تا دانش: سال سرمایه گذاری برای تولید
 
مطالب
 
امیدواریم مطالب و محصولات ارزشمندی در اختیار شما عزیزان قرار داده باشیم.

search

کلام جدید

توضیحات کوتاه:

کلام در لغت به معنای نشانه، سخن و جمله اثر گذار به کار رفته است و در اصطلاح دانشی است که درباره مبانی و ارکان دین بحث می کند و از حریم آن به دفاع می پردازد. تفاوت علم ...

توضیحات:

کلام در لغت به معنای نشانه، سخن و جمله اثر گذار به کار رفته است و در اصطلاح دانشی است که درباره مبانی و ارکان دین بحث می کند و از حریم آن به دفاع می پردازد. تفاوت علم کلام با فلسفه دین در این است که روش علم کلام عقلی، نقلی، جدلی، شهودی و حتی تاریخی و تجربی است، ولی روش فلسفه دین فقط برهانی و عقلی است، زیرا شعبه ای از فلسفه است. تمایز آن دو به لحاظ موضوع و هدف نیز بر کسی پوشیده نیست؛ یعنی موضوع علم کلام مبانی و اصول درون ساختاری دین است، در حالی که موضوع فلسفه دین قضایای زیرساختی-برون ساختاری دین است. چنان که هدف علم کلام شناخت اصول و پایه های دین است، اما فلسفه دین با مجموعه دین -اعم از اصول و فروع آن- سر و کار دارد.

کلام قدیم و دانش مسائل جدید کلامی
ممکن است چنین به نظر آید که چون علم کلام، علم به اصول و مبانی درون ساختاری دین است، صفات قدیم و جدید در قلمرو آن مفهومی ندارد؛ ولی با اندک تأملی می توان دریافت که یک علم ممکن است بر قلمرو و گستره مسائلش افزوده شود؛ مانند پزشکی که در عین هم خانوادگی علوم متعددش، گسترش قابل ملاحظه ای یافته است. علم کلام نیز از دو جهت در معرض توسعه و تکثیر قرار گرفت: یکی لزوم مباحث تطبیقی و دیگر ارتباط جدی مسائل آن با علوم بشری. کلام قدیم به طور عمده بر نظریات و دیدگاه های فرقه هایی چون معتزله، اشاعره و اهل حدیث تأکید داشت، در حالی که رهیافت جدید، رهیافت تطبیقی میان ادیان است و مباحث را به صورت بین الادیانی مطرح می کند. از سوی دیگر توسعه علوم بشری بعد از قرون وسطی، مباحث کلامی غرب را مورد تغییر و تحول قرار داد. نظریه مرکزیت خورشید گالیله، در نگرش کلیسا به انسان چالش ایجاد کرد و مکانیک نیوتن، نگرش متکلمان به رابطه خدا و جهان را به رابطه ساعت با ساعت ساز تنزل داد. به همین ترتیب اصول داروین در زیست شناسی نیز در قلمرو عدل الهی و برهان نظم چالش های جدی به وجود آورد.
از سوی دیگر، این رهیافت ها و رویکردهای جدید، رهیافت دیگری را نیز به همراه داشت و آن اتخاذ روش فلسفی در مباحث و رویکردهای بیرونی بود. به عبارت دیگر، بررسی تطبیقی مسائل کلامی و چالش های آن با علوم دیگر، جز با رویکرد فلسفی و روش برهانی و با گرایش بیرونی قابل طرح نیست، زیرا ادیان دیگر و علوم در خارج از حیطه مسائل کلامی قرار دارند. پس مسائل جدید کلامی با سه ویژگی از کلام پیشین متمایز می شود: رهیافت تطبیقی، رهیافت علمی و رهیافت فلسفی و بیرونی به لحاظ روش تحقیق. به موجب همین، می توان دانش مسائل جدید کلامی را بدین گونه تعریف نمود: دانشی که مسائل کلامی را با رویکرد تطبیقی بین الادیانی و علمی بشری و رهیافت فلسفی و بیرونی مورد بحث قرار می دهد. پیش از هر سخنی درباره فلسفه دین و دانش مسائل جدید کلامی، لازم است درباره اصطلاحات و واژه های چندی بررسی فشرده ای داشته باشیم.
مباحث جدید کلامی: مسائل مهم این دانش در دو قلمرو کلان مطرح می شوند:
الف. کلام تطبیقی (مسائل بین الادیانی): این مسائل از این قبیل اند: خدا در ادیان، عدل الهی در ادیان، نبوت در ادیان، امامت در ادیان، معاد در ادیان و...
ب. کلام علمی (مسائل بین الاذهانی): این مسائل از ارتباط مباحث کلامی با علوم بشری ناشی شده اند. مهم ترین مباحث مطرح در این قلمرو عبارتند از:
رابطه خدا با طبیعت: آیا خدا بسان ساعت ساز است که جهان را ساخته و آن را به حال خود واگذاشته است یا رابطه خدا با جهان از نوع رابطه روح آدمی با قوای اداراکی و تحریکی است؟
رابطه خدا با انسان: آیا رابطه خدا با انسان مانند رابطه خدا با گیاهان و حیوانات است یا این که انسان هدف و علت غایی آفرینش بوده است؟
خدا و فلسفه: آیا براهین فلسفی می توانند خدای واقعی را اثبات کنند؟
خدا و علوم تجربی: علوم تجربی تا چه میزان در اثبات وجود خدا کارآمد هستند؟
عدل الهی و فلسفه و علوم: عدل الهی چه میزان از طریق فلسفه و علوم قابل اثبات است؟
عقل، وحی و دانش تجربی: رابطه عقل با وحی و وحی با دانش تجربی چگونه است؟ آیا با عقل و علوم تجربی می توان وحی الهی را اثبات نمود؟
پیامبران و تمدن بشری: آیا پیامبران تمدن جدیدی می آورند یا این که فقط مکمل فرهنگ و تمدن عقلانی هستند؟
قرآن، کتب مقدس و علوم بشری: قرآن و کتب مقدس چگونه با علوم بشری رابطه برقرار می کنند؟
رهبری دینی و رهبری بشری: آیا امامت و رهبری در فلسفه سیاسی اهل سنت و شیعه، همان رهبری های مطرح در نظام دموکراسی یا تئوکراسی و یا... است؟
معاد و علوم تجربی: آیا معاد از طریق علوم تجربی قابل اثبات است؟
این مسائل و نظیر آن ها مهم ترین مسائلی است که پیدایش دانش جدید و جداگانه مسائل جدید کلامی را موجه ساخته است.

منابع
پایگاه اطلاع رسانی حوزه
عباس سالک قزوینی- مجله پژوهش و حوزه- شماره 12
سایر اطلاعات:
کد مطلب: c1a67
وضعیت مطلب: فعال
گروه اصلی: آموزشی     زیرگروه: عمومی

دفعات بازدید: 4     محبوبیت: 4   (کمترین=0 و بیشترین=5)    تعداد شرکت کننده در نظر سنجی مجبوبیت: 
تاریخ ثبت: 1401/10/13 ب.ظ 11:37:00


لینک صفحه ی مطلب: https://tadanesh.ir/t?c=c1a67


هم گروهی ها
image
صفات خدا و تأثیر پذیری فیلون از یونانیان فیلون بر اساس آرای متعارف زمان خود، خداوند را «رهبر بزرگ جهان، وجود مدبر، ناخدا، و حاکم و قاضی» می داند. صفات دیگری نیز وجود ...


image
در آیاتی از قرآن مجید، نوعی شناخت عمیق وارد شده است، که در اصطلاح بصیرت خوانده می شود: «قد جاءکم بصائر من ربکم فمن أبصر فلنفسه و من عمی فعلیها و ما أنا علیکم بحفیظ؛ ...


image
بقای سیاره زمین به صورت نگرانی جدی و فوری درآمده است شرایط کنونی ایجاب می نماید که در تمام بخشها (علمی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی) اقدامات فوری صورت گیرد، این شرایط هم ...


image
5- نظام های سیاسی و اقتصادی که تنها به منافع کوتاه مدت می اندیشند و هزینه واقعی تولید محصول را در نظر نمی گیرند به خیال آنکه منابع سیاره پایان ناپذیر است به خود اجازه ...


image
10- معهذا پیشرفت های علمی قرن حاضر نشان دادند که این دیدگاه ماشینی مکانیکی نسبت به جهان را نمی توان تنها در زمینه علم محض نگه داشت بنابراین مبنای عقلانی در مورد شناخت ...


image
در اجلاس گفتگوی اسلام و مسیحیت که در اسفند سال 74 با حضور صاحبنظران و اساتید ایران و اتریش در تهران برگزار شد، پس از ایراد سخنرانی با موضوع عدالت و انگیزگی قدرت در ...


image
ص: 15143 در تاریخ 24 فروردین 1374 در عصر یک روز بارانی و مرطوب ملاقات دو فیلسوف از دو نقطه نمادین (سمبلیک) جهان یعنی شرق، گهواره رشد عقلی- اخلاقی، حکمی و تفکرات عرفانی- ...


image
از آن هنگام که صاحب نظران و متفکران علوم انسانی، اهمیت اساسی شخصیت من انسانی را از نظر دور داشته اند محور اصلی موضوع این علوم را از دست داده و به مختصات و معلومات و ...


image
آیا خلقت زن و آفرینش مرد از دو گوهر مستقل و دو مبدأ قابلی جداگانه است تا هر کدام دارای آثار خاص و لوازم مخصوص باشد، مانند دو گوهر که از دو کان منحاز ظهور می کنند و جنس ...


image
برهان عقلی می گوید که، دو شیء متفاوت و متمایز، امتیازشان یا به حسب علل بیرونی و یا عوامل درونی است. و اگر از نظر علل بیرونی و عوامل درونی هیچ تمایزی بین آنها نباشد، دو ...