ُ؛
هر کس بیست و یک مویزِ سرخ را خورشِ خود بگیرد ، به خواست خداوند ، به هیچ بیماری‌ای مگر بیماری مرگ ، مبتلا نمی‌شود .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 351 ، حدیث 1
حدیث172
امام علی علیه‌السلام :
العَسَلُ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ ولا داءَ فیهِ ؛ یُقِلُّ البَلغَمَ ، ویَجلُو القَلبَ ؛
عسل ، شفای هر بیماری‌ای است و بیماری‌ای هم در آن نیست؛ بلغم را کم می‌کند و دل را جلا می‌دهد.
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 359 ، حدیث 1172
حدیث173
امام رضا علیه السلام:
فِی العَسَلِ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ . مَن لَعِقَ لعقَةَ عَسَلٍ عَلَی الرّیقِ یَقطَعُ البَلغَمَ ، ویَحسِمُ الصَّفرَةَ ، ویَمنَعُ المِرَّةَ السَّوداءَ ، ویُصَفِّی الذِّهنَ ، ویُجَوِّدُ الحِفظَ إذا کانَ مَعَ اللُّبانِ الذَّکَرِ؛
در عسل ، درمان هر دردی است. هر کس ناشتا یک قاشق عسل بخورد ، این عسل ، بلغم را پایان می‌دهد ، صفرا را فرو می‌نشانَد ، مانع از تلخه سیاه (سودا) می‌شود و ذهن را صفا می‌بخشد ، و اگر که همراه با کُندُر خورده شود ، حافظه را نکو می‌سازد.
الفقه المنسوب للإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 346 و بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 293 ، حدیث 16
حدیث174
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
ثَلاثٌ یَزِدنَ فِی الحِفظِ ویَذهَبنَ بِالبَلغَمِ : قِراءَةُ القُرآنِ ، وَالعَسَلُ ، وَاللُّبانُ .
سه چیز ، حافظه را افزون می‌کند و بلغم را از میان می‌بَرَد: قرائت قرآن ، عسل و کُندُر.
بحارالأنوار ، جلد 66 ، صفحه 290 ، حدیث 3
حدیث175
عن عبد الرحمن بن الجهم :
شَکا ذَریحٌ المُحارِبیُّ قَراقِرَ فی بَطنِهِ إلی أبی عَبدِاللّه‌ِ علیه‌السلام ، فَقالَ : أتوجِعُکَ؟
قالَ : نَعَم .
قالَ : ما یَمنَعُکَ مِنَ الحَبَّةِ السَّوداءِ وَالعَسَلِ لَها؛
به نقل از عبد الرحمان بن جَهْم: ذریح محاربی ، نزد امام صادق علیه‌السلام ، اظهار کرد که شکم وی غُرغُر می‌کند . امام پرسیدند: آیا درد هم داری؟
گفت : آری.
فرمودند: چرا برای درمان آن ، از سیاه‌دانه و عسل ، بهره نمی‌جویی؟
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 100 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 177 ، حدیث 13
حدیث176
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
ما لِلنَّفساءِ عِندی شِفاءٌ مِثلُ الرُّطَبِ ، وما لِلمَریضِ مِثلُ العَسَلِ ؛
نزد من برای زن تازه‌زا ، درمانی همانند خرما و برای بیمار، درمانی همانند عسل وجود ندارد .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 44 ، حدیث 28279
حدیث177
امام علی علیه‌السلام :
العَسَلُ فیهِ شِفاءٌ ؛
در عسل ، درمان است .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 300 ، حدیث 1991
حدیث178
امام علی علیه‌السلام :
مَا استَشفَی المَریضُ بِمِثلِ شُربِ العَسَلِ ؛
بیمار ، به چیزی همانند خوردن عسل ، درمان نجسته است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 332 ، حدیث 5
حدیث179
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
نِعمَ الشَّرابُ العَسَلُ ؛ یَرعَی القَلبَ ، ویُذهِبُ بَردَ الصَّدرِ ؛
عسل ، چه خوب نوشیدنی‌ای است! قلب را مراقبت می‌کند و سردیِ سینه را از میان می‌برد .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 358 ، حدیث 1168
حدیث180
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
العَسَلُ شِفاءٌ ؛ یَطرُدُ الرّیحَ وَالحُمّی ؛
عسل ، شفایی است که باد و تب را دور می‌کند .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 294 ، حدیث 19
حدیث181
امام رضا علیه‌السلام :
مَن أرادَ دَفعَ الزُّکامِ فِی الشِّتاءِ أجمَعَ ، فَلیَأکُل کُلَّ یَومٍ ثَلاثَ لُقَمِ شَهدٍ ؛
هر که می‌خواهد در همه زمستان از سرماخوردگی دور بماند ، هر روز ، سه لقمه شهد بخورد .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 37 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 324
حدیث182
امام هادی علیه‌السلام:
لَمّا سُئِلَ عَنِ الحُمَّی الغِبِّ الغالِبَةِ: یُؤخَذُ العَسَلُ وَالشّونیزُ ، ویُلعَقُ مِنهُ ثَلاثُ لَعقاتٍ ؛ فَإِنَّها تَنقَلِعُ ، وهُمَا المُبارَکانِ ، قالَ اللّه‌ُ تَعالی فِی العَسَلِ : خْرُجُ مِن بُطُونِهَا شَرَابٌ مُّخْتَلِفٌ أَلْوَ نُهُ فِیهِ شِفَآءٌ لِّلنَّاسِ ؛
هنگامی که درباره تبِ پیوسته یک روز در میان از ایشان پرسیدند: قدری عسل و شونیز (سیاه‌دانه) ، برداشته و سه لیسه انگشت از آن خورده شود . در این صورت ، تب ، ریشه‌کن خواهد شد ، و این هر دو ، مبارک هستند . خداوند متعال ، درباره عسل فرموده است : (از درونِ [شکم] آن (زنبور) ، شهدی که به رنگ‌های گوناگون است ، بیرون می‌آید . در آن ، برای مردم ، درمانی است) .
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 51 عن أبی جعفر ، بحارالأنوار ، جلد 62 ، صفحه 100 ، حدیث 23
حدیث183
امام صادق علیه‌السلام:
مَن باتَ وفی جَوفِهِ سَمَکٌ لَم یَتبَعهُ بِتَمَراتٍ أو عَسَلٍ ، لَم یَزَل عِرقُ الفالِجِ یَضرِبُ عَلَیهِ حَتّی یُصبِحَ ؛
هر کس در حالی بخوابد که ماهی خورده و در پی آن ، چند خرما یا مقداری عسل نخورده است ، تا صبح ، رگِ سستْ‌اندامی بر او غلبه خواهد داشت.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 323 ، حدیث 1
حدیث184
امام رضا علیه‌السلام :
فِی العَسَلِ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ . مَن لَعِقَ لَعقَةَ عَسَلٍ عَلَی الرِّیقِ یَقطَعُ البَلغَمَ ، ویَحسِمُ الصُّفرَةَ ، ویَمنَعُ المِرَّةَ السَّوداءَ ، ویُصَفِّی الذِّهنَ ، ویُجَوِّدُ الحِفظَ إذا کانَ مَعَ اللُّبانِ الذَّکَرِ ؛
در عسل ، درمان هر دردی است . هر کس ناشتا یک انگشت از آن را بلیسد ، این عسل ، بلغم [وی ]را پایان می‌دهد ، صفرا را فرو می‌نشانَد ، تلخه سیاه (زرداب) را مانع می‌شود ، ذهن را صفا می‌بخشد و اگر که همراه با کُنْدُر خورده شود ، حافظه را نکو می‌سازد.
الفقه المنسوب للإمام الرضا علیه‌السلام ، ص346 و بحار الأنوار ، ج66 ، ص293
حدیث185
امام رضا علیه‌السلام :
مُداوَمَةُ أکلِ البَیضِ یَعرِضُ مِنهُ الکَلَفُ فِی الوَجهِ ؛
خوردن همیشگی تخم‌مرغ ، سبب پیدایش کَک‌مَک در صورت می‌شود .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321
حدیث186
امام رضا علیه‌السلام :
الاِمتِلاءُ مِنَ البَیضِ المَسلوقِ یورِثُ الرَّبوَ وَالاِبتِهارَ ؛
پُرخوری از تخم‌مرغ آب‌پَز ، نفسْ‌تنگی و نفس‌بُریدگی می‌آورد .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 28 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321
حدیث187
امام کاظم علیه‌السلام :
مَن أخَذَ سُکَّرَتَینِ عِندَ النَّومِ ، کانَت لَهُ شِفاءً مِن کُلِّ داءٍ إلاّ السَّامَ ؛
هر کس در هنگام خفتن ، دو شکر پاره بردارد ، برای او در برابر هر دردی ، مگر درد مرگ ، درمان است .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 363 ، حدیث 1187
حدیث188
امام کاظم علیه‌السلام :
تَأخُذُ لِلحُمّی وَزنَ‌عَشَرَةِ دَراهِمَ سُکَّرا بِماءٍ بارِدٍ عَلَی الرِّیقِ؛
برای تب ، به اندازه وزن دَه درهم ، شکر به آب سرد درمی‌آمیزی و ناشتا می‌خوری .
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 363 ، حدیث 1189
حدیث189
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
إنَّ اللّه‌َ عز و جل أوحی إلی موسَی بنِ عِمرانَ أن : اِبدَأ بِالمِلحِ وَاختِم بِالمِلحِ ؛ فَإِنَّ فِی المِلحِ دَواءً مِن سَبعینَ داءً ، أهوَنُهَا الجُنونُ ، وَالجُذامُ ، وَالبَرَصُ ، ووَجَعُ الحَلقِ وَالأَضراسِ ، ووَجَعُ البَطنِ ؛
خداوند عز و جل به موسی بن عمران وحی کرد که :(غذا را) با نمک ، آغاز کن و با نمک ، پایان ده ؛ چرا که درمان هفتاد درد ، در نمک است و کمترینِ این دردها دیوانگی ، جذام ، پیسی ، گلودرد ، دندان‌درد و شکم‌درد است.
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 425 ، حدیث 2490
حدیث190
امام علی علیه‌السلام :
مَنِ ابتَدَأَ طَعامَهُ بِالمِلحِ ؛ ذَهَبَ عَنهُ سَبعونَ داءً وما لا یَعلَمُهُ إلاّ اللّه‌ُ عز و جل؛
هر کس غذای خود را با نمک آغاز کند ، هفتاد درد و دردهای بسیار دیگری - که کسی جز خداوند عز و جل آنها را نمی‌داند - از وی دور می‌شوند .
الخصال ، صفحه 623 ، حدیث 10
حدیث191
امام صادق علیه‌السلام :
مَن ذَرَّ عَلی أوَّلِ لُقمَةٍ مِن طَعامَهِ المِلحَ ؛ ذَهَبَ عَنهُ بِنَمَشِ الوَجهِ ؛
هر کس بر نخستین لقمه از غذای خود نمک بپاشد ، کَـک‌مکِ صورت او از میان می‌رود .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 326 ، حدیث 8
حدیث192
امام کاظم علیه‌السلام :
قَصَبُ السُّکَّرِ یَفتَحُ السُّدودَ ، ولا داءَ فیهِ ولا غائِلَةَ ؛
نیشکر ، انسدادها را می‌گشاید و هیچ بیماری و عارضه‌ای در آن نیست .
مکارم الأخلاق ، ج1 ، ص363 ، ح1191 و بحار الأنوار ، ج66 ، ص189 ، ح2
حدیث193
امام رضا علیه‌السلام :
السُّکَّرُ الطَّبَرزَدُ یَأکَلُ البَلغَمَ أکلاً ؛
شکرِ طبرزد ، بلغم را به‌کلّی از میان می‌برد .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 297 ، حدیث 1
حدیث194
الإمام الباقر علیه‌السلام:
- لِزُرارَهَ‌ـ: وَیحَکَ یا زُرارَةُ ، ما أغفَلَ النّاسَ عَن فَضلِ السُّکَّرِ الطَّبَرزَدِ ! وهُوَ یَنفَعُ مِن سَبعینَ داءً ، وهُوَ یَأکُلُ البَلغَمَ أکلاً ویَقلَعُهُ بِأَصلِهِ ؛
امام باقر (علیه‌السلام)خطاب به زُراره(فرمودند): ای زراره ! دریغ از تو! چه قدر مردم از ارزش شکر طبرزد ، بی‌خبرند، در حالی که برای هفتاد بیماری، سودمند است و بلغم را کاملاً فرو می‌خورد و ریشه‌کن می‌سازد!
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، ص67 و بحار الأنوار ، ج66 ، ص300 ، ح11
حدیث195
امام صادق علیه‌السلام :
نِعمَ الطَّعامُ الأَرُزُّ ، وإنّا لَنَدَّخِرُهُ لِمَرضانا؛
برنج ، نیکو غذایی است . ما آن را برای بیماران خویش نگه می‌داریم .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 342 ، حدیث 4
حدیث196
امام صادق علیه‌السلام :
اللّوبِیا یَطرُدُ الرِّیاحَ المُستَبطِنَةَ ؛
لوبیا ، بادهای نهفته درون را دور می‌کند .
الکافی ، ج 6 ، ص 344 ، ح 4
حدیث197
عن أحمد بن محمّد بن أبی نصر عن الإمام الرضا علیه‌السلام :
الحِمَّصُ جَیِّدٌ لِوَجَعِ الظَّهرِ وکانَ یَدعو بِهِ قَبلَ الطَّعامِ وبَعدَهُ ؛
به نقل از احمد بن محمّد بن ابی نصر، از امام رضا علیه‌السلام: نخود برای کمردرد، خوب است. نیز درباره ایشان آمده است که پیش و پس از غذا ، نخود می‌طلبیدند.
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 263 ، حدیث 1
حدیث198
امام علی علیه‌السلام :
نِعمَ الإِدامُ الخَلُّ یَکسِرُ المِرَّةَ ، ویُطفِئُ الصَّفراءَ ، ویُحیِی القَلبَ ؛
سرکه ، نیکو خورشتی است؛ زرداب را می‌شکند ، صفرا را فرو می‌نشاند و قلب را زنده می‌کند.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 329 ، حدیث 7
حدیث199
امام صادق علیه‌السلام :
الخَلُّ یُسَکِّنُ المِرارَ ، ویُحیِی القَلبَ ، ویَقتُلُ دودَ البَطنِ ، ویَشُدُّ الفَمَ؛
سرکه ، تلخه را فرو می‌نشاند ، قلب را زنده می‌سازد ، کِرم‌های شکم را می‌کُشد و دهان را استحکام می‌بخشد .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 275
حدیث200
امام رضا علیه‌السلام :
مَن خَشِیَ الشَّقیقَةَ وَالشَّوصَةَ ، فَلا یُؤَخِّر أکلَ السَّمَکِ الطَّرِیِّ صَیفاً وشِتاءً؛
هر کس از درد شقیقه و شکم درد می‌ترسد ، نباید در تابستان و زمستان ، خوردن ماهی تازه را به تأخیر افکند.
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 324
حدیث201
امام علی علیه‌السلام :
أقِلّوا مِن أکلِ الحیتانِ ؛ فَإِنَّها تُذیبُ البَدَنَ ، وتُکثِرُ البَلغَمَ ، وتُغَلِّظُ النَّفسَ؛
کمتر ماهی بخورید؛ چرا که بدن را ذوب می‌کند، بلغم را افزون می‌سازد و نَفَس را سنگین می‌نماید.
الخصال ، صفحه 636 ، حدیث 10
حدیث202
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
کُلُوا التَّمرَ عَلَی الرِّیقِ ؛ فَإِنَّهُ یَقتُلُ الدّیدانَ فِی البَطنِ؛
ناشنا خرما بخورید ؛ چرا که کِرم‌های شکم را می‌کُشد .
عیون أخبار الرضا علیه‌السلام ، جلد 2 ، صفحه 48 ، حدیث 185
حدیث203
امام رضا علیه‌السلام :
أکلُ اللَّحمِ النِّیءِ یورِثُ الدّودَ فِی البَطنِ؛
خوردن گوشت خام ، در شکم ، کِرم پدید می‌آورد .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 28 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321
حدیث204
امام صادق علیه‌السلام :
مَن أصابَهُ ضَعفٌ فی قَلبِهِ أو بَدَنِهِ فَلیَأکُل لَحمَ الضَّأنِ بِاللَّبَنِ ؛ فَإِنَّهُ یُخرِجُ مِن أوصالِهِ کُلَّ داءٍ وغائِلَةٍ ، ویُقَوّی جِسمَهُ ویَشُدُّ لِثَتَهُ؛
هر کس به ضعفی در قلب یا بدن خویش گرفتار آمد ، گوشت گوسفند همراه با شیر بخورد؛ چرا که این خوراک ، هر درد و عارضه‌ای را از اندام وی بیرون می‌بَرَد ، تن او را تقویت می‌کند و لثه‌های او را نیز استحکام می‌دهد.
بحار الأنوار ، جلد 76 ، صفحه 194 ، حدیث 9
حدیث205
امام کاظم علیه‌السلام :
مَن أکَلَ مَرَقا بِلَحمِ بَقَرٍ أذهَبَ اللّه‌ُ تَعالی عَنهُ البَرَصَ وَالجُذامَ؛
هر کس آب‌گوشت گاو بخورد، خداوند ، پیسی و جُذام را از او دور می‌کند .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 212
حدیث206
امام صادق علیه‌السلام :
مَرَقُ لَحمِ البَقَرِ یَذهَبُ بِالبَیاضِ؛
آب‌گوشتِ گاو ، پیسی را از میان می‌بَرَد .
الکافی ، جلد 6، صفحه 311، حدیث 2
حدیث207
امام باقر علیه‌السلام :
إنَّ بَنی إسرائیلَ شَکَوا إلی موسی علیه‌السلام ما یَلقَونَ مِنَ البَیاضِ ، فَشَکا ذلِکَ إلَی اللّه‌ِ عز و جل فَأَوحَی اللّه‌ُ عز و جل إلَیهِ : مُرهُم یَأکُلوا لَحمَ البَقَرِ بِالسِّلقِ؛
بنی اسرائیل ، از لکّه‌های سفیدی که [بر پوست] می‌دیدند ، نزد موسی علیه‌السلام اظهار ناراحتی کردند . پس خداوند به موسی علیه‌السلام چنین وحی فرستاد : به آنان بگو که گوشت گاو ، همراه با چغندر بخورند .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 326 ، حدیث 2107
حدیث208
امام صادق علیه‌السلام :
مَن أصابَهُ ضَعفٌ فی قَلبِهِ أو بَدَنِهِ فَلیَأکُل لَحمَ الضَّأنِ بِاللَّبَنِ ؛ فَإِنَّهُ یُخرِجُ مِن أوصالِهِ کُلَّ داءٍ وغائِلَةٍ ، ویُقَوّی جِسمَهُ ، ویَشُدُّ لِثَتَهُ؛
هر کس در قلب یا بدن خود به ضعفی گرفتار آمد ، گوشت میش با شیر بخورد ؛ چرا که در این صورت ، هر بیماری و عارضه‌ای ، از بند بند تن او برون می‌رود ، بدنش نیرو می‌گیرد و لثه‌اش استحکام می‌یابد .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 259 ، حدیث 1819
حدیث209
امام کاظم علیه‌السلام :
لا أریَ بِأَکلِ الحُباری بَأساً ، وإنَّهُ جَیِّدٌ لِلبَواسیرِ ، ووَجَعِ الظَّهرِ ، وهُوَ مِمّا یُعینُ عَلی کَثرَةِ الجِماعِ ؛
در خوردن هوبْرِه ، اشکالی نمی‌بینم . برای بواسیر و درد کمر ، خوب است و از چیزهایی است که انسان را بر فراوانی آمیزش ، یاری می‌رساند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 313 ، حدیث 6
حدیث210
کُلُوا السَّفَرجَلَ عَلَی الرِّیقِ ؛ فَإِنَّهُ یُذهِبُ وَغَرَ الصَّدرِ؛
ناشتا بِهْ بخورید ؛ چرا که حرارت سینه را از میان می‌برد .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 40 ، حدیث 28259
حدیث211
امام رضا علیه‌السلام :
مُصَّ مِنَ الرُّمّانِ الإِملیسِیَّ ؛ فَإِنَّهُ یُقَوِّی النَّفسَ ، ویُحیِی الدَّمَ؛
آب انار مَلَس بِمَک ؛ زیرا انسان را قوی می‌کند و خون را زنده می‌سازد .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 320
حدیث212
امام صادق علیه‌السلام :
عَلَیکُم بِالرُّمّانِ الحُلوِ فَکُلوهُ ؛ فَإِنَّهُ لَیسَت مِن حَبَّةٍ تَقَعُ فی مَعِدَةِ مُؤمِنٍ إلاّ أبادَت داءً ، وأطفَأَت شَیطانَ الوَسوَسَهِ عَنهُ؛
بر شما باد انار شیرین . آن را بخورید ؛ چرا که هیچ دانه‌ای از آن به معده مؤمنی در نمی‌آید ، مگر این که بیماری‌ای از آن ریشه‌کن می‌کند و شیطانِ وسوسه را از او دور می‌سازد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 354 ، حدیث 10 .
حدیث213
امام صادق علیه‌السلام :
أربَعَةٌ یَعدِلنَ الطَّبائِعَ : الرُّمّانُ السّورانِیُّ ، والبُسرُ المَطبوخُ ، وَالبَنَفسَجُ ، وَالهِندَباءُ ؛
چهار چیز ، طبع را اعتدال می‌بخشد : انار سورانی ، خرمای نارس پخته‌شده ، بنفشه ، و کاسنی .
الخصال ، صفحه 249 ، حدیث 113
حدیث214
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِاللُّبانِ ؛ فَإِنَّهُ یَمسَحُ الحَرَّ عَنِ القَلبِ . . . ویَجلُو البَصَرَ ، ویُذهِبُ النِّسیانَ ؛
بر شما باد کُنْدُر؛ چرا که گرمازدگی را از قلب می‌زداید... و دیده را جلا می‌دهد و فراموشی را از میان می‌بَرَد.
طبّ النبیّ صلی الله علیه و آله و سلّم ، صفحه 6 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 294
حدیث215
امام صادق علیه‌السلام :
أطعِموا مَحمومیکُمُ التُّفّاحَ ؛ فَما مِن شَیءٍ أنفَعَ مِنَ التُّفّاحِ ؛
به تبداران خود، سیب بدهید؛ چرا که هیچ چیز، سودمندتر از سیب نیست .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 357 ، حدیث 10
حدیث216
عن إسحاق بن مطهّر عن الإمام الصادق علیه‌السلام :
التُّفّاحُ یُفَرِّجُ المَعِدَةَ . وقال : کُلِ التُّفّاحَ ؛ فَإِنَّهُ یُطفِئُ الحَرارَةَ ، ویُبَرِّدُ الجَوفَ ، ویَذهَبُ بِالحُمّی .
وفی حَدیثٍ آخَرَ : یَذهَبُ بِالوَباءِ ؛
به نقل از اسحاق بن مطهّر ، از امام صادق علیه‌السلام: سیب، معده را گشایش می‌دهد .
همچنین فرمودند : سیب بخور؛ چرا که حرارت را فرو می‌نشاند، درون را سرد می‌کند و تب را می‌بَرد .
در حدیث دیگری است که فرمودند : وبا را از میان می‌برد .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 368 ، حدیث 2284
حدیث217
امام کاظم علیه‌السلام :
التُّفّاحُ یَنفَعُ مِن خِصالٍ عِدَّةٍ : مِنَ السَّمِّ ، وَالسِّحرِ ، وَاللَّمَمِ یَعرِضُ مِن أهلِ الأَرضِ ، وَالبَلغَمِ الغالِبِ ، ولَیسَ شَیءٌ أسرَعَ مِنهُ مَنفَعَةً ؛
سیب، برای درمان چند چیز سودمند است : مسمومیت ، سِحر ، جنونی که از زمینیان پیش می‌آید، و بلغمی که چیره شده باشد. هیچ چیز منفعتش سریع‌تر از این نیست .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 355 ، حدیث 2
حدیث218
امام صادق علیه‌السلام :
لَو یَعلَمُ النّاسُ ما فِی التُّفّاحِ ما داوَوا مَرضاهُم إلاّ بِهِ ، ألا وإنَّهُ أسرَعُ شَیءٍ مَنفَعَةً لِلفُؤادِ خاصَّةً ، وإنّهُ نَضوحُهُ ؛
اگر مردم می‌دانستند در سیب چیست، بیمارانشان را جز به آن درمان نمی‌کردند. بدانید که سیب، به ویژه، سودمندترین چیز برای قلب و مایه شست‌وشوی آن است.
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 135 و الکافی ، جلد 6 ، صفحه 357 ، حدیث 10
حدیث219
امام باقر علیه‌السلام :
إذا أرَدتَ أکلَ التُّفّاحِ فَشُمَّهُ ثُمَّ کُلهُ ؛ فَإِنَّکَ إذا فَعَلتَ ذلِکَ أخرَجَ مِن جَسَدِکَ کُلَّ داءٍ وغائِلَةٍ ، ویُسَکِّنُ ما یوجَدُ مِن قِبَلِ الأَرواحِ کُلِّها؛
هنگامی که خواستی سیب بخوری ، آن را ببوی و سپس بخور . اگر این کار را انجام دادی ، هر درد و عارضه‌ای از تنت بیرون می‌رود و همه آنچه از سوی ارواح، در انسان ایجاد می‌شود، فرو می‌نشیند.
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 135 و بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 175 ، حدیث 33
حدیث220
امام کاظم علیه‌السلام :
مَن تَغَیَّرَ عَلَیهِ ماءُ ظَهرِهِ ، یَنفَعُ لَهُ اللَّبَنُ الحَلیبُ بِالعَسَلِ ؛
هر کس آبِ کمرش بر وی دیگرگون شود ، شیر تازه با عسل برایش سودمند است .
مکارم الأخلاق ، ج1 ، ص358 ، ح1164 و بحارالأنوار ، ج66 ، ص290 ، ح2
حدیث221
امام صادق علیه‌السلام :
الجُبنُ وَالجَوزُ إذَا اجتَمَعا فی کُلِّ واحِدٍ مِنهُما شِفاءٌ ، وإنِ افتَرَقا کانَ فی کُلِّ واحِدٍ مِنهُما داءٌ ؛
پنیر و گردو، چون با هم یک‌جا جمع شوند، در هر یک از آنها درمان است ؛ امّا اگر از هم جدا شوند ، در هر یک از آنها درد است .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 340 ، حدیث 2
حدیث222
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
مَن أکَلَ لُقمَةً سَمینَةً نَزَلَ مِثلُها مِنَ الدّاءِ مِن جَسَدِهِ ، ولَحمُ البَقَرِ داءٌ ، وسَمنُها شِفاءٌ ، ولَبَنُها دَواءٌ ، وما دَخَلَ الجَوفَ مِثلُ السَّمنِ ؛
هر کس یک لقمه چرب‌شده به روغن حیوانی بخورد ، به همان اندازه ، بیماری از تن او فرو می‌ریزد . گوشت گاو ، درد است و روغن آن ، شفا و شیرش نیز درمان . هیچ چیز ، همانند روغن گاو ، به بدن درنیامده است .
دعائم الإسلام ، جلد 2 ، صفحه 111 ، حدیث 365
حدیث223
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
ما أنزَلَ اللّه‌ُ مِن داءٍ إلاّ وقَد أنزَلَ لَهُ شِفاءً ، وفی ألبانِ البَقَرِ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ؛
خداوند، هیچ دردی فرو نفرستاده، مگر این که برای آن، درمانی هم فرستاده است. در شیر گاو ، درمان هر درد هست .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 31 ، حدیث 2816
حدیث224
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِأَلبانِ البَقَرِ ؛ فَإِنَّها تَرُمُّ مِن کُلِّ شَجَرٍ ، وهُوَ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ؛
بر شما باد شیر گاو ؛ چرا که گاو از هر درختی می‌خورد و شیر آن ، درمانی برای هر درد است .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 294 ، حدیث 1967
حدیث225
تَغَدَّیتُ مَعَ أبی جَعفَرٍ علیه‌السلام فَأَتی بِقَطاةٍ فَقالَ :
إنَّهُ مُبارَکٌ ، وکانَ أبی علیه‌السلام یُعجِبُهُ ، وکانَ یَأمُرُ أن یُطعَمَ صاحِبَ الیَرَقانِ یُشوی لَهُ فَإِنَّهُ یَنفَعُهُ؛
به نقل از علی بن مَهزِیار: همراه با امام باقر علیه‌السلام ناهار خوردم . ایشان مرغ سنگخواری آورد و فرمودند: این ، مبارک است . پدرم به آن علاقه داشت و می‌فرمودند: هر کس یرقان دارد ، برایش از گوشت این مرغ ، کباب کنند . او را سودمند خواهد افتاد.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 312 ، حدیث 5
حدیث226
امام کاظم علیه‌السلام :
أطعِمُوا المَحمومَ لَحمَ القِباجِ ؛ فَإِنَّهُ یُقَوِّی السّاقَینِ ، ویَطرُدُ الحُمّی طَرداً ؛
به تبدار، گوشت کبک بخورانید؛ چرا که پاها را نیرو می‌دهد و تب را کاملاً دور می‌کند.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 312 ، حدیث 4
حدیث227
امام صادق علیه‌السلام :
مَن أکَلَ لُقمَةَ شَحمٍ أخرَجَت مِثلَها مِنَ الدّاءِ؛
هر کس یک لقمه پیه بخورد ، آن لقمه هم‌اندازه خویش ، بیماری را از بدن بیرون می‌برد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 311 ، حدیث 5
حدیث228
امام علی علیه‌السلام :
ذُکِرَ عِندَ النَّبِیِّ صلی الله علیه و آله و سلّم اللَّحمُ وَالشَّحمُ ، فَقالَ : لَیسَ مِنهُما بَضعَةٌ تَقَعُ فِی المَعِدَةِ إلاّ أنبَتَت مَکانَها شِفاءً ، وأخرَجَت مِن مَکانِها داءً ؛
نزد پیامبر صلی الله علیه و آله و سلّم از گوشت و پیهْ یاد شد. فرمودند : هیچ پاره‌ای از این دو در معده جای نمی‌گیرد ، مگر این که در جای آن ، شفا می‌روید و بیماری‌ای از آن جا می‌رود .
عیون أخبار الرضا علیه‌السلام ، جلد 2 ، صفحه 41 ، حدیث 130
حدیث229
امام علی علیه‌السلام :
الشَّحمُ یُخرِجُ مِثلَهُ مِنَ الدّاءِ ، ولَم یَستَشفِ النّاسُ بِشِفاءٍ أفضَلَ مِنَ السَّمنِ ، وقِراءَةِ القُرآنِ؛
پیهْ ، هم‌اندازه خود ، بیماری را از بدن بیرون می‌برد . مردم ، به هیچ چیز بهتر از روغن حیوانی و قرائت قرآن ، درمان نجسته‌اند .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 86 ، حدیث 28472
حدیث230
امام علی علیه‌السلام :
إذَا اشتَری أحَدُکُم لَحماً فَلیُخرِج مِنهُ الغُدَدَ ؛ فَإِنَّهُ یُحَرِّکُ عِرقَ الجُذامِ ؛
هر گاه کسی از شما گوشت خرید ، غدّه‌ها را از آن بیرون آورَد ؛ زیرا آنها رگ جذام را تحریک می‌کنند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 254 ، حدیث 5
حدیث231
امام رضا علیه‌السلام :
إدمانُ أکلِ کُلَی الغَنَمِ وأجوافِها ، یَعکِسُ المَثانَةَ ؛
عادت داشتن به خوردن قلوه و شکمبه (سیرابی) گوسفند ، مثانه را دیگرگون می‌کند .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام ، صفحه 64 و بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321
حدیث232
امام صادق علیه‌السلام :
مَن أکَلَ الجِرجیرَ بِاللَّیلِ ضَرَبَ عَلَیهِ عِرقُ الجُذامِ مِن أنفِهِ وباتَ یُنزَفُ الدَّمُ؛
هر کس شبانگاه جرجیر بخورد ، رگ جذام ، از بینی وی بر آن یورش می‌آورد و آن شب را شبِ خونریزی می‌کند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 368 ، حدیث 2
حدیث233
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
أکرَهُ الجِرجیرَ ، وکَأَنّی أنظُرُ إلی شَجَرَتِها نابِتَةً فی جَهَنَّمَ ، وما تَضَلَّعَ مِنها رَجُلٌ بَعدَ أن یُصَلِّیَ العِشاءَ إلاّ باتَ فی تِلکَ اللَّیلَةِ ونَفسُهُ تُنازِعُهُ إلَی الجُذامِ؛
من، جِرجیر را خوش نمی‌دارم و گویا درخت آن را می‌نگرم که در دوزخ ، روییده است . هیچ کس پس از گزاردن نماز عشا ، درون را از آن پُر نمی‌سازد ، مگر این که آن شب را در حالی به خواب می‌رود که جانِ او تا صبح با جذام ، دست و پنجه نرم می‌کند .
المحاسن ، جلد 2 ، صفحه 324 ، حدیث 2097
حدیث234
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
عَلَیکُم بِالکَمأَةِ الرَّطبَةِ ؛ فَإِنَّها مِنَ المَنِّ ، وماؤُها شِفاءٌ لِلعَینِ ؛
بر شما باد قارچ تازه ؛ چرا که از همان مَنّ است و آبش ، شفایی برای چشم است .
کنز العمّال ، جلد 10 ، صفحه 50 ، حدیث 28311
حدیث235
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم :
الکَمأَةُ مِنَ المَنِّ الَّذی أنزَلَهُ اللّه‌ُ عَلی بَنی إسرائیلَ ، وهِیَ شِفاءٌ لِلعَینِ ؛
قارچ ، از همان مَنّ است که خداوند بر بنی اسرائیل نازل کرد ، و آن ، شفایی برای چشم است .
عیون أخبار الرضا علیه‌السلام ، جلد 2 ، صفحه 75 ، حدیث 349
حدیث236
امام کاظم علیه‌السلام :
إنَّ السِّلقَ یَقمَعُ عِرقَ الجُذامِ ، وما دَخَلَ جَوفَ المُبَرسَمِ مِثلُ وَرَقِ السِّلقِ؛
چغندر ، رگ جذام را به کلّی از میان می‌بَرد . هیچ چیز به درونِ گرفتار به بِرسا درنیامده است که همانند برگ چغندر باشد .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 369 ، حدیث 5
حدیث237
امام رضا علیه‌السلام :
أطعِموا مَرضاکُمُ السِّلقَ - یَعنی وَرَقَهُ - فَإِنَّ فیهِ شِفاءً ولا داءَ مَعَهُ ولا غائِلَةَ لَهُ ، ویُهَدِّئُ نَومَ المَریضِ ، وَاجتَنِبوا أصلَهُ ؛ فَإِنَّهُ یُهَیِّجُ السَّوداءَ؛
به بیمارانتان ، چغندر (یعنی برگ آن را) بدهید ؛ چرا که در آن ، درمان است و هیچ بیماری‌ای به همراه ندارد و هیچ عارضه‌ای در آن نیست و خواب بیمار را آرام می‌سازد . امّا از خودِ چغندر بپرهیزید ؛ چرا که سودا را تحریک می‌کند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 369 ، حدیث 4
حدیث238
امام صادق علیه‌السلام :
لَو عَلِمَ اللّه‌ُ فی شَیءٍ شِفاءً أکثَرَ مِنَ الشَّعیرِ ، ما جَعَلَهُ غِذاءَ الأَنبِیاءِ علیهم‌السلام؛
اگر خداوند در چیزی بیش از جو بهبود دهندگی می‌دید ، آن را خوراک پیامبران قرار نمی‌داد .
مکارم الأخلاق، ج1، ص334 ، ح1076
حدیث239
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم:
کُلُوا الثُّومَ وتَداوَوا بِهِ ؛ فَإِنَّ فیهِ شِفاءً مِن سَبعینَ داءً ؛
سیر بخورید و بدان درمان کنید؛ چرا که درمان هفتاد درد در آن هست.
مکارم الأخلاق، ج1، ص394، ح1335 و دانش نامه احادیث پزشکی: ج2 / ح262
حدیث240
مَن أرادَ ألاّ یُصیبَهُ ریحٌ ، فَلیَأکُلِ الثُّومَ فی کُلِّ سَبعَةِ أیّامٍ؛
هر کس می‌خواهد بادی دامنگیر او نشود، در هر هفت روز، [یک بار] سیربخورد .
طبّ الإمام الرضا علیه‌السلام، ص41 و بحار الأنوار ، ج62، ص325
حدیث241
سُئِلَ أبو عَبدِاللّه‌ِ علیه‌السلام عَنِ الکُرّاثِ ، فَقالَ : کُلهُ ؛ فَإِنَّ فیهِ أربَعَ خِصالٍ : یُطَیِّبُ النَّکهَةَ ، ویَطرُدُ الرِّیاحَ ، ویَقطَعُ البَواسیرَ ، وهُوَ أمانٌ مِنَ الجُذامِ لِمَن أدمَنَ عَلَیهِ ؛
به نقل از فرات بن اَحنَف: از امام صادق علیه‌السلام درباره تره پرسیدند. فرمود ند: آن را بخور ؛ چرا که در آن ، چهار ویژگی است : بوی دهان را خوش می‌سازد ؛ بادها را [از بدن] می‌راند ؛ بواسیر را ریشه کن می‌کند؛ و برای کسی که بر [خوردن] آن مداومت ورزد ، مایه ایمنی از جذام است.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 365 ، حدیث 4
حدیث242
امام صادق علیه‌السلام :
مَن أکَلَ الجِرجیرَ بِاللَّیلِ ضَرَبَ عَلَیهِ عِرقُ الجُذامِ مِن أنفِهِ ، وباتَ یُنزَفُ الدَّمُ؛
هر کس شبْ هنگام ، تَرِه تیزک بخورد ، رگ جذام به بینی او حمله کند و چون شب بخوابد ، خونْ دماغ شود .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 368 ، حدیث 2
حدیث243
امام رضا علیه‌السلام :
الهِندَباءُ شِفاءٌ مِن ألفِ داءٍ ، ما مِن داءٍ فی جَوفِ ابنِ آدَمَ إلاّ قَمَعَهُ الهِندَباءُ ؛
کاسنی ، درمان هزار درد است . هیچ دردی در درون آدمی‌زاده نیست ، مگر این که کاسنی ، آن را در هم می‌کوبد .
لکافی ، جلد 6 ، صفحه 363 ، حدیث 9
حدیث244
امام صادق علیه‌السلام :
الحَوکُ بَقلَةُ الأَنبِیاءِ ، أما إنَّ فیهِ ثَمانَ خِصالٍ : یُمرِئُ ، ویَفتَحُ السُّدَدَ ، ویُطَیِّبُ الجُشاءَ ، ویُطَیِّبُ النَّکهَةَ ، ویُشَهِّی الطَّعامَ ، ویَسُلُّ الدّاءَ ، وهُوَ أمانٌ مِنَ الجُذامِ ، إذَا استَقَرَّ فِی جَوفِ الإِنسانِ قَمَعَ الدّاءَ کُلَّهُ ؛
حَوک(بادروج)، سبزی پیامبران است . بدانید که در آن ، هشت ویژگی است : اشتهاآور است، گرفتگی‌های عروق و مجاری را می‌گشاید ، آروغ را خوش‌بو می‌سازد ، دهان را بوی خوش می‌بخشد ، غذا را دوست‌داشتنی می‌سازد ، درد و بیماری را از بدن بیرون می‌کشد و امان انسان از جُذام است . چون در درون انسان جای گیرد ، همه بیماری‌ها را فرو می‌نشاند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 364 ، حدیث 4
حدیث245
امام علی علیه‌السلام :
إذَا اشتَکی أحَدُکُم عَینَیهِ فَلیَقرَأ آیَةَ الکُرسِیِّ ، وَلیُضمِر فی نَفسِهِ أنَّها تَبرَأُ ؛ فَإِنَّهُ یُعافی إن شاءَ اللّه‌ُ ؛
اگر کسی از شما چشمانش ناراحت بود ، آیه‌الکرسی بخواند و در دل ، نیّت شفا کند . به خواست خداوند ، بهبود خواهد یافت .
الخصال ، صفحه 616 ، حدیث 10
حدیث246
پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلّم می فرمایند:
الحِمیَةُ رَأسُ الدَّواءِ ، وَالمَعِدَةُ بَیتُ الدّاءِ ، وعَوِّدوا کُلَّ جِسمٍ مَا اعتادَ؛
پرهیز، سرآمد درمان، و معده، خانه درد است . هر بدنی را به همان که بدان خو می‌گیرد، عادت دهید .
الأحکام النبویّة ، جلد 2 ، صفحه 7
حدیث247
امام صادق علیه‌السلام می فرمایند:
إنَّ رَسولَ اللّه‌ِ صلی الله علیه و آله و سلّم شَکا إلی رَبِّهِ عز و جل وَجَعَ الظَّهرِ ، فَأَمَرَهُ بِأَکلِ الحَبِّ بِاللَّحمِ - یَعنِی الهَریسَةَ - ؛
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلّم به درگاه پروردگار خویش عز و جل از کمرْ درد نالید. خداوند به او فرمود که دانه با گوشت بخورد، یعنی هریسه .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 320 ، حدیث 3
حدیث248
پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلّم می فرمایند:
خَمسُ خِصالٍ تورِثُ البَرَصَ : النّورَةُ یَومَ الجُمُعَةِ ویَومَ الأَربَعاءِ، وَالتَوَضُّؤُ وَالاِغتِسالُ بِالماءِ الَّذی تُسَخِّنُهُ الشَّمسُ، وَالأَکلُ عَلَی الجَنابَةِ، وغِشیانُ المَرأَةِ فی أیّامِ حَیضِها، وَالأَکلُ عَلَی الشِّبَعِ؛
پنج چیز است که پیسی می‌آورَد: نوره کشیدن در روز جمعه و چهارشنبه؛ وضوگرفتن و غسل کردن با آبی که به آفتاب گرم شده است؛ خوردن درحال جنابت؛ آمیزش با زن در هنگام حائض بودنش؛ و خوردن در حال سیری .
الخصال، صفحه 270، حدیث 9
حدیث249
پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلّم می فرمایند:
الأَکلُ عَلَی الشِّبَعِ یورِثُ البَرَصَ؛
خوردن از روی سیری، پیسی می‌آورد .
الأمالی للصدوق، صفحه 636، حدیث 854
حدیث250
امام کاظم علیه‌السلام می فرمایند:
لا تَخَلَّلوا بِعودِ الرَّیحانِ ، ولا بِقَضیبِ الرُّمانِ ؛ فَإِنَّهُما یُهَیِّجانِ عِرقَ الجُذامِ؛
با چوب ریحان و چوب انار خلال نکنید؛ زیرا که رگ جذام را تحریک می‌کنند .
الکافی، جلد 6، صفحه 377، حدیث 7
حدیث251
امام علی علیه‌السلام می فرمایند:
إذَا اشتَری أحَدُکُم لَحماً فَلیُخرِج مِنهُ الغُدَدَ؛ فَإِنَّهُ یُحَرِّکُ عِرقَ الجُذامِ؛
هر گاه کسی از شما گوشت خرید، غدّه‌ها را از آن بیرون آورَد؛ زیرا آنها رگ جذام را تحریک می‌کنند.
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 254 ، حدیث 5
حدیث252
امام رضا علیه‌السلام می فرمایند:
اِستَکثِروا مِنَ اللُّبانِ وَاستَبقوهُ وَامضَغوهُ، وأحَبُّهُ إلَیَّ المَضغُ؛ فَإِنَّهُ یَنزِفُ بَلغَمَ المَعِدَةِ ویُنَظِّفُها،ویَشُدُّ العَقلَ،ویُمرِئُ الطَّعامَ؛
فراوان کُندُر بخورید، آن را در دهان نگه دارید و بِجَوید. برای من، جویدن آن، دوست‌داشتنی‌تر است؛ بلغمِ معده را می‌زداید و آن را تمیز می‌کند، عقل را استحکام می‌بخشد و غذا را می‌گوارَد.
مکارم الأخلاق ، جلد 1 ، صفحه 423 ، حدیث 1442
حدیث253
امام صادق علیه‌السلام می فرمایند:
نِعمَ الطَّعامُ الأَرُزُّ ؛ یُوَسِّعُ الأَمعاءَ، ویَقطَعُ البَواسیرَ، وإنّا لَنَغبِطُ أهلَ‌العِراقِ بَأَکلِهِمُ‌الأَرُزَّ وَالبُسرَ؛ فَإِنَّهُما یُوَسِّعانِ الأَمعاءَ، ویَقطَعانِ البَواسیرَ؛
برنج، خوب خوراکی است! روده‌ها را فراخ می‌کند و بواسیر را ریشه کن می‌سازد. ما بر مردم عراق ، غبطه می‌خوریم که برنج و خرما خرک می‌خورند. این دو، روده‌ها را فراخ می‌کنند و بواسیر را ریشه کن می‌سازند .
الکافی ، جلد 6 ، صفحه 341 ، حدیث 2
حدیث254
امام رضا علیه‌السلام می فرمایند:
یَنبَغی أن تَحذَرَ . . . أن تَجمَعَ فی جَوفِکَ البَیضَ وَالسَّمَکَ فی حالٍ واحِدَةٍ ؛ فَإِنَّهُما إذَا اجتَمَعا وَلَّدا القولَنجَ ، ورِیاحَ البَواسیرِ، ووَجَعَ الأَضراسِ؛
باید از این بپرهیزی که . . . تخم‌مرغ و ماهی را هم‌زمان در معده گِرد آوری؛ چون هر گاه این دو با یکدیگر گِرد آیند، قولنج، باد بواسیر و دندان‌درد به وجود می‌آورند .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321
حدیث255
أکلُ اللَّحمِ النِّیِّ یورِثُ الدُّودَ فِی البَطنِ؛
خوردن گوشت ناپخته ، در شکم ، کِرم ایجاد می‌کند .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321
حدیث256
امام صادق علیه‌السلام می فرمایند:
الاِستِلقاءُ بَعدَ الشِّبَعِ : یُسمِنُ البَدَنَ ، ویُمرِئُ الطَّعامَ ، ویَسُلُّ الدّاءَ؛
به پشت دراز کشیدن پس از غذا خوردن، بدن را چاق می‌کند، غذا را گوارا می‌سازد و درد را [از درون انسان] بیرون می‌کند .
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 412 ، حدیث 9
حدیث257
پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلّم می فرمایند:
إنَّ اللّه‌َ عز و جل أوحی إلی موسَی بنَ عِمرانَ أنِ ابدَأ بِالمِلحِ وَاختِم بِالمِلحِ ؛ فَإِنَّ فِی المِلحِ دَواءً مِن سَبعین داءً ، أهوَنُهَا الجُنونُ ، وَالجُذامُ ، وَالبَرَصُ ، ووَجَعُ الحَلقِ وَالأَضراسِ ، ووَجَعُ البَطنِ؛
خداوند عز و جل به موسی بن عمران ، وحی فرستاد که :غذا را با نمک ، آغاز کن و با نمک ، پایان ده ؛ چرا که در نمک ، درمان هفتاد درد است که کمترین آنها ، دیوانگی ، جذام ، پیسی ، گلودرد ، دندان‌درد و شکم درد باشد.
بحار الأنوار ، جلد 66 ، صفحه 398 ، حدیث 21
حدیث258
پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
ما أنزل اللَّه من داء إلّا أنزل له شفاء؛
خدا مرضی نفرستاده جز آن که شفائی برای آن فرستاده است.
نهج الفصاحه
حدیث259
پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
علیکم بالزّبیب فإنّه یکثف المرّه و یذهب بالبلغم و یشدّ العصب و یذهب بالعیاء و یحسن الخلق و یطیب النّفس و یذهب بالهمّ؛
مویز خورید که صفرا را غلیظ کند و بلغم را ببرد و عصب را قوی کند و کند ذهنی را ببرد و خلق را نیکو کند و جان را پاک دارد و غم را ببرد.
نهج الفصاحه
حدیث260
پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
الصّدقات بالغدوات یذهبن بالعاهات؛
صدقه صبحگاه مرض ها را می برد.
نهج الفصاحه
حدیث261
پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
الدّواء من القدر و قد ینفع بإذن اللَّه تعالی؛
دوا از وسائل تقدیر است و به فرمان خدا فایده می دهد.
نهج الفصاحه
حدیث262
پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
داووا مرضاکم بالصّدقه فإنّها تدفع عنکم الأمراض و الأعراض؛
بیماران خود را به وسیله صدقه علاج کنید زیرا صدقه امراض و اعراض را از شما دفع می کند.
نهج الفصاحه
حدیث263
پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
الحمّی تحتّ الخطایا کما تحتّ الشّجره ورقها؛
تب گناهان را می ریزد چنان که درخت برگهای خود را می ریزد.
نهج الفصاحه
حدیث264
پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
حصّنوا أموالکم بالزّکاه و داووا مرضاکم بالصّدقه و أعدّوا للبلاء الدّعاء؛
اموال خود را به وسیله زکات محفوظ دارید و مریضان خود را با صدقه علاج کنید و برای جلوگیری از بلا به دعا متوسل شوید.
نهج الفصاحه
حدیث265
پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
تداووا فإنّ الّذی أنزل الدّاء أنزل الدّواء؛
مداوا کنید زیرا آن که درد را فرستاد، دوا را نیز فرستاد.
نهج الفصاحه
حدیث266
پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
تداووا عباد اللَّه فإنّ اللَّه تعالی لم یضع داء إلّا وضع له دواء غیر داء واحد الهرم؛
بندگان خدا امراض خود را مداوا کنید زیرا خدا مرضی پدید نیاورده جز آن که دوائی برای آن قرار داده مگر یک درد که پیری است.
نهج الفصاحه
حدیث267
پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
تداووا بألبان البقر فإنّی أرجوا أن یجعل اللَّه فیها شفاء فإنّها تأکل من کلّ الشّجر؛
با شیر گاو مداوا کنید زیرا من امیدوارم که خدا در آن شفا قرار داده باشد زیرا از همه درختان می چرد.
نهج الفصاحه
حدیث268
پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ فی الحجم شفاء؛
حجامت مایه شفاست.
نهج الفصاحه
حدیث269
پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ اللَّه یبتلی عبده المؤمن بالسّقم حتّی یکفّر عنه کلّ ذنب؛
خداوند بنده مؤمن خود را به مرض مبتلا می کند تا همه گناهان او بریزد.
نهج الفصاحه
حدیث270
پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ اللَّه لم ینزل داء إلا أنزل له شفاء إلّا الهرم؛
خداوند دردی پدید نیاورده جز آن که علاجی برای آن قرار داده به جز پیری.
نهج الفصاحه
حدیث271
پیامبراکرم(صلّی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند:
إنّ اللَّه تعالی حیث خلق الدّاء خلق الدّواء فتداووا؛
خداوند که درد را آفریده درمان را نیز آفریده پس دردهای خویش را درمان کنید.
نهج الفصاحه
حدیث272
قالَ الاْمامُ علی - علیه السلام - :
کُلُوا ما یَسْقُطُ مِنَ الْخوانِ فَإنَّهُ شِفاءٌ مِنْ کُلِّ داء بِإذْنِ اللّهِ عَزَّوَجَلَّ، لِمَنْ اَرادَ أنْ یَسْتَشْفِیَ بِهِ ؛
امام علی - علیه السلام - فرمودند:
آنچه اطراف ظرف غذا و سفره می ریزد جمع کنید و بخورید، که همانا هرکس آن ها را به قصد شفا میل نماید، به اذن حق تعالی شفای تمام دردهای او خواهد شد.
مستدرک الوسائل، ج 16، ص 291، ح 19920
حدیث273
قالَ الاْمامُ علی - علیه السلام - :
فِی الْمَرَضِ یُصیبُ الصَبیَّ، کَفّارَةٌ لِوالِدَیْهِ ؛
امام علی - علیه السلام - فرمودند:
مریضی کودک، کفّاره گناهان پدر و مادرش می باشد.
بحار الأنوار، ج 5، ص 317، ح 16
حدیث274
قال رَسُولُ اللّهِ - صلی الله علیه وآله - :
لا یَمْرُضُ مُؤْمِنٌ وَ لا مُؤْمِنَةٌ إلاّ حَطّ اللّهُ بِهِ خَطایاهُ ؛
رسول خدا - صلی الله علیه و آله - فرمودند:
هیچ مؤمن و مؤمنه ای مریض نمی گردد مگر آن که خطاها و لغزش هایش پاک و بخشوده می شود.
مستدرک الوسائل، ج 2، ص 66، ح 1422
حدیث275
پیامبراکرم (صلی الله علیه و آله و سلم ) می فرمایند :
یا علی ! ان الوضوء قبل الطعام و بعده شفاءفی الجسد و یمن فی الرزق؛
یا علی ! قبل از غذا و بعد از غذا، وضو گرفتن ، شفای بدن و برکت در روزی است .
( بحار الانوار، ج ,66 ص 356 )
حدیث276
پیامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلّم می فرمایند:
الأَکلُ عَلَی الشِّبَعِ یورِثُ البَرَصَ؛
خوردن از روی سیری، پیسی می‌آورد.
الأمالی للصدوق، صفحه 636، حدیث 854
حدیث277
امام رضا علیه‌السلام می فرمایند:
یَنبَغی أن تَحذَرَ . . . أن تَجمَعَ فی جَوفِکَ البَیضَ وَالسَّمَکَ فی حالٍ واحِدَةٍ ؛ فَإِنَّهُما إذَا اجتَمَعا وَلَّدا القولَنجَ ، ورِیاحَ البَواسیرِ، ووَجَعَ الأَضراسِ .
باید از این بپرهیزی که . . . تخم‌مرغ و ماهی را هم‌زمان در معده گِرد آوری؛ چون هر گاه این دو با یکدیگر گِرد آیند، قولنج، باد بواسیر و دندان‌درد به وجود می‌آورند .
بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 321
حدیث278
امام علی علیه‌السلام :
قِلَّةُ الأَکلِ یَمنَعُ کَثیراً مِن أعلالِ الجِسمِ .
کم‌خوری ، مانع بسیاری از بیماری‌های جسم می‌شود .
غرر الحکم ، حدیث 6768
حدیث279
امام رضا علیه‌السلام می فرمایند :
کَثْرَةُ اَکْلِ الْبَیْضِ وَ اِدْمانُهُ یورِثُ الطُّحالَ وَ ریاحا فی رَأسِ الْمَعِدَةِ وَ الاِْمْتِلاءُ مِنَ الْبَیْضِ الْمَسْلوقِ یورِثُ الرَّبوَ وَ الاِْبْتِهارَ؛
زیاد خوردن تخم مرغ و معتاد شدن به آن، بیماری ورم طحال می‌آورد و ایجاد کننده بادهایی در سرِ معده است و زیاد خوردن تخم‌مرغ آب پز، نفَس تنگی و نفَس بریدگی می‌آورد.
بحارالأنوار، ج 59، ص 321 .
حدیث280
پیامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و سلم می فرمایند :
کندر بخورید؛ زیرا همان‌طور که انگشت، عرق را از پیشانی پاک می‌کند، کندر هم سوزش قلب را می‌برد و کمر را محکم و عقل را زیاد می‌کند و ذهن را ذکاوت و چشم را جلا می‌بخشد و فراموشی را از میان می‌برد.
طب النبی صلی‌الله‌علیه‌و‌آله ، ص 6.
حدیث281
امام صادق علیه‌السلام می فرمایند :
اَطْعِمُوا الْمَبطونَ خُبزَ الاَْرُزِّ، فَما دَخَلَ جَوْفَ الْمَبطونِ شَیْ‌ءٌ اَنْفَعُ عَنْهُ، اَما اِنَّهُ یَدْبَغُ الْمَعِدَةَ وَ یَسُلُّ الدّاءَ سَلاًّ ؛
به کسی که دل درد (اسهال)، دارد نان برنجی بدهید، چرا که برای دل درد چیزی مفیدتر از آن نیست. بدانید که آن، معده را پاک و درد را کاملاً آرام می‌کند.
کافی، ج 6، ص 305، ح 2 .
حدیث282
امام رضا علیه‌السلام می فرمایند:
همبستری در حال حیض باعث جذام فرزند می‌شود. همبستری‌ای که در پی آن دفع مَنی و ادرار نباشد باعث سنگ کلیه و مثانه می‌شود.
طب الرضا، ص 75.
حدیث283
امام رضا علیه‌السلام می فرمایند:
جماع پی‌درپی بدون غسل باعث جنون فرزند می‌شود. زیاد خوردن تخم مرغ و استمرار بر آن، باعث بیماری طحال و گاز معده می‌شود.
طب الرضا، ص 75.
حدیث284
امام رضا علیه‌السلام می فرمایند:
زیاد خوردن گوشت حیوانات وحشی (حلال گوشت) و گاو باعث تغییر (به‌هم‌ریختگی) عقل و سرگردانی فهم و کندذهنی و فراموشی می‌شود.
طب الرضا، ص 75.
حدیث285
پیامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و سلم می فرمایند :
عَلَیْکُمْ بِالاْءِهلیلَجَ الاَْسْوَدَ فَاِنَّهُ مِنْ شَجَرَةِ الْجَنَّةَ وَ طَعْمُهُ مُرٌّ و فیهِ شِفاءٌ مِنْ کُلِّ داءٍ؛
هلیله سیاه بخورید، که از درختان بهشت است. مزه آن تلخ است ولی شفای هر دردی است.
طب النبی، ص 31 .
حدیث286
امام رضا علیه‌السلام می فرمایند:
هر کس می‌خواهد مثانه‌اش به بیماری‌ای مبتلا نشود، ادرار خود را نگه ندارد.
طب الرضا علیه‌السلام ، ص 35 .
حدیث287
پیامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و سلم می فرمایند :
لا تُداوِ اَحَدا حَتّی تَعْرِفَ داءَهُ؛
هیچ کس را درمان مکن، مگر آن گاه که بیماری او را بشناسی.
الاصابة، ج 3، ص 289 .
حدیث288
امام علی علیه‌السلام می فرمایند:
مَنْ غَرَسَ فی نَفْسِهِ مَحَبَّةَ اَنواعِ الطَّعامِ، اِجْتَنی ثِمارَ فُنونِ الاَْسْقامِ ؛
هر کس در دل خود، نهال علاقه به غذاهای گوناگون را بکارد، محصول بیماری‌های گوناگون از آن می‌چیند.
غررالحکم، ح 9219 .
حدیث289
پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله و سلم می فرمایند :
مَنْ تَداوی بِحَرامٍ، لم یَجْعَلِ اللّه‌ُ فیهِ شِفاءً؛
هر کس با حرام به مداوا بپردازد خداوند در آن شفا قرار نمی‌دهد.
کنزالعمال، ح 28318 .
حدیث290
امام صادق علیه‌السلام می فرمایند:
اِنَّ نَبیّا مِنَ الاَْنْبیاءِ مَرِضَ، فَقالَ: لا اَتَداوی حَتّی یَکونَ الَّذی اَمْرَضَنی هُوَ الَّذی یَشْفینی. فَاَوحَی اللّه‌ُ عَزَّوَجَلَّ لا اَشْفیکَ حَتّی تَتَداوی، فَاِنَّ الشِّفاءَ مِنّی؛
پیامبری از پیامبران بیمار شد. گفت درمان نمی‌کنم تا همان کسی که بیمارم کرده است، خود درمانم کند. خداوند عزوجل به او وحی فرستاد: شفایت نمی‌دهم، مگر آن‌که درمان کنی، که شفا از من است.
مکارم الاخلاق، ص 362.
حدیث291
امام صادق علیه السلام می فرمایند :
نِعْمَ الطَّعامُ الزَّیْتُ یُطَیِّبُ النَّکْهَةَ وَیَذْهَبُ بِالْبَلْغَمِ وَیُصْفِی اللَّوْنَ وَیَشُدُّ الْعَصَبَ وَیَذْهَبُ بِالْوَصَبِ وَیُطْفِئُ الْغَضَبَ؛
زیتون غذای خوبی است، دهان را خوشبو می‌کند، بلغم را از بین می‌برد، رنگ پوست را صفا می‌بخشد، اعصاب را محکم می‌کند، مرض را می‌برد و خشم را خاموش می‌کند.
مکارم الاخلاق، ص 190.
حدیث292
امام علی علیه‌السلام می فرمایند :
بِسمِ اللّهِ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ و عَونٌ لِکُلِّ دَواءٍ؛
بسم اللّه، شفای هر دردی و یاری کننده هر دارویی است.
نزهة الناظر و تنبیه الخاطر، ص 42 .
حدیث293
پیامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله می فرمایند:
لَو قَرَأتَ بِسمِ اللّهِ تَحفَظُکَ الْمَلائِکَةُ إلَی الْجَنَّةِ و هُوَ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ؛
اگر بسم اللّه را قرائت کنی، فرشتگان، تا بهشت تو را حفظ می‌کنند و آن شفای هر دردی است.
فقه الرضا علیه‌السلام ، ص 342.
حدیث294
امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
بپرهیز از ادامه پر خوری که به راستی این کار دردها را بر انگیزد و بیماریها را تحریک کند.
(غررالحکم ، باب پرخوری)
حدیث295
امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
ادامه پر خوری انواع دردها را به جای بگذارد.
(غررالحکم ، باب پرخوری)
حدیث296
رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند :
بیماری تازیانه خدا در زمین است , که به وسیله آن بندگان خویش را ادب می کند.
(نهج الفصاحه ، ح 3101)
حدیث297
امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
وَ الصَّدَقَةُ دَوَاءٌ مُنْجِحٌ وَ أَعْمَالُ الْعِبَادِ فِی عَاجِلِهِمْ نُصْبُ أَعْیُنِهِمْ فِی آجَالِهِمْ؛
صدقه دادن دارویی ثمر بخش است ، و کردار بندگان در دنیا ، فردا در پیش روی آنان جلوه گر است.
نهج البلاغه، حکمت 7
حدیث298
امام علی(علیه السلام) می فرمایند:
نادانی ، بدترین بیماریهاست.
غررالحکم ، باب جهل
حدیث299
پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله و سلم می فرمایند:
اَلصَّدَقَةُ تَدْفَعُ الْبَلاءَ وَ هِیَ اَنـْجَحُ دَواءٍ وَ تَدْفَعُ الْقَضاءَ وَ قَدْ اُبْرِمَ اِبراما وَ لا یَذْهَبُ بِالاَْدواءِ اِلاَّ الدُّعاءُ وَ الصَّدَقَةُ
صدقه بلا را برطرف می‌کند و مؤثرترینِ داروست. همچنین، قضای حتمی را برمی‌گرداند و درد و بیماری‌ها را چیزی جز دعا و صدقه از بین نمی‌برد.
بحارالأنوار، ج 93، ص 137، ح 71
حدیث300
امام علی (علیه السلام) فرمودند:
بسمِ اللّهِ شِفاءٌ مِن کلِّ داءٍ و عَونٌ لِکلِّ دَواءٍ
بسم اللّه، شفای هر دردی و یاری کننده هر دارویی است.
(عیون أخبار الرضا علیه‌السلام ، ج 2)
حدیث301
پیامبرخدا(صلی الله علیه وآله) می فرمایند:
نرمه سر استخوان های پرندگان را نخورید؛چرا که سِل می آورد.
(کنز العمّال،ج15،ص264)
حدیث302
امام هادی علیه‌السلام :
خَیرُ الأَشیاءِ لِحُمَّی الرِّبعِ أن یُؤکَلَ فی یَومِهَا الفالوذَجُ المَعمولُ بِالعَسَلِ ویُکثَرَ زَعفَرانُهُ ، ولا یُؤکَلَ فی یَومِها غَیرُهُ .
بهترین چیز برای تبِ رِبع آن است که در روز غلبه تب ، فالوده‌ای که با عسل ساخته شده و زعفران فراوانی دارد ، خورده شود و در آن روز ، چیزی دیگر خورده نشود .
طبّ الأئمّة لابنی بسطام ، صفحه 51 عن أبی جعفر ، بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 100 ، حدیث 24 دانش نامه احادیث پزشکی : 2 / 406