تا دانش: سال سرمایه گذاری برای تولید
 
مطالب
 
امیدواریم مطالب و محصولات ارزشمندی در اختیار شما عزیزان قرار داده باشیم.

search

تفاوت یقین وجدانی و یقین عقلانی

توضیحات کوتاه:

یکی از پدیده های شگفت انگیز درون ما این است که با اینکه پدیده «یقین» از حیث انکشاف صددرصد واقع، یک پدیده مشخص است ولی همین یقین هنگامی که توسط وجدان ایجاد می گردد ...

توضیحات:

یکی از پدیده های شگفت انگیز درون ما این است که با اینکه پدیده «یقین» از حیث انکشاف صددرصد واقع، یک پدیده مشخص است ولی همین یقین هنگامی که توسط وجدان ایجاد می گردد مانند این است که نه تنها انسان آن موضوع یقینی را می بیند، بلکه بالاتر از دیدن مانند این است که انسان آن موضوع یقین شده را در خود مانند جزیی از خود احساس می کند. در صورتی که در موضوعاتی که توسط عقل خالص مورد یقین ما قرار گرفته اند انسان می داند و بس. بدین معنی که موضوع مزبور را در خارج از خود احساس نموده و سپس در آینه ذهن منعکس ساخته است ولی در عین حال مانند این است که آن موضوع یقین شده حقیقت جداگانه و دور از ذهن او است. ما وقتی که آتش را می بینیم یقین ما خیلی روشن تر از آن است که از فاصله حتی کمی پدیده دود را مشاهده نموده و عقلا بدانیم که آتشی در آن محل دود وجود دارد. بلکه می توان گفت مسأله یقین وجدانی را نباید به مشاهده آتش تشبیه نمود بلکه بایستی به تماس عضو انسانی با آتش تشبیه کرد که عضو را می سوزاند. حقیقتا اگر هم تمام فعالیت های وجدانی از این قبیل نبوده باشد ولی در موارد زیادی یقین وجدانی به خطاکاری انسان مانند این است که آن خطای مفروض آتشی است که در درون او افتاده و او را می سوزاند. و از همین جهت است که انگیزگی یقین های عقلانی مانند انگیزگی یقین های وجدانی و تحریکات آن منطقی نمی باشد.
تفاوت دیگری که میان یقین های وجدانی و عقلانی خالص وجود دارد، این است که در یقین های عقلانی مخصوصا آنجا که عقل به تکیه بر محسوسات نیازمند است، احتمال بازیگری زیاد است در صورتی که در یقین های وجدانی همیشه وجدان به عنوان یک تماشاگر امین نظاره می کند و بازیگری انجام نمی دهد، و بی علت نبوده است که شعرا و ادبای انسان شناس بزرگ و نامی هنگامی که یک مطلب عالی از انسان را بیان می کنند مخصوصا آنجا که مربوط به فعالیت وجدانی و قلب است، آن چنان مطلب را ادا می کنند که گویی حقیقتا خود دارای همان پدیده بوده اند، مثلا هنگامی که درد های اجتماعی را بیان می کنند گویی خودشان تمام دردهای اجتماعی را درک نموده اند، هنگامی که از عشق صحبت می کنند گویی خودشان عاشق با حرارتی هستند که با آتش عشق می سوزند، حتی گاهی شاید هم به طور قاچاق و غیر رسمی اگر یک مسأله عقلانی و یا یک مسأله محسوس را متذکر می گردند اگر به قلمرو وجدان و قلب وارد نمایند همان مسأله طور دیگر جلوه می کند. در مثال ذیل دقت فرمایید، "هراکلید" می گوید: «حرکت در تمام جهان هستی حکمفرما است. من دوباره به یک رودخانه وارد نشدم». این جمله یک بیان فلسفی درباره حرکت و تحول در جهان ماده است. البته اگر همین جمله به دنبال خود استدلال های فلسفی را هم به همراه داشته باشد، به خشونت و بر کنار بودن آن از روان انسانی خواهد افزود. اکنون سه بیت ذیل را هم مطالعه کنید:
صد هزاران ضد ضد را می کشد*** بازشان حکم تو بیرون می کشد
از عدمها سوی هستی هر زمان*** هست یا رب کاروان در کاروان
باز از هستی روان سوی عدم*** می روند این کاروانها دم به دم
بدون شک همین سه بیت هم می خواهد عمومیت حرکت را در دستگاه طبیعت بیان نماید، ولی آن کلمه «یا رب» که در وسط شعر آورده شده است فرو رفتن گوینده همین بیت "مولوی" را در اقیانوس ماده و حرکت و شناور بودن او را در این اقیانوس می رساند.

منابع
محمدتقی جعفری- وجدان- صفحه 192-193
سایر اطلاعات:
کد مطلب: e19c1
وضعیت مطلب: فعال
گروه اصلی: آموزشی     زیرگروه: عمومی

دفعات بازدید: 5     محبوبیت: 4   (کمترین=0 و بیشترین=5)    تعداد شرکت کننده در نظر سنجی مجبوبیت: 
تاریخ ثبت: 1401/10/13 ب.ظ 10:14:00


لینک صفحه ی مطلب: https://tadanesh.ir/t?c=e19c1


هم گروهی ها
image
دراین باره که روان انسانی دارای نمودهای شگفت انگیزی است و نمی توان آنها را با مقیاسات نمودهای فیزیکی حل و فصل نمود، اغلب متفکرین اتفاق نظردارد. لایپ نیتز می گوید: ...


image
ایده آل هایی که برای مردم جلوه می کند، دو قسم عمده دارد: 1- ایده آل های فردی. 2- ایده آل های اجتماعی. البته ممکن است بعضی از ایده آل های مطلوب، هم جنبه فردی داشته باشد و هم ...


image
از عوامل روانی گرایش به ایده آل، احساس یک عده اصول فطری است که افراد انسانی در حال اعتدال روانی احساس می کنند. درباره ثبوت یک عده قضایا به عنوان اصول فطری، گفت و گوی ...


image
حسین بن عبدالله بن سینا مباحث با ارزشی را درباره دو پدیده لذت و الم در بعضی از تألیفات خود آورده است که شایسته دقت و بررسی فراوانی است. ابن سینا در کتاب اشارات مسائلی ...


image
اینکه بگوئیم والدین فرزند خود را دوست ندارند سخنی است بی مورد از آن باب که طرز رفتار آنان با فرزندان به گونه ای است که در همه نقاط جهان پدر و مادر به عنوان عالیترین ...


image
گروهی از متفکران و فلاسفه در بررسی های خود درباره ی حرکت و زمان، موضوع بنیادین «من» را نادیده گرفته اند. روشن است که این نادیده گرفتن، مشکلات بزرگی را در این مبحث-که ...


image
از مظاهر فرهنگ اسلامی، استفاده دقیق از تشریح عوامل روانی است در مدرسه اخلاقی، و نشان دادن نقاط ضعف و قوت نفس، و قدرت بخشیدن به فرد برای شناختن این نقاط، تا در مورد ...


image
گریه کودک، نخستین صدائی است که طفل تولید می کند و از این طریق موفق می شود که دیگران را به سوی خود جلب نماید. اینکه آیا گریه در حین تولد نشانه ارتباط طفل با والدین و ...


image
حساسیت، کم ظرفیت بودن – زود رنج بودن و...... با همه جنبه های زیان بخشی که برای آن قائلند دارای فواید و مزایای است. از جمله اینکه آدمی را به تعهدات خود پایبند کرده و به ...


image
از حالات و رفتار غیرمتوقعانه ای که در برخی از کودکان و زمانی هم نوجوانان دیده می شود حالت سردی و بی تفاوتی است. اینان در شرایط و موقعیتی هستند که نسبت به وضع خود بی ...